Nhiều nhà đầu tư vẫn “mắc cạn” trên đỉnh chỉ số
Mặc dù giảm nhẹ phiên cuối tuần, song thị trường chứng khoán vẫn kết thúc tuần giao dịch quanh vùng đỉnh gần 1.922 điểm. Trong phiên thứ năm, thị trường đã ghi dấu mốc khi VN-Index lập kỷ lục lịch sử mới, vượt 1.925 điểm. Dù chỉ số đã 2 lần lập đỉnh chỉ cách nhau đúng 1 tuần, nhưng “bữa tiệc” chứng khoán lại chỉ dành cho số ít, đa phần nhà đầu tư vẫn không mấy vui. Nguyên nhân là do đà tăng chỉ tập trung vào một số ít cổ phiếu lớn, trong khi phần còn lại của thị trường giao dịch khá ảm đạm.
Nhìn sâu vào diễn biến các nhóm cổ phiếu, các chuyên gia phân tích Công ty chứng khoán Rồng Việt (VDSC) chỉ ra con số 1.925 điểm hiện tại mang đậm tính chất “xanh vỏ”. Hiện đà tăng của chỉ số chung đang phụ thuộc quá lớn vào nhóm cổ phiếu trụ cột, đặc biệt là nhóm cổ phiếu “họ Vin” (VIC, VHM, VRE) với mức tăng trưởng trung bình lên tới 39% trong quý I-2026. Nếu loại bỏ lực kéo từ nhóm này, VN-Index thực tế chỉ đang đi ngang hoặc thậm chí sụt giảm nhẹ. Điều này tạo nên một bức tranh tương phản rõ nét: Trong khi sàn HoSE bứt phá thì chỉ số HNX-Index và UpCOM-Index - nơi tập trung nhiều doanh nghiệp Midcap và Small-cap lại ghi nhận mức giảm lần lượt 2,14% và 1,70%.
Chứng khoán MB (MBS) cũng nhận định, dù VN-Index chính thức vượt mốc 1.900 điểm, thị trường vẫn cho thấy sự thiếu đồng thuận rõ rệt. Tương tự diễn biến trên phố Wall hay thị trường Hàn Quốc, đà tăng của chỉ số chủ yếu dựa vào nhóm vốn hóa lớn, trong khi giao dịch chung thiếu sức sống. Thanh khoản cũng là điểm đáng chú ý. Giá trị giao dịch trong tuần VN-Index vượt đỉnh thấp hơn đáng kể so với mức hơn 40.500 tỷ đồng khi chỉ số tiếp cận vùng 1.900 điểm hồi cuối tháng 1-2026. Điều này phản ánh tâm lý thận trọng của nhà đầu tư khi dòng tiền chưa lan tỏa rộng mà vẫn tập trung vào một số cổ phiếu trụ cột. “Sự lệch pha giữa chỉ số và mặt bằng cổ phiếu hiện là vấn đề được giới đầu tư theo dõi sát sao. Nhiều ý kiến cho rằng nếu độ rộng và thanh khoản không sớm cải thiện, rủi ro điều chỉnh kỹ thuật quanh vùng đỉnh có thể gia tăng” - các nhà phân tích của MBS lưu ý.
Nhìn xa hơn, trong tháng 4, dữ liệu tổng hợp của VNDIRECT cũng cho thấy VN-Index tăng mạnh tới 10,7% so với tháng trước và tăng 17,1% từ vùng đáy. Tuy nhiên, thị trường lại chỉ ghi nhận sắc xanh ở 5 nhóm ngành, trong khi 15 ngành điều chỉnh nhẹ. Trong đó, VIC dẫn đầu đóng góp tích cực vào VN-Index trong tháng 4-2026 (+133 điểm); VHM (+38 điểm). Các chuyên gia SSI Research cũng thống kê cho biết, riêng trong tháng 4, VIC (+58,5%) và VHM (+41,7%) đã đóng góp tới 167 điểmtrong tổng số 179 điểm tăng của chỉ số sàn HoSE. Nếu tiếp tục loại trừ nhóm Vingroup, VNIndex gần như đi ngang trong tháng 4 với mức tăng chỉ 0,6%.
Chứng khoán Tiên Phong (TPS) thì cho rằng, áp lực lạm phát đang lan rộng tiếp tục làm gia tăng chi phí đầu vào và thu hẹp biên lợi nhuận của doanh nghiệp. Chính vì vậy, dòng tiền có xu hướng rút khỏi các nhóm ngành nhạy cảm như Tiện ích (giảm 28%) hay Công nghệ phần mềm (giảm 27%) để tìm nơi trú ẩn an toàn, vô hình trung khiến chỉ số chung thì “sống” nhưng cổ phiếu của đa số nhà đầu tư lại “chết”.
Chứng khoán Phú Hưng (PHS) cũng cho rằng tâm lý “Sell in May” (bán trong tháng 5) đang đè nặng lên thị trường. Dòng tiền cá nhân bị kẹt trong các nhóm ngành bất động sản dân cư và xây dựng - những nhóm ngành chưa thoát khỏi “bóng ma” nợ trái phiếu và vướng mắc pháp lý, dẫn đến việc khối lượng giao dịch trên sàn HoSE có phiên sụt giảm tới 27,1%. Khi không có dòng tiền mới giải cứu, những cổ phiếu này vẫn nằm im dưới đáy, bất chấp việc VN-Index nhảy múa ở vùng trên 1.900 điểm.
Nghịch lý này cũng lan sang mảng quỹ đầu tư. Nhiều nhà đầu tư thắc mắc vì sao các chứng chỉ quỹ họ nắm giữ vẫn giảm dù chứng khoán tăng mạnh. Các chuyên gia phân tích VDSC lý giải, danh mục các quỹ mở thường được thiết kế để đa dạng hóa rủi ro, nắm giữ nhiều mã Ngân hàng, Bán lẻ và Sản xuất. Mặt khác, trong kỳ cơ cấu vừa qua, trong khi trụ lớn kéo điểm, nhóm Ngân hàng lại sụt giảm 10% và nhóm Sản xuất chịu ảnh hưởng từ chi phí logistics tăng cao. Do đó, NAV (giá trị tài sản ròng) của quỹ bị kéo xuống là điều tất yếu. Điều này minh chứng cho việc dòng tiền trên thị trường đang trở nên “chọn lọc” cực đoan, chỉ tập trung vào một vài mã có câu chuyện riêng biệt thay vì lan tỏa đều cho toàn bộ nền kinh tế.
Dòng tiền trên thị trường đang trở nên “chọn lọc” cực đoan, chỉ tập trung vào một vài mã có câu chuyện riêng biệt thay vì lan tỏa đều cho toàn bộ nền kinh tế.
Tìm cơ hội giữa nhịp biến động không đồng pha
Các chuyên gia SSI Research cho biết, tính đến cuối tháng 4-2026, VN-Index đang giao dịch ở mức P/E (giá/lợi nhuận) dự phóng 13,2 lần, tiệm cận mức trung bình 10 năm là 14 lần. Nếu loại trừ các cổ phiếu thuộc Vingroup (VIC, VHM, VRE), mức định giá thậm chí chỉ còn 10,3 lần. Sau tháng 4 với nhiều thông tin hỗ trợ như triển vọng nâng hạng thị trường, tăng trưởng lợi nhuận quý I tích cực, giá dầu điều chỉnh và các chính sách hỗ trợ từ Chính phủ, tháng 5 thường là giai đoạn “trống thông tin” hơn đối với thị trường. Cùng với đó, tăng trưởng lợi nhuận có thể chững lại trong các quý tới do tác động đồng thời của giá nhiên liệu và chi phí vốn duy trì ở mức cao, cùng với nền so sánh cao trong giai đoạn quý II và III-2025. “Tổng hòa các yếu tố trên có thể hạn chế dư địa tăng của thị trường và gia tăng mức độ biến động trong tháng tới. Mặc dù vậy, các nhịp điều chỉnh mạnh nếu xảy ra có thể mở ra cơ hội tích lũy cổ phiếu với mức định giá hấp dẫn hơn cho nhà đầu tư dài hạn” - SSI Research nhận định.
Trước thực trạng “xanh vỏ, đỏ lòng”, các công ty chứng khoán hàng đầu đều đưa ra khuyến nghị thận trọng. VNDIRECT cho rằng, đây là thời điểm vàng để “tái cơ cấu danh mục đón đầu chu kỳ tăng trưởng mới”. Thay vì bám trụ vào những cổ phiếu đã lỗi thời về câu chuyện kinh doanh, nhà đầu tư cần chuyển dịch dòng tiền sang các nhóm ngành hưởng lợi từ vĩ mô và đầu tư công - vốn là động lực tăng trưởng chính được Chính phủ thúc đẩy trong quý II-2026. Còn TPS nhấn mạnh, cơ hội trong năm 2026 sẽ chỉ thuộc về những thị trường phân hóa. Dòng tiền sẽ hướng về các ngành có triển vọng dài hạn như FDI, năng lượng tái tạo và các doanh nghiệp có khả năng chuyển hóa chi phí lạm phát vào giá bán.
Các nhận định cũng đưa ra cái nhìn khá tích cực về triển vọng dài hạn. Trong đó, SSI Research cho rằng Việt Nam có khả năng cao được đưa vào danh sách theo dõi của MSCI trong kỳ đánh giá tháng 6-2026. Hiện tại, thị trường đã đáp ứng 10/18 tiêu chí về khả năng tiếp cận thị trường của MSCI và đang tiếp tục cải thiện trên tất cả các tiêu chí còn lại. Các bước tiến đáng chú ý bao gồm việc triển khai hiệu quả cơ chế Non-Prefunding, lộ trình áp dụng cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) đang đi đúng kế hoạch, và mở rộng công cụ tạo vị thế bán thông qua hợp đồng tương lai chỉ số VN30. Đồng thời, mức độ công bố thông tin bằng tiếng Anh từ phía cơ quan quản lý và doanh nghiệp niêm yết cũng được cải thiện rõ rệt.
Về giới hạn sở hữu nước ngoài, tỷ lệ sở hữu nước ngoài thực tế trên HoSE đã tăng từ 41,4% lên 46% trong tháng 4-2026, chủ yếu nhờ các doanh nghiệp vốn hóa lớn mới niêm yết với “room ngoại” 100%. Nhờ đó, 17/18 tiêu chí của MSCI hiện đã tiệm cận mức đáp ứng cơ bản.
