“Thanh âm dưới ánh mặt trời” – "dấu son" ra mắt Dàn nhạc Giao hưởng Quân đội

Tới dự chương trình có đồng chí Tô Lâm - Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Bí thư Quân ủy Trung ương. Cùng dự có các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị: Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn; Đại tướng Phan Văn Giang, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng; Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam; các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, đại biểu các bộ, ban, ngành Trung ương, trong và ngoài quân đội.

Sau một thời gian chuẩn bị từ cuối năm 2025, sự xuất hiện của Dàn nhạc Giao hưởng Quân đội (MSO) mở ra thêm một hướng tiếp cận mới với âm nhạc hàn lâm trong môi trường quân đội. Ở đó, hình ảnh người lính không chỉ được nhấn mạnh bằng những biểu tượng quen thuộc, mà còn hiện lên chân thực và giàu cảm xúc thông qua âm nhạc. Những người trong quân ngũ bước lên sân khấu với vai trò nghệ sĩ, mang theo tính kỷ luật, sự chỉn chu và tinh thần tập thể – những yếu tố vốn đã quen thuộc trong quân đội nhưng được thể hiện bằng ngôn ngữ của giao hưởng.

Đêm diễn quy tụ gần 200 nghệ sĩ, nhạc công và ca sĩ trong và ngoài quân đội, tạo nên một lực lượng biểu diễn đông đảo hiếm thấy trên sân khấu giao hưởng trong nước. Không gian nghệ thuật được dàn dựng công phu, từ cấu trúc chương trình đến cách phối khí, chuyển soạn, cho thấy sự đầu tư nghiêm túc ngay từ “cú chào sân”. Nhưng điều đáng nói hơn cả nằm ở cách chương trình được xây dựng như một dòng chảy xuyên suốt, thay vì những tiết mục rời rạc thường thấy.

Toàn bộ chương trình kéo dài khoảng 80 phút, chia thành 3 chương, nhưng cảm nhận tổng thể lại giống như một bản giao hưởng lớn về lịch sử và con người Việt Nam. Mở đầu với “Ánh dương soi đường”, âm nhạc dẫn dắt người nghe trở về những năm tháng Cách mạng, nơi lý tưởng, niềm tin và khát vọng độc lập được khắc họa bằng những giai điệu quen thuộc nhưng được khoác lên lớp áo giao hưởng mới. Không còn là những ca khúc đơn lẻ, các tác phẩm được chuyển soạn, kết nối thành tổ khúc, tạo nên cảm giác liền mạch, vừa trang nghiêm vừa giàu cảm xúc.

Sang đến chương hai – “Ngôi sao trên mũ – Màu cờ trong tim”, âm nhạc trở nên gần gũi hơn khi tập trung khắc họa hình tượng người lính. Ở đó không chỉ có sự hùng tráng, mà còn có chiều sâu nội tâm, sự hy sinh và những rung động rất đời. Chính sự chuyển biến về cảm xúc này giúp chương trình tránh được sự đơn điệu, đồng thời mở ra không gian để người nghe cảm nhận rõ hơn “chất lính” trong một hình thức nghệ thuật vốn được xem là hàn lâm và có phần xa cách.

Đến chương ba – “Thanh âm ngày mới”, không khí đêm diễn được mở rộng với những tác phẩm mang hơi thở đương đại và cả các trích đoạn giao hưởng kinh điển thế giới. Sự xuất hiện của âm nhạc quốc tế bên cạnh sáng tác Việt Nam không chỉ là điểm nhấn về chuyên môn, mà còn cho thấy định hướng hội nhập rõ ràng của dàn nhạc. Đây cũng là phần cho thấy rõ nhất nỗ lực cân bằng giữa bản sắc và chuẩn mực, giữa truyền thống và hiện đại.

Một trong những điểm đặc biệt của “Thanh âm dưới ánh mặt trời” là cách dung hòa ba yếu tố: chính luận, nghệ thuật và tính đại chúng. Theo đó, âm nhạc không chỉ để thưởng thức mà còn mang theo thông điệp, nhưng thông điệp ấy không được áp đặt mà được kể lại bằng cảm xúc, bằng cấu trúc âm thanh. Nhờ vậy, giao hưởng vốn bị coi là “kén người nghe” đã trở nên dễ tiếp cận hơn, nhất là khi gắn với những chất liệu quen thuộc của đời sống và lịch sử Việt Nam.

Đứng sau phần dàn dựng chương trình là nhạc sĩ Đỗ Bảo - Giám đốc Dàn nhạc Giao hưởng Quân đội - trong vai trò Giám đốc âm nhạc của đêm diễn và anh đã lựa chọn cách tiếp cận không đi theo lối mòn. Cụ thể, anh đã chọn việc chuyển các ca khúc quen thuộc thành tổ khúc giao hưởng. Cách làm này không chỉ là xử lý kỹ thuật mà còn là cách “xác lập giá trị mới” cho những giai điệu đã in sâu trong ký ức công chúng. Đây cũng là một thách thức, bởi làm mới mà vẫn giữ được tinh thần nguyên bản luôn là bài toán khó, đặc biệt với những tác phẩm mang tính biểu tượng.

NSƯT Vũ Thắng Lợi, Phó Giám đốc Dàn nhạc Giao hưởng Quân đội, cho biết việc ra mắt dàn nhạc là một dấu mốc quan trọng, mang lại niềm tự hào cho các nghệ sĩ và lực lượng làm công tác văn hóa trong quân đội. Theo anh, dàn nhạc được kỳ vọng sẽ tiếp tục lan tỏa dòng nhạc cách mạng, đưa những tác phẩm lớn của đất nước đến gần hơn với công chúng thông qua hình thức giao hưởng. Anh cũng nhấn mạnh, chính lịch sử đã trở thành nguồn cảm hứng để nhiều thế hệ nhạc sĩ sáng tác, từ đó hình thành nên kho tàng âm nhạc cách mạng giàu giá trị. Không ít tác phẩm trong số đó ra đời từ môi trường quân đội, gắn với những dấu mốc, sự kiện quan trọng, và đồng hành cùng đời sống văn hóa nghệ thuật của người lính.

Ở góc độ tổ chức, đại diện đơn vị cho biết chương trình không chỉ là một đêm diễn ra mắt, mà còn là lời khẳng định về vai trò của lực lượng nghệ thuật trong quân đội, khi người nghệ sĩ – chiến sĩ, trong bối cảnh hôm nay, không chỉ làm nhiệm vụ tuyên truyền mà còn góp phần nâng cao đời sống tinh thần, tạo cầu nối văn hóa với xã hội và quốc tế. Chính vì vậy, việc xây dựng một dàn nhạc giao hưởng chuyên nghiệp không phải là bước đi mang tính hình thức, mà là một chiến lược lâu dài.

Tham gia biểu diễn trong chương trình, nghệ sĩ sáo Lê Thư Hương chia sẻ, cô cảm thấy vinh dự khi được đứng trong một Dàn nhạc Giao hưởng Quân đội có quy mô lớn và tính tổ chức cao như vậy. Trong khi đó, các giọng ca như: NSƯT Vũ Thắng Lợi, Đào Tố Loan hay Đỗ Tố Hoa góp phần tạo nên những điểm nhấn cảm xúc, giúp kết nối giữa phần khí nhạc và thanh nhạc, giữa sự hàn lâm và tính gần gũi.

Nhìn tổng thể, “Thanh âm dưới ánh mặt trời” không phải là một chương trình gây ấn tượng bằng những yếu tố bề nổi, mà chinh phục bằng cấu trúc chặt chẽ và định hướng rõ ràng. Nó vừa mang tinh thần quân đội, vừa tiệm cận chuẩn mực quốc tế, đồng thời vẫn giữ được sự kết nối với công chúng trong nước. Quan trọng hơn, chương trình cho thấy một nỗ lực nghiêm túc trong việc kể lại câu chuyện Việt Nam bằng ngôn ngữ giao hưởng – một ngôn ngữ không dễ, nhưng nếu làm đúng, lại có sức lan tỏa rất bền.

Với một khởi đầu như vậy, Dàn nhạc Giao hưởng Quân đội không chỉ dừng lại ở vai trò một đơn vị biểu diễn mới, mà có thể trở thành một điểm nhấn đáng chú ý trong đời sống âm nhạc Việt Nam, nơi những “thanh âm dưới ánh mặt trời” tiếp tục được cất lên, không chỉ trong không gian nhà hát, mà còn trong dòng chảy rộng lớn của văn hóa đương đại.

Một số hình ảnh ấn tượng trong chương trình: