Dấu ấn đậm nét của Việt Nam
Nhận lời mời của Quốc vương Campuchia Norodom Sihamoni, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã tham dự Phiên khai mạc Hội nghị cấp cao Pháp ngữ lần thứ 20 tại Phnom Penh, Campuchia, và gặp lãnh đạo nhiều nước dự hội nghị. Đây là lần thứ hai Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tham dự Hội nghị cấp cao Pháp ngữ, tiếp sau Hội nghị lần thứ 19 tại Thủ đô Paris, Pháp, tháng 10-2024.
Cộng đồng các nước có sử dụng tiếng Pháp ra đời vào năm 1970 với việc ký Hiệp định thành lập Cơ quan hợp tác văn hóa và kỹ thuật, mục đích là phát triển các mối quan hệ văn hóa, khoa học và kỹ thuật giữa các quốc gia có sử dụng tiếng Pháp. Tháng 2-1986, theo sáng kiến của Tổng thống Pháp François Mitterrand, Hội nghị cấp cao lần thứ nhất của các nước có sử dụng tiếng Pháp đã được tổ chức tại Paris, đánh dấu sự ra đời chính thức của Cộng đồng Pháp ngữ.
Đến nay, Cộng đồng Pháp ngữ bao gồm 90 quốc gia và vùng lãnh thổ là thành viên và quan sát viên, hiện diện tại 5 châu lục. Đây là một không gian chính trị, kinh tế, văn hóa rộng mở, với khoảng 396 triệu người sử dụng tiếng Pháp, chiếm 16,5% GDP thế giới, khoảng 20% trao đổi thương mại toàn cầu, 14% khối lượng dự trữ mỏ và năng lượng thế giới. Thông qua chia sẻ tiếng Pháp và các giá trị phổ quát, Cộng đồng thúc đẩy hợp tác trên nhiều lĩnh vực để phục vụ các mục tiêu hòa bình, hợp tác, đoàn kết và phát triển bền vững.
Từ chỗ chú trọng bảo tồn, phát triển tiếng Pháp và giao lưu văn hóa, Cộng đồng đã mở rộng sang các lĩnh vực chính trị, ngoại giao, giáo dục, kinh tế, khoa học - công nghệ và phát triển bền vững. Hàng loạt các tổ chức quốc tế sử dụng tiếng Pháp đã được thành lập, như Hội nghị Bộ trưởng giáo dục các nước có sử dụng tiếng Pháp (CONFEMEN), Liên minh các nghị sĩ nói tiếng Pháp (AIPLF), Tổ chức hợp tác văn hóa và kỹ thuật (ACCT)...
Việt Nam gia nhập Cơ quan hợp tác văn hóa và kỹ thuật vào năm 1979. Thời điểm đó, phần lớn các nước Pháp ngữ đều ủng hộ tích cực cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc trong thế kỷ XX của Việt Nam và coi Việt Nam là biểu tượng của cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc. Trong thời kỳ bị bao vây, cấm vận, Việt Nam đã tranh thủ được nhiều sự giúp đỡ, hỗ trợ quý báu của Cộng đồng Pháp ngữ về nguồn vốn, chất xám, kỹ thuật...
Về phía Việt Nam, chúng ta đã đóng vai trò kết nối hợp tác Pháp ngữ tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương; thúc đẩy hợp tác trong giáo dục, đào tạo, nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực; tham gia xây dựng, triển khai các chiến lược, chương trình hợp tác và đóng góp nguồn lực, nhân sự cho các thiết chế Pháp ngữ. Là thành viên tích cực, có trách nhiệm của Cộng đồng Pháp ngữ, Việt Nam được tín nhiệm bầu vào các cương vị quan trọng như Chủ tịch Hội đồng thường trực Pháp ngữ (CPF) năm 1996, Chủ tịch Hội nghị Bộ trưởng Pháp ngữ (CMF) nhiệm kỳ 1996-1997, Chủ tịch Hội nghị cấp cao nhiệm kỳ 1997-1998, Phó Chủ tịch Ban Tài chính và Hành chính thuộc CPF hai nhiệm kỳ 2009-2011 và 2011-2013, Chủ tịch Ủy ban Hợp tác và chương trình của Hội đồng Thường trực Pháp ngữ (2013-2015)…
Dấu ấn đậm nét nhất của Việt Nam phải kể đến là sự kiện Hội nghị Thượng đỉnh Pháp ngữ lần thứ 7 tổ chức tại Hà Nội (tháng 11-1997). Có thể nói rằng với sự kiện này, Việt Nam đã làm thay đổi vận mệnh của Cộng đồng Pháp ngữ. Tại Hội nghị Cấp cao lần thứ 7, các nhà lãnh đạo đã thiết lập chức danh Tổng Thư ký, qua đó trao cho Cộng đồng một diện mạo chính trị.
Cũng tại Hà Nội, theo sáng kiến của Việt Nam, lần đầu tiên hợp tác kinh tế được đưa vào chương trình nghị sự. Một Cộng đồng Pháp ngữ hiện đại, mang tầm ảnh hưởng chính trị và hướng tới kinh tế, đã ra đời tại châu Á. Qua sự kiện này, Việt Nam còn đóng góp quan trọng vào việc thể chế hóa hoạt động chính trị, đề cao hợp tác kinh tế bên cạnh các lĩnh vực chính trị, văn hóa - ngôn ngữ và giáo dục - đào tạo.
Hà Nội hiện là nơi đặt Văn phòng khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Tổ chức quốc tế Pháp ngữ (OIF), Trung tâm Pháp ngữ khu vực châu Á - Thái Bình Dương được đặt tại TP.HCM. Hai cơ quan này góp phần thúc đẩy đào tạo tiếng Pháp và hợp tác Pháp ngữ trong khu vực.
Thúc đẩy hợp tác thực chất và hiệu quả
Sự kiện Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tham dự Hội nghị cấp cao Pháp ngữ lần thứ 20 tại Phnom Penh khẳng định Việt Nam nhất quán coi trọng Cộng đồng Pháp ngữ; thể hiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, đa phương hóa, đa dạng hóa, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế theo tinh thần Đại hội lần thứ XIV của Đảng và các nghị quyết của Bộ Chính trị.
Đây cũng là dịp quan trọng để Việt Nam chuyển tải đến những người đứng đầu nhà nước và chính phủ các nước thành viên Pháp ngữ, lãnh đạo các tổ chức quốc tế thông điệp về định hướng lớn chính sách, đường lối đối ngoại, hội nhập và tầm nhìn phát triển của Việt Nam trong giai đoạn mới. Việt Nam sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm trong công cuộc đổi mới và phát triển đất nước; mong muốn tích cực đóng góp thực chất và hiệu quả vào những nỗ lực chung của Cộng đồng Pháp ngữ.
Sự tham gia của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vào hội nghị còn thể hiện sự coi trọng và ủng hộ của Việt Nam đối với Campuchia trên cương vị nước chủ nhà, khẳng định chủ trương nhất quán của Việt Nam luôn mong muốn không ngừng củng cố, phát triển quan hệ láng giềng tốt đẹp, hữu nghị truyền thống, hợp tác toàn diện, bền vững lâu dài với Campuchia. Các cuộc gặp gỡ, trao đổi của lãnh đạo Việt Nam với lãnh đạo Campuchia sẽ tiếp tục góp phần củng cố tin cậy chính trị, gắn bó và phối hợp giữa hai Đảng và lãnh đạo cấp cao hai nước, chia sẻ tầm nhìn, định hướng phát triển quan hệ hai nước trong thời gian tới.
Gần 30 năm sau thành công của Hội nghị cấp cao lần thứ 7 vào năm 1997 tại Hà Nội, Hội nghị cấp cao Pháp ngữ mới trở lại châu Á - Thái Bình Dương. Điều này khẳng định sự coi trọng ngày càng lớn của Cộng đồng Pháp ngữ đối với vai trò và sự phát triển của châu Á - Thái Bình Dương, đồng thời là dịp để Việt Nam cùng các quốc gia thành viên khác thể hiện cam kết và nâng cao vai trò của khu vực trong hợp tác Pháp ngữ. Với chủ đề “Tái đầu tư cho hòa bình vì sự thịnh vượng chung và ổn định bền vững”, Hội nghị cấp cao Pháp ngữ lần thứ 20 là dịp quan trọng để Cộng đồng Pháp ngữ củng cố tình đoàn kết, trao đổi, xác định những ưu tiên hợp tác trong thời gian tới, nhất là về hòa bình, phát triển bền vững, thúc đẩy chủ nghĩa đa phương, hợp tác kinh tế, giáo dục, ngôn ngữ và văn hóa, chuyển đổi số, ứng phó các thách thức toàn cầu.
Tham dự hội nghị lần này, Việt Nam chú trọng hai định hướng. Thứ nhất, cùng các thành viên đề cao hòa bình, ổn định, đối thoại, xây dựng lòng tin và giải quyết hòa bình các bất đồng, tranh chấp trên cơ sở luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên hợp quốc và các nguyên tắc cơ bản của quan hệ quốc tế. Thứ hai, gắn hợp tác Pháp ngữ chặt chẽ hơn với nhu cầu phát triển của các thành viên. Bên cạnh thế mạnh truyền thống về ngôn ngữ, văn hóa và giáo dục, cần mở rộng hợp tác trong kinh tế, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực. Điều quan trọng là chuyển các ưu tiên hợp tác thành những chương trình và kết quả cụ thể, để hợp tác Pháp ngữ mang lại lợi ích thiết thực cho người dân.
Để cụ thể hóa cam kết của Việt Nam với Cộng đồng Pháp ngữ, tại hội nghị lần này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ trao đổi về những định hướng nhằm thúc đẩy hợp tác giữa các nước thành viên trong Cộng đồng Pháp ngữ; tăng cường hợp tác, đối tác công tư, thông qua Diễn đàn doanh nghiệp Pháp ngữ về đổi mới sáng tạo FrancoTech nhằm tạo ra hệ sinh thái phục vụ hiệu quả cho sự phát triển chung của Cộng đồng Pháp ngữ và của các quốc gia thành viên.
Bên lề hội nghị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm còn gặp gỡ lãnh đạo nhiều nước trong Cộng đồng Pháp ngữ, đặc biệt là các nước châu Phi, nhằm trao đổi các định hướng lớn để tăng cường hợp tác một cách thực chất và hiệu quả giữa Việt Nam với các nước, đồng thời thúc đẩy sự hợp tác vì thịnh vượng chung trong Cộng đồng Pháp ngữ.