Những bức tranh chợ quê của cố họa sĩ Hoàng Sùng

Chiều ngày 23/3, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam phối hợp cùng Hội Mỹ thuật Việt Nam và đơn vị tổ chức May Living đã khai mạc triển lãm "Hồn quê" nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh của họa sĩ Hoàng Sùng (1926 – 2026).

Triển lãm giới thiệu đến công chúng các sáng tác tiêu biểu của họa sĩ Hoàng Sùng trên chất liệu sơn mài, giấy dó, lụa thể hiện những phiên chợ vùng cao mờ sương, hình ảnh người phụ nữ đồng bằng Bắc Bộ tần tảo... Tên gọi triển lãm nhắc nhớ về sự kiện lịch sử năm 1991, khi tranh của ông lần đầu tiên được trưng bày tại Quảng trường Louvre (Paris), trở thành chiếc cầu nối đưa "Hồn Quê" đất nước đến với bạn bè thế giới.

Phát biểu tại sự kiện, ông Nguyễn Anh Minh, Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam cho biết, trong suốt 80 năm lao động nghệ thuật miệt mài, họa sĩ Hoàng Sùng đã sáng tác ở nhiều chủ đề và để lại nhiều tác phẩm nghệ thuật có giá trị. Nhưng nổi bật hơn cả, chủ đề ông đã tạo dấu ấn và tạo nên thương hiệu là chợ. Có câu trong giới nói là "Phố Phái chợ Sùng", để nói lên những đóng góp của ông cho nền mỹ thuật Việt Nam. Nhiều không gian văn hóa chợ đã được ông nghiên cứu và thể hiện thành công.

Chợ quê và đời sống sinh hoạt của người Việt trong tranh Hoàng Sùng vừa dân dã, đông đúc và gần gũi, vừa duy mỹ, hài hòa và có chiều sâu. Họa sĩ Thành Chương nhận xét: "Đời sống người dân luôn có thể thấy rất rõ thông qua những phiên chợ như thế này. Ai đam mê và muốn hiểu về văn hóa người Việt sẽ tìm thấy một 'bách khoa toàn thư' trong tranh của Hoàng Sùng. Còn gì hạnh phúc hơn với một họa sỹ khi tranh của mình đem lại tình yêu quê hương, đất nước cho mọi người".

Ông Vương Duy Biên, Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội VHNT Việt Nam cho rằng, trong tiến trình phát triển của hội họa Việt Nam, cố họa sĩ Hoàng Sùng là một nghệ sĩ có nhiều đóng góp bền bỉ và nghiêm cẩn. Ông thuộc lớp họa sĩ đã dành trọn đời mình cho lao động nghệ thuật với tinh thần tận tụy, để lại một di sản sáng tác mang dấu ấn riêng biệt. Ở đó, người xem nhận ra một tâm thế sáng tạo chân thành, một tư duy tạo hình chắt lọc và một chiều sâu cảm xúc gắn bó máu thịt với đời sống và con người Việt Nam.

Theo Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội VHNT Việt Nam, sinh ra trên miền đất cổ Hưng Yên, họa sĩ Hoàng Sùng từ nhỏ đã được nuôi dưỡng trong môi trường giáo dục nền nếp. Việc học chữ Hán, tiếp xúc với thư tịch cổ đã sớm hình thành ở ông một nền tảng văn hóa truyền thống vững chắc. Những hình ảnh của làng quê Bắc Bộ như cánh đồng, lũy tre, phiên chợ, mái đình, bến nước, con đê chiều tà cùng nhịp sống của dòng sông Hồng "trên bến dưới thuyền", những làn điệu ca trù, chèo, trống quân... đã lắng đọng thành ký ức thẩm mỹ bền vững, bồi đắp nên hồn quê trong con người nghệ sĩ.

Năm 1944, khi cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ, mang theo khát vọng tự do của dân tộc, ông đã lên đường nhập ngũ với tất cả nhiệt huyết của tuổi trẻ. Trên khắp các nẻo đường từ đồng bằng Bắc Bộ đến Việt Bắc, Tây Bắc, ông đã hòa mình vào đời sống phong phú của nhân dân, tích lũy một khối lượng ký họa và trải nghiệm thực tiễn vô cùng quý giá. Chính những tư liệu sống động đó đã trở thành nguồn cảm hứng dồi dào cho sự nghiệp sáng tác lâu dài của ông.

"Với những đóng góp bền bỉ và nghiêm túc, sự nghiệp của họa sĩ Hoàng Sùng từ lâu đã được giới chuyên môn và công chúng đánh giá cao. Trong mắt đồng nghiệp, ông là một nghệ sĩ tận tụy, kiên định với con đường đã chọn, góp phần làm phong phú diện mạo hội họa Việt Nam qua nhiều giai đoạn lịch sử", NSND Vương Duy Biên nhấn mạnh.

Tại sự kiện, gia đình cố họa sĩ Hoàng Sùng đã trao tặng bức tranh sơn mài "Chợ Phùng" cho Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam. Đón nhận bức tranh này, ông Nguyễn Anh Minh, Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam bày tỏ sự trân trọng món quà mà gia đình họa sĩ Hoàng Sùng đã tặng bảo tàng. Đây là một tác phẩm được cố họa sĩ sáng tác vào những năm 80, 90 của thế kỷ 20. Món quà này bổ sung cho bộ sưu tập mỹ thuật kháng chiến của bảo tàng.

Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam chia sẻ, trong thời gian tới, bảo tàng sẽ đưa tác phẩm này giới thiệu, trưng bày trước công chúng để bạn bè quốc tế và trong nước hiểu hơn về văn hóa chợ của người Việt Nam. Đồng thời giúp công chúng trong và ngoài nước có cơ hội tiếp cận sâu sắc hơn với di sản của họa sĩ Hoàng Sùng nói riêng và mỹ thuật Việt Nam nói chung.

Một số tác phẩm trong triển lãm: