Sự kiện đối ngoại đa phương cấp cao của Việt Nam
Đây là sự kiện đối ngoại đa phương cấp cao lớn đầu tiên do Việt Nam chủ trì tổ chức sau thành công của Đại hội Đảng lần thứ XIV, cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI và quá trình kiện toàn các chức danh lãnh đạo chủ chốt của Đảng, Nhà nước. Đến nay, Ban tổ chức AFF 2026 ghi nhận hơn 600 đại biểu đã đăng ký tham dự, gồm lãnh đạo một số quốc gia thành viên ASEAN, đại diện các tổ chức quốc tế, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, địa phương, các chuyên gia và học giả trong nước và quốc tế.
Diễn đàn Tương lai ASEAN là sáng kiến của Chính phủ Việt Nam, được công bố tại Hội nghị cấp cao ASEAN năm 2023. Trong khi các cuộc thảo luận tại các hội nghị của ASEAN thường tập trung vào những vấn đề của hiện tại, thì AFF được tổ chức để bàn về những gì của tương lai. Thông qua AFF, một diễn đàn được gọi là “kênh 1,5” - tức là có sự tham gia của cả các cơ quan chính phủ lẫn các đại diện không chính thức của các thành phần khác trong cộng đồng, các nhà lãnh đạo ASEAN, các đối tác ASEAN và giới nghiên cứu, doanh nghiệp quốc tế sẽ thảo luận, đề xuất các ý tưởng, sáng kiến đóng góp vào việc định hình tương lai ASEAN.
Sau hai kỳ tổ chức thành công vào các năm 2024 và 2025, AFF từng bước khẳng định vai trò là diễn đàn mở, hướng tới tương lai và nhận được sự quan tâm, ủng hộ rộng rãi từ các nước ASEAN cũng như cộng đồng quốc tế. Diễn đàn đã tạo một kênh bổ trợ cho các tiến trình chính thức của ASEAN. Nhiều nội dung, sáng kiến được thảo luận tại diễn đàn đã được đưa vào văn kiện của các hội nghị cấp cao ASEAN cùng năm.
So với các diễn đàn trước đây, diễn đàn lần thứ ba này có nhiều đổi mới, đặc biệt là ở sự tham gia của các thành phần đông đảo và đa dạng hơn. Điểm nhấn đầu tiên chính là sự tham gia lần đầu tiên của các chính đảng ASEAN. Tại nhiều nước Đông Nam Á, các chính đảng đóng vai trò quan trọng trong việc hoạch định chính sách quốc gia. Do đó, việc tạo không gian để các chính đảng trao đổi về tầm nhìn chung cho ASEAN sẽ góp phần xây dựng sự đồng thuận sâu rộng hơn trong nội bộ mỗi quốc gia, từ đó thúc đẩy hợp tác khu vực bền vững hơn, cùng chung tay hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045.
Thứ hai là sự tham gia của lãnh đạo các thành phố lớn của ASEAN. Sự hiện diện của các thành phố này vô cùng quan trọng vì đây là nơi hội tụ đông đảo người dân, hội tụ sự tăng trưởng và cũng là các trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa, khoa học công nghệ của các nước ASEAN. Khi có sự tham gia hợp tác của các thành phố này, ASEAN sẽ gia tăng được hiệu quả hợp tác và thúc đẩy tổ chức ASEAN tiến tới mục tiêu chung một cách nhanh chóng hơn.
Cuối cùng, một nhân tố và thành phần không thể thiếu trong các Diễn đàn Tương lai ASEAN chính là sự tham gia của lực lượng thanh niên trẻ, những người sẽ là các nhà lãnh đạo ASEAN tương lai. Đây là một cấu phần rất sáng tạo và luôn luôn tạo ra được sự bất ngờ bởi tư duy rất cởi mở, sáng tạo và hướng đến tương lai của giới trẻ.
Theo lịch trình, trước thềm diễn đàn, trong ngày 8-6 sẽ diễn ra nhiều hoạt động khởi động như Tọa đàm giữa các chính đảng Đông Nam Á, Hội nghị lãnh đạo các thành phố ASEAN, Tọa đàm bàn tròn về Tiểu vùng Mekong, Bàn tròn thanh niên Đông Nam Á và Tọa đàm về quản trị trí tuệ nhân tạo (AI). Tối cùng ngày sẽ diễn ra tiệc chiêu đãi chính thức của AFF 2026.
Phiên khai mạc AFF 2026 dự kiến diễn ra sáng 9-6 với sự tham dự của lãnh đạo chủ chốt của Đảng, Nhà nước Việt Nam cùng lãnh đạo cấp cao một số nước ASEAN. Các phiên toàn thể trong ngày sẽ tập trung thảo luận về tự cường và đoàn kết ASEAN, thúc đẩy sáng kiến phòng ngừa xung đột và ứng dụng AI trong ASEAN.
Ngày làm việc thứ hai của diễn đàn sẽ diễn ra các phiên toàn thể về an ninh năng lượng, mô hình phát triển cùng một số phiên chuyên đề khác trước khi bế mạc vào chiều cùng ngày.
Hình ảnh một Việt Nam đổi mới, phát triển và hội nhập sâu rộng
AFF 2026 diễn ra trong bối cảnh ASEAN đang triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 và các kế hoạch chiến lược nhằm xây dựng một cộng đồng tự cường, năng động, sáng tạo và lấy người dân làm trung tâm. Trong bối cảnh đó, việc Việt Nam đưa ra chủ đề “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, thịnh vượng, lấy người dân làm trung tâm” không chỉ nêu bật những khía cạnh trọng yếu trên con đường phát triển của ASEAN, mà còn cho thấy rõ quyết tâm, sự đồng lòng tiến về phía trước, hóa giải thách thức, nắm bắt thời cơ.
Đây là chủ đề mang tính thời đại và phản ánh trực tiếp những ưu tiên hiện nay của ASEAN. Trước hết, hòa bình là điều kiện tiên quyết cho sự phát triển bền vững. Trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động và thách thức như hiện nay, việc củng cố hòa bình và ổn định là nhiệm vụ trọng tâm của ASEAN. Trong khi đó, thịnh vượng là mục tiêu chung của mọi quốc gia, đòi hỏi ASEAN phải tăng cường hợp tác kinh tế, kết nối và đổi mới sáng tạo. Đặc biệt, yếu tố “lấy người dân làm trung tâm” chính là tinh thần cốt lõi của Cộng đồng ASEAN. Mọi hoạt động của ASEAN đều phải hướng tới lợi ích của người dân, nâng cao đời sống của người dân để không ai bị bỏ lại phía sau.
Trên cơ sở chủ đề đó, các chủ điểm chính của AFF năm nay rất đa dạng, gắn chặt với những giá trị cốt lõi và mục tiêu phát triển của ASEAN trong tương lai, đồng thời mang tính mới mẻ. Các đại biểu sẽ cùng thảo luận về tự cường và đoàn kết ASEAN, gợi mở các chính sách để tăng cường tính thích ứng hướng tới Tầm nhìn ASEAN 2045, thúc đẩy các sáng kiến phòng ngừa xung đột và ứng dụng AI trong khu vực…
Nhìn nhận về vai trò của AFF, Đại sứ Philippines tại Việt Nam Francisco Noel R. Fernandez III nhấn mạnh: “Chúng tôi luôn coi trọng công tác tham mưu, dự báo trong quan hệ đối ngoại và tin rằng việc Việt Nam tiếp tục đăng cai tổ chức Diễn đàn Tương lai ASEAN sẽ khuyến khích các nhà lãnh đạo hướng tầm nhìn về phía trước và suy nghĩ về con đường mà ASEAN đang đi tới”.
Còn theo Đại sứ Australia tại ASEAN Tiffany McDonald, AFF là minh chứng sinh động cho vai trò quy tụ khi tập hợp các nhà lãnh đạo, nhà hoạch định chính sách và chuyên gia từ khắp khu vực để chia sẻ quan điểm, tìm kiếm giải pháp cho những thách thức chung. Đại sứ Na Uy tại ASEAN Mariann Ruud Hagen thì cho rằng thông qua việc thúc đẩy đối thoại hòa bình, xây dựng lòng tin và tôn trọng luật pháp quốc tế, ASEAN đã tạo nền tảng vững chắc cho sự ổn định khu vực, đồng thời trở thành một diễn đàn quan trọng thúc đẩy hợp tác vượt ra ngoài Đông Nam Á.
Hà Nội một lần nữa trở thành nơi gom góp những ý tưởng cho một tương lai tốt đẹp của ASEAN. Mỗi sáng kiến, mỗi ý tưởng đều có thể trở thành những viên gạch góp phần xây dựng ngôi nhà chung ASEAN vững chắc hơn, bền bỉ hơn và thịnh vượng hơn. Thông qua AFF 2026, Việt Nam mong muốn tiếp tục cùng các nước ASEAN và các đối tác thúc đẩy xây dựng một Cộng đồng ASEAN hòa bình, gắn kết, thịnh vượng, tự cường, đổi mới sáng tạo và lấy người dân làm trung tâm.
Việc tổ chức thành công diễn đàn lần này sẽ là minh chứng sinh động cho đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, đồng thời lan tỏa mạnh mẽ hình ảnh một đất nước Việt Nam đổi mới, phát triển và hội nhập sâu rộng tới cộng đồng khu vực và quốc tế.
