Phúc đáp Công văn số 2873/BCT-PC ngày 24 tháng 4 năm 2026 của Bộ Công Thương về việc lấy ý kiến đối với Dự thảo Nghị quyết cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương, VCCI ghi nhận dự thảo đã bãi bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ cho thuê cảng, kho tiếp nhận xăng dầu và dịch vụ vận tải xăng dầu.
Tuy nhiên, VCCI cho rằng mức độ cải cách trong lĩnh vực này vẫn còn khiêm tốn so với tiềm năng.
Cụ thể, về yêu cầu sở hữu cơ sở vật chất, dự thảo vẫn giữ nguyên các điều kiện mang tính áp đặt mô hình kinh doanh, cụ thể là yêu cầu thương nhân đầu mối phải sở hữu hoặc thuê cầu cảng tiếp nhận tàu tối thiểu 7.000 tấn, kho chứa tối thiểu 15.000 m³, tối thiểu 10 cửa hàng bán lẻ (trong đó 05 thuộc sở hữu) và 40 tổng đại lý hoặc đại lý.
Các yêu cầu này thực chất là Nhà nước quy định sẵn quy mô và mô hình tổ chức kinh doanh cho doanh nghiệp, thay vì để thị trường quyết định.
Theo VCCI, trong nền kinh tế thị trường, doanh nghiệp cần được tự do lựa chọn mô hình kinh doanh phù hợp với năng lực và chiến lược của mình, miễn là đáp ứng các yêu cầu về an toàn, chất lượng và bảo vệ môi trường. Các ngưỡng tối thiểu về cơ sở vật chất nêu trên tạo rào cản gia nhập rất cao, trên thực tế chỉ một số ít tập đoàn lớn mới có thể đáp ứng. Điều này hạn chế cạnh tranh, duy trì cấu trúc thị trường tập trung và gián tiếp ảnh hưởng đến quyền lợi người tiêu dùng thông qua giá bán lẻ.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, nhiều nước quản lý thị trường xăng dầu chủ yếu bằng quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn an toàn phòng cháy chữa cháy, nghĩa vụ dự trữ bắt buộc và cơ chế giám sát giá, thay vì quy định chi tiết về quy mô cơ sở vật chất của từng tầng nấc phân phối.
Về yêu cầu thời hạn thuê tối thiểu 5 năm, quy định này cũng chưa thực sự hợp lý trong bối cảnh thị trường bất động sản thương mại ngày càng linh hoạt và xu hướng chuyển đổi năng lượng đang thay đổi nhanh chóng cơ cấu tiêu thụ nhiên liệu. Yêu cầu thuê dài hạn buộc doanh nghiệp phải gánh chịu rủi ro tài chính lớn, đặc biệt trong giai đoạn chuyển đổi sang xe điện khi nhu cầu xăng dầu có thể giảm dần.
VCCI đề nghị Bộ Công Thương xem xét chuyển đổi cách tiếp cận quản lý từ việc quy định chi tiết quy mô, mô hình kinh doanh sang quản lý bằng quy chuẩn kỹ thuật, nghĩa vụ dự trữ, nghĩa vụ báo cáo và cơ chế giám sát thị trường.
Cụ thể, nên cân nhắc bãi bỏ hoặc giảm đáng kể các yêu cầu về số lượng cửa hàng thuộc sở hữu, dung tích kho tối thiểu và trọng tải cầu cảng tối thiểu, thay thế bằng các yêu cầu về năng lực tài chính, tuân thủ quy chuẩn an toàn và nghĩa vụ dự trữ lưu thông tối thiểu.
“Cách tiếp cận này vừa bảo đảm an ninh năng lượng, vừa mở rộng cơ hội cho doanh nghiệp mới gia nhập thị trường, thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh và mang lại lợi ích thiết thực cho người tiêu dùng”- VCCI nêu quan điểm.
Tại bản phúc đáp này, VCCI cũng ghi nhận Bộ Công Thương đã nhận diện thẳng thắn các rủi ro khi bãi bỏ 6 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, bao gồm: kinh doanh rượu, thực phẩm, xuất khẩu gạo, khoáng sản, sản xuất lắp ráp nhập khẩu ô tô, kinh doanh khí.
“Đây là cách tiếp cận có trách nhiệm, thể hiện sự cân nhắc kỹ lưỡng giữa mục tiêu cải cách và yêu cầu quản lý nhà nước”- VCCI đánh giá. Tuy vậy, với các vướng mắc lớn Bộ Công Thương nêu khi bãi bỏ điều kiện kinh doanh gạo, sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu ô tô, VCCI cho rằng đều có thể khắc phục và việc bãi bỏ phù hợp với xu thế chung của thế giới, tạo điều kiện cho thêm nhiều loại hình doanh nghiệp tham gia thị trường.
