Doanh nhân thời toàn cầu hóa
(ANTĐ) - Sáng Hà Nội, trưa ăn với đối tác ở TP Hồ Chí Minh, chiều họp ở Singapore. Lịch làm việc của những doanh nhân tôi đã gặp, đã làm việc không hiếm khi phải gấp gáp, nhọc nhằn như thế. Chân dung họ không phải chỉ tô điểm bằng xe hơi sang trọng, những cái bắt tay trong chớp đèn mà còn có rất nhiều mồ hôi và cả nước mắt.
Nhân vật trong câu chuyện của tôi, mỗi người một lĩnh vực hoạt động, một hướng đi, một cách làm... Giữa họ có điểm gì chung? Tài năng: chắc chắn rồi. Thành công: Bước đầu có thể khẳng định. Hơn thế, tôi tin, họ sẽ không bỏ qua những cơ hội trong “sân chơi” toàn cầu - nơi những thách thức nhiều khi lớn hơn cơ hội với các doanh nghiệp Việt Nam.
Mong được là người lương thiện
| Việt Nam sẽ là một thị trường phân phối hàng điện tử cho các nước lớn trong khu vực |
Thu xếp được một cuộc hẹn với Vương Quân Hoàng quả là không đơn giản, không phải vì anh “chảnh” gì mà bởi lịch di chuyển của anh khá dày đặc. Gọi cho anh, thấy máy “tò te tí” là y như rằng, anh đang “xuất ngoại”. Ngoài việc tư vấn cho các doanh nghiệp - một công việc đòi hỏi phải thường xuyên vào Nam ra Bắc thì vị Tiến sỹ Thống kê - Toán ứng dụng Kinh tế-Tài chính còn thuộc “quân số” của Trung tâm Nghiên cứu khoa học Kinh tế Emile Bemheim, Đại học Tổng hợp Brussels, Vương quốc Bỉ và là thành viên của nhiều tổ chức, hiệp hội nghiên cứu khoa học về kinh tế, tài chính trong nước và quốc tế. Công việc nghiên cứu, giảng dạy chiếm đến phân nửa thời gian của Hoàng và cũng “lôi” anh đi khắp các nơi trên thế giới. Do vậy, những cuộc hẹn làm việc của chúng tôi đều rơi vào giữa những chuyến công tác. Nhưng cũng vì vậy mà mỗi cuộc gặp ấy lại đầy ắp thông tin, sự kiện. Và theo “tự bạch” của Vương Quân Hoàng thì có lẽ “tốn phí” nhất cho đến giờ của anh là vé máy bay và khách sạn!
Thời gian luôn là một tài sản cực kỳ quý giá với những doanh nhân này. Có một câu hỏi rất thường trực trong đầu tôi, đó là họ sắp xếp thời gian của mình như thế nào để có thể cùng lúc làm tốt hàng núi công việc đến vậy?
“Nếu không đi công tác thì mình cũng làm việc, cũng sống như mọi người thôi”. Vương Quân Hoàng cười to khi trả lời tôi câu hỏi ấy. “Buổi sáng, đưa con đi học, sau đó làm việc tại văn phòng. Việc đầu tiên là phải xếp thứ tự ưu tiên cho công việc cần giải quyết trong ngày/tuần/tháng/năm, rồi check thông tin, sau đó gặp gỡ, giao dịch với đối tác... Buổi chiều thì nghiên cứu tài liệu, viết lách và xử lý các công việc cụ thể. Nhưng nói chung, trên thực tế, không phải lúc nào cũng có một phương án hoàn hảo và không phải lúc nào cũng thực hiện tuần tự theo kế hoạch đâu, nhưng phải luôn luôn có một phương pháp làm việc khoa học”.
Phương pháp, kỹ năng làm việc cũng chính là một trong hai khía cạnh mà Công ty cổ phần Đối tác Đầu tư do Vương Quân Hoàng làm Chủ tịch HĐQT tư vấn chủ yếu cho doanh nghiệp. Và trang web do anh đồng sáng lập cũng nhằm cung cấp hệ thống kiến thức, kỹ năng, phân tích và truyền thông kinh doanh. Chỉ sau hơn một năm thành lập, saga.vn đã có 21.000 thành viên đăng ký hơn 200.000 lượt người truy cập, sử dụng mỗi này.
| Anh Vương Quân Hoàng |
Anh tâm sự, ở Việt Nam, phương pháp làm việc định hình không rõ và gần như từ “phương pháp” không tồn tại trong tư duy người á Đông. Chẳng hạn, trong bối cảnh nhân sự đang rất “nóng” ở Việt Nam hiện nay thì “phương pháp” phổ biến các doanh nghiệp dùng là “mua người”. Theo Vương Quân Hoàng, việc “mua” ấy không phải là phương pháp tìm kiếm nhân tài mà đó chỉ là một giao dịch.
Khía cạnh thứ hai công ty của anh tập trung tư vấn là kinh nghiệm trong quá trình xử lý các công việc cụ thể liên quan đến đối tác nước ngoài, như cách ứng xử, nhìn nhận, giải quyết vấn đề phát sinh... Đây là kho thông tin kiến thức cực kỳ dồi dào mà Vương Quân Hoàng đã “sưu tập” trong cả một quá trình học tập, nghiên cứu và làm việc với họ, do vậy đầy ắp thực tiễn và cực kỳ thiết thực.
Nhìn vào những “dự án” anh và các cộng sự của mình đã tham gia với vai trò quản trị chiến lược và đầu tư, cố vấn mới thấy là đáng “nể”, bởi đối tác đều là những Bộ, ngành chủ chốt như Vụ Kinh tế, Văn phòng Trung ương, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước, UBCKNN đến các doanh nghiệp có tiếng tăm như Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam, Tập đoàn Trung Nguyên, FPT, CTCP G7 Mart, CTCP Hoa Sen, CTCP Nhựa Hưng Đạt, CTCP Chứng khoán Sài Gòn (SSI)... Và đó cũng chỉ là một phần trong công việc của anh. Phần còn lại, anh dành cho công tác đào tạo, nghiên cứu khoa học. Thống kê các dự án đào tạo và các công trình nghiên cứu khoa học, các bài viết, trả lời phỏng vấn các cơ quan truyền thông về những vấn đề kinh tế, tài chính, tiền tệ, chứng khoán quan trọng là một việc kỳ công và tốn nhiều... giấy mực bởi đó là một danh sách cực dài. Thế nhưng, khi tôi bảo, nếu tự khái quát về mình thì anh sẽ nói như thế nào, anh đã rất ngắn gọn: “Khi suy nghĩ, tôi luôn gắng suy nghĩ như một nhà khoa học và phấn đấu làm việc, sống một cuộc sống lương thiện”.
Cũng trong quá trình tư vấn, đào tạo, Vương Quân Hoàng cũng rất trăn trở với sự phát triển hệ thống kinh doanh tại Việt Nam. Điều đó đã thôi thúc anh viết cuốn sách “Văn minh làm giàu và nguồn gốc của cải”, cuốn sách về kinh doanh đầu tiên của tác giả Việt Nam.
Cuốn sách được gợi mở với những hình ảnh ẩn dụ ngay từ trang bìa. Đó là một thương gia cưỡi lạc đà trên sa mạc cát nóng bỏng, kéo theo một chiếc xe hơi sang trọng, đắt tiền. Đúng là con đường kinh doanh cũng đầy khó khăn, nhọc nhằn, chông gai như hành trình trên sa mạc. Và xe hơi, dù hiện đại đến mấy cũng khó lòng “thi thố” về độ bền, sức dẻo dai với lạc đà được.
| Anh Lê Hồng Xuân |
Đặc biệt, trong kinh tế hội nhập với tư cách thành viên chính thức của WTO, hơn bao giờ hết đất nước ta đang rất cần một đội ngũ doanh nhân Việt Nam mới không chỉ có bản lĩnh, có kiến thức, hành động chuyên nghiệp mà còn phải có văn hóa kinh doanh, văn minh thương nghiệp mà những góc tối trong hoạt động này tại Việt Nam đã được Vương Quân Hoàng mổ xẻ thẳng thắn, khách quan đầy trách nhiệm. Qua góc nhìn, trải nghiệm mới mẻ, thú vị, qua những phân tích logic và sự chia sẻ tâm huyết, cuốn sách của anh với mong muốn xây dựng một văn hóa kinh doanh lành mạnh và bền vững.
Doanh nhân: “Nghề vất vả”
Yêu cầu đầu tiên với một doanh nhân đó là sức khỏe bởi việc chèo lái một doanh nghiệp vô cùng cực nhọc theo đúng nghĩa của từ này. Đó là điều đầu tiên mà Tổng Giám đốc Lê Hồng Xuân chia sẻ về công việc của anh. Đúng là càng trò chuyện, chứng kiến và làm việc với anh, tôi càng “thấm” điều đó. Cuộc làm việc gần đây nhất của chúng tôi được thu xếp trong một buổi chiều muộn, ngay sau khi anh vừa từ Long Hải trở về. Sài Gòn lung linh chào đón Noel và Tết, một vẻ đẹp đầy sống động, náo nhiệt, lôi cuốn. Và đó cũng là một môi trường kinh doanh đầy thử thách mà Lê Hồng Xuân đã và đang khai phá. Công ty Tiếp thị Bến Thành của anh hiện là nhà phân phối sản phẩm của nhiều hãng điện tử, điện lạnh có tiếng của Nhật Bản tại Việt Nam, như Panasonic, Philips, Pioneer, Toshiba... và là chủ của chuỗi siêu thị bán lẻ điện tử, điện lạnh có tiếng Carings.
“Tại sao đang là nhà phân phối cho các hãng điện tử, điện lạnh, anh lại quyết định phát triển chuỗi siêu thị bán lẻ?”. Câu hỏi của tôi đã được anh chia sẻ nhiệt thành: “Quả là chúng tôi cũng đã có thị trường trong hoạt động phân phối. Nhưng nhìn về phía trước, tôi thấy rằng, khi Việt Nam mở cửa, việc các hãng điện tử lớn được cấp giấy phép phân phối sản phẩm của họ tại thị trường Việt Nam chỉ còn là một ngày một ngày hai và khi đó chúng tôi sẽ không dễ cạnh tranh với họ nếu không có sự chuẩn bị trước. Và đó là lý do chúng tôi chuyển hướng một phần kinh doanh của mình sang một lĩnh vực mới: bán lẻ điện tử với chuỗi siêu thị Carings tại Hà Nội và Cần Thơ”.
Để có được mô hình này, Lê Hồng Xuân đã phải lặn lội sang các nước lân cận để học tập từ khâu thiết kế, quan sát các nhân viên phục vụ khách hàng, cách trưng bày, bài trí sản phẩm...
Tầm nhìn của vị Tổng Giám đốc cũng được thể hiện qua việc chọn Hà Nội và Cần Thơ để khởi nghiệp bán lẻ, thay vì TP Hồ Chí Minh - địa bàn mà doanh nghiệp đã rất thân thuộc. Anh tâm sự: “Trước hết, phải nói, lĩnh vực bán lẻ hàng điện tử có những đặc thù khá riêng biệt so với các mặt hàng tiêu dùng khác. Bên cạnh hệ thống kỹ năng phân tích tài chính, dịch vụ thì bán lẻ hàng điện tử còn liên quan rất lớn đến vấn đề giao tiếp giữa khách hàng-người bán hàng và mỗi chu kỳ sử dụng sản phẩm ít nhất từ 3 đến 4 năm. Đó cũng là thời gian mà khách hàng thẩm định chất lượng sản phẩm, dịch vụ của nhà cung cấp. Theo nghiên cứu của chúng tôi, khách hàng Hà Nội tương đối “kỹ tính”. Do vậy, việc chọn Hà Nội sẽ đặt ra yêu cầu nỗ lực từ phía Carings phải cao hơn rất nhiều. Và nếu Carings đã “định vị” được với khách hàng Hà Nội thì sẽ không có lý gì để không tạo được sự thu hút, uy tín với khách hàng ở các nơi khác. Một lý do khác nữa, đó là TP Hồ Chí Minh khi đó đã có hệ thống siêu thị, cửa hàng bán lẻ điện tử, điện lạnh tương đối nhiều. Do vậy, nếu mở tại TP Hồ Chí Minh, sự cạnh tranh là rất khốc liệt”.
Lê Hồng Xuân cho biết, những năm tháng làm việc trên những con tàu viễn dương đã tạo cho anh một cơ hội tuyệt vời là quan sát bạn bè quốc tế, văn hóa, phương pháp, kinh nghiệm làm việc của họ... Và theo đúc rút của anh, người Nhật có văn hóa phục vụ tốt nhất thế giới. Do vậy, anh đã quyết định chọn Best-Denky-một trong 5 nhà bán lẻ điện tử lớn nhất của Nhật để hợp tác. Cùng với việc được đào tạo hệ thống, kỹ năng kinh doanh, phục vụ thì việc hợp tác với Best-Denky cũng giúp Carings có cơ hội được hỗ trợ, đàm phán mua hàng điện tử từ các nhà sản xuất Nhật Bản đảm bảo chất lượng, giá cả hợp lý”.
Còn nhớ, dù đã lập chiến lược và kế hoạch kinh doanh trong vòng 5 năm nhưng bước vào thực tế, Carings cũng phải trải qua không ít sóng gió. Trong thời gian chờ khách hàng “thẩm định” chất lượng sản phẩm và dịch vụ, doanh số bán hàng khá thấp khiến cho nhân viên không khỏi hoang mang; chất lượng dịch vụ ban đầu chưa đạt như mong muốn; nhân sự được tuyển từ các công ty đa quốc gia nhưng chưa thực sự hòa nhập với môi trường kinh doanh tại Việt Nam... “Vào lúc bấy giờ, tôi nhận ra một điều, muốn thay đổi một con người từ cách nghĩ, cách hành xử, thái độ đã rất khó rồi, để thay đổi cả một công ty thật không hề đơn giản. Tái cấu trúc công ty giống như một cuộc cách mạng, nhưng việc chuyển hướng con tàu nếu đột ngột sẽ có thể bị lật. Do vậy, tôi lại phải làm lại một cuộc thay đổi từ cách quản lý, điều hành của mình như xem xét lại chính sách lương thưởng, thù lao khác cho toàn thể nhân viên công ty (kể cả lúc công ty bán lẻ chưa có lãi), chia sẻ tầm nhìn, sứ mạng, mục tiêu, cam kết, các giá trị của công ty... Với khách hàng, chúng tôi đã không ngừng tìm tòi nghiên cứu nhằm đưa ra các loại dịch vụ cộng thêm ngày một nhiều hơn nữa.
Sự chuẩn bị khá kỹ lưỡng phần nào giúp Lê Hồng Xuân và doanh nghiệp của anh khá tự tin trước sự cạnh tranh được dự báo là khốc liệt khi tới đây, rất nhiều tập đoàn bán lẻ nước ngoài “đổ bộ”. Carings đã lên kế hoạch thiết lập chuỗi siêu thị bán lẻ với 10 siêu thị tại các thành phố lớn từ nay đến năm 2012.
Xuân Thu
