Xuất thân là một người lính, từng nhiều năm gắn bó với công việc giảng dạy và hoạt động doanh nghiệp, nhưng trong âm nhạc, nhạc sĩ Lê Tự Minh lại hiện lên như một người kể chuyện giàu cảm xúc. Những ca khúc của ông không đi theo lối hô hào hay những tuyên ngôn lớn lao, mà thường bắt đầu từ những rung động rất thật, từ những chuyến đi, những cuộc gặp gỡ và những khoảnh khắc khiến trái tim người nghệ sĩ bị “chạm” đến tận cùng cảm xúc.
Với nhạc sĩ Lê Tự Minh, viết về Tổ quốc chưa bao giờ là một đề tài dễ dàng. Ông quan niệm, nếu không thực sự rung động thì âm nhạc sẽ trở nên khô cứng, còn ca từ cũng khó chạm được tới người nghe. Có lẽ vì thế mà trong nhiều sáng tác của mình, đặc biệt là các ca khúc về biển đảo quê hương, người nghe luôn cảm nhận được sự chân thành, gần gũi và chiều sâu cảm xúc đến từ trải nghiệm thực tế. “Tổ quốc ơi, ta mãi yêu người” là một trong những ca khúc như thế.
Bài hát ra đời từ một khoảnh khắc rất riêng của nhạc sĩ trong một buổi sáng sớm. Giữa khoảng trời trong xanh của bình minh, tâm trí nhạc sĩ Lê Tự Minh bất chợt hướng về Trường Sa – nơi ông từng đặt chân tới, từng gặp gỡ những người lính hải quân ngày đêm canh giữ biển trời Tổ quốc. Trong dòng hồi tưởng ấy, hình ảnh người lính biển với làn da sạm nắng, tay ôm chắc khẩu súng giữa mênh mông sóng nước hiện lên rõ nét, khơi mở những giai điệu đầu tiên.
Từ cảm xúc ấy, những câu hát như “Bình minh lên phía chân trời…” hay “Từng con sóng vỗ nhịp trái tim tôi” dần thành hình. Điều đặc biệt là ca khúc này được giới thiệu đúng dịp kỷ niệm Ngày truyền thống Hải quân Việt Nam, như một lời tri ân mà ông muốn gửi tới những người lính đang ngày đêm bám biển, giữ gìn chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc.
Không chọn cách diễn đạt hào nhoáng hay quá bi tráng, nhạc sĩ Lê Tự Minh đưa tình yêu đất nước vào âm nhạc bằng những hình ảnh rất đời thường. Trong ca khúc của ông, Tổ quốc không chỉ hiện lên qua biển rộng, đảo xa hay những cột mốc chủ quyền, mà còn hiện diện trong những niềm hạnh phúc bình dị của con người.
Một trong những chi tiết khiến ông xúc động nhất là lần trò chuyện với một chiến sĩ ngoài đảo xa về nỗi nhớ nhà. Người lính ấy không nói về khó khăn hay hiểm nguy nơi đầu sóng, mà chỉ nhắc đến người vợ đang vất vả gặt lúa nơi quê nhà. Câu chuyện giản dị ấy lại khiến người nhạc sĩ lặng đi vì xúc động. Từ sự thấu cảm đó, câu hát “Hạnh phúc đơn sơ ta mãi bên người” ra đời. Với Lê Tự Minh, đơn sơ không phải điều nhỏ bé, mà chính là cốt lõi của tình yêu quê hương, thứ tình cảm được tạo nên từ lòng thủy chung, sự hy sinh âm thầm và những mong ước rất đỗi bình dị của con người Việt Nam.
Đó cũng là cách ông nhìn về người lính biển. Họ không chỉ mang hình ảnh kiên cường nơi đầu sóng ngọn gió, mà còn là những con người bằng xương bằng thịt, có gia đình, có nỗi nhớ, có những khát khao đời thường. Chính chiều sâu nhân văn ấy khiến âm nhạc của Lê Tự Minh mang màu sắc riêng, nhẹ nhàng nhưng có sức lay động.
Bên cạnh vẻ đẹp bình dị, ca khúc vẫn khắc họa rõ tinh thần bất khuất của dân tộc thông qua hình ảnh những hòn đảo nhỏ bé nhưng hiên ngang giữa trùng khơi. Theo nhạc sĩ, mỗi hòn đảo nơi biển Đông giống như biểu tượng của ý chí Việt Nam – dù đối diện bão tố vẫn bền bỉ đứng vững.
Hành trình đến với âm nhạc của Lê Tự Minh cũng khá đặc biệt. Ông từng có 9 năm học tập tại Nga, quãng thời gian giúp ông chịu ảnh hưởng sâu sắc từ nền âm nhạc và văn hóa xứ sở bạch dương. Ban đầu, ông tìm đến âm nhạc bằng việc dịch những ca khúc Nga viết về quê hương, đất nước. Chính tình yêu với những giai điệu giàu chất trữ tình ấy đã nuôi dưỡng trong ông mong muốn sáng tác. Sau này, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân là người động viên ông tham gia Hội Nhạc sĩ Việt Nam. Để theo đuổi con đường sáng tác nghiêm túc, Lê Tự Minh tiếp tục học hỏi và rèn luyện chuyên môn dưới sự hướng dẫn của các nhạc sĩ Đức Trịnh và Mai Kiên.
Dù viết về nhiều đề tài khác nhau, nhưng với nhạc sĩ Lê Tự Minh, hai chủ đề luôn mang lại nhiều cảm xúc nhất với ông vẫn là tình yêu Tổ quốc và tình mẫu tử. Đó là những điều thiêng liêng không thể viết bằng kỹ thuật đơn thuần, mà phải được chắt lọc từ trải nghiệm và cảm xúc thật.
Có lẽ cũng vì vậy mà trong các chuyến đi thực tế tới Trường Sa hay những vùng biển đảo xa xôi, nhạc sĩ luôn dành nhiều thời gian để trò chuyện với chiến sĩ hải quân, lắng nghe câu chuyện của họ và cảm nhận nhịp sống nơi đầu sóng. Những trải nghiệm ấy trở thành chất liệu quan trọng để ông viết nên những câu hát đậm tính tự sự như: “Và nơi đây thiêng liêng hai tiếng Việt Nam…”.
Sau “Tổ Quốc ơi, ta mãi yêu người”, nhạc sĩ Lê Tự Minh cho biết ông vẫn đang tiếp tục theo đuổi những dự án âm nhạc mới về quê hương, đất nước. Trong đó, ông ấp ủ thực hiện một cuốn sách giao hưởng tập hợp các sáng tác của chính mình như một cách lưu giữ hành trình âm nhạc nhiều cảm xúc suốt những năm qua.
