Mục tiêu tăng trưởng gặp nhiều thách thức
Báo cáo tăng trưởng kinh tế Việt Nam quý 1/2026 vừa được Ngân hàng UOB (Singapore) công bố cho biết, tăng trưởng GDP quý I/2026 đạt 7,83% so với cùng kỳ, giảm so với mức 8,46% của quý IV/2025.
Hoạt động kinh tế tiếp tục được hỗ trợ từ các lĩnh vực sản xuất chế biến, xây dựng và dịch vụ. Lĩnh vực ngoại thương và đầu tư duy trì động lực tích cực với xuất khẩu tăng mạnh 19,1% so với cùng kỳ, trong khi nhập khẩu tăng 27,0%. Vốn FDI giải ngân tăng 9,1%, đạt 5,41 tỷ USD, phản ánh xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng đang tiếp diễn.
Theo UOB, mặc dù nhu cầu bên ngoài và hoạt động sản xuất trong quý I/2026 vẫn duy trì ở mức tích cực, cú sốc năng lượng phát sinh từ Trung Đông đang tạo ra áp lực ngắn hạn đối với Việt Nam. Trong đó, chi phí năng lượng gia tăng (yếu tố giá) đã tác động trực tiếp đến các ngành vận tải và logistics.
Nguồn cung năng lượng là một yếu tố then chốt khác, khi lượng tồn kho và dự trữ hiện có đang dần bị bào mòn, trong khi eo biển Hormuz vẫn là điểm nghẽn quan trọng đối với hoạt động vận tải biển toàn cầu.
Trong bối cảnh các gián đoạn nguồn cung này có thể cần nhiều tháng, thậm chí nhiều năm để phục hồi hoàn toàn, mục tiêu tăng trưởng chính thức 10% của Việt Nam trong năm nay được UOB đánh giá là khó đạt được. Để hoàn thành mục tiêu này, nền kinh tế sẽ phải đạt mức tăng trưởng tối thiểu 10% trong từng quý còn lại của năm 2026.
Ngoài ra, chính sách thương mại của Mỹ cũng là một yếu tố rủi ro cần theo dõi, khi Việt Nam có thể phải đối mặt với các cuộc điều tra thương mại.
“Tính đến những yếu tố trên, chúng tôi điều chỉnh giảm dự báo tăng trưởng GDP của Việt Nam cho cả năm 2026 xuống 7%, từ mức dự báo trước đó là 7,5% (tăng trưởng năm 2025 đạt 8,02%). Chúng tôi cho rằng giai đoạn khó khăn nhất sẽ rơi vào quý II và quý III/2026, khi giá năng lượng toàn cầu duy trì ở mức cao và nguồn cung hạn chế đạt đỉnh, trước khi có xu hướng hạ nhiệt vào cuối năm 2026” – UOB nhận định.
Tuy nhiên, UOB cho rằng các dự báo này vẫn đối mặt với mức độ bất định cao và rủi ro điều chỉnh giảm, tùy thuộc vào diễn biến và thời điểm giải quyết tình hình tại Trung Đông.
Chính phủ đang tích cực “gỡ” các nút thắt tăng trưởng
Dù Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức lớn có thể cản trở việc đạt mục tiêu tăng trưởng 10% trở lên, song theo ông Suan Teck Kin, Giám đốc Khối Nghiên cứu thị trường và Kinh tế toàn cầu, Ngân hàng UOB, ở mặt tích cực, Chính phủ đã xác định rõ một trong những “nút thắt” lớn nhất kìm hãm tăng trưởng là hạ tầng. Đây là yếu tố then chốt để nâng cao năng suất, hiệu quả và đồng thời thúc đẩy tổng cầu của nền kinh tế.
Vì vậy, đầu tư công đang được đẩy mạnh trong nhiều lĩnh vực, từ giao thông, logistics, cảng biển và sân bay, điện, nước, hạ tầng số, y tế, giáo dục đến đào tạo nguồn nhân lực…
Bước sang năm 2026, bảo đảm nguồn cung năng lượng ổn định với chi phí hợp lý đã trở thành ưu tiên hàng đầu. Chính phủ đã và đang triển khai nhiều biện pháp để giảm nguy cơ gián đoạn nguồn cung, trong đó có mục tiêu xây dựng dự trữ nhiên liệu đủ dùng trong 90 ngày.
Các giải pháp cụ thể bao gồm tạm dừng thuế nhiên liệu và thuế môi trường, sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu, tăng cường ngoại giao năng lượng để bảo đảm nguồn cung, đặt mục tiêu tiết kiệm ít nhất 3% điện năng tiêu thụ trong năm 2026, đẩy nhanh việc triển khai xăng sinh học E10, xây dựng thêm kho dự trữ dầu tại tỉnh Thanh Hóa…
Ngoài ra, Chính phủ cũng đang xem xét khả năng cho phép doanh nghiệp xăng dầu tự quyết giá bán lẻ, dưới sự giám sát của cơ quan quản lý. Biện pháp này được kỳ vọng giúp giá nhiên liệu phản ánh đúng cung – cầu và giá trị thực của sản phẩm, thay vì bị bóp méo bởi trợ cấp hay kiểm soát giá.
NHNN dự kiến duy trì lãi suất ổn định trong giai đoạn tới
Rủi ro lạm phát gia tăng với chỉ số giá tiêu dùng (CPI) toàn phần của Việt Nam đã tăng tốc lên 4,65% so với cùng kỳ trong tháng 3/2026, chủ yếu do tác động lan tỏa từ giá năng lượng.
Trong bối cảnh này, trọng tâm điều hành sẽ dồn vào lập trường chính sách của Ngân hàng Nhà nước (NHNN). UOB cho rằng, do đà tăng giá hiện nay chủ yếu bắt nguồn từ các yếu tố phía cung, việc thắt chặt chính sách tiền tệ không được xem là phản ứng phù hợp.
Theo đó, NHNN nhiều khả năng sẽ tạm thời không phản ứng chính sách trước các áp lực lạm phát này, ít nhất là trong ngắn hạn. Thay vào đó, gánh nặng ứng phó sẽ chủ yếu đặt lên vai Chính phủ, thông qua việc triển khai các biện pháp giảm thiểu tác động khi áp lực giá và tình trạng thiếu hụt nguồn cung lan rộng ra toàn nền kinh tế.
Dựa trên các yếu tố trên, UOB dự báo NHNN sẽ tiếp tục giữ nguyên lãi suất tái cấp vốn ở mức 4,5% trong suốt năm 2026.
