Góp ý cho dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về gia hạn thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe có gắn động cơ dưới 24 chỗ chạy bằng pin, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) nhất trí với đề xuất gia hạn thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt ưu đãi đối với xe chạy bằng pin theo dự thảo.
VCCI cho rằng, quan điểm này xuất phát từ đánh giá về lợi ích tổng thể mà chính sách mang lại cho nền kinh tế, cho xã hội và cho người dân. Chính sách phục vụ mục tiêu quốc gia về chuyển đổi xanh và bảo vệ sức khoẻ cộng đồng.
Theo VCCI, giao thông đường bộ hiện là một trong những nguồn phát thải khí CO₂ và bụi mịn lớn nhất tại các đô thị Việt Nam. Theo nghiên cứu của Trường Đại học Kinh tế quốc dân, ô nhiễm không khí gây tổn thất kinh tế lên tới hàng chục tỷ USD mỗi năm, tương đương khoảng 5% GDP, chủ yếu thông qua chi phí y tế, giảm năng suất lao động và suy giảm chất lượng sống của người dân.
Việc gia hạn thuế suất ưu đãi sẽ tạo động lực chuyển dịch cơ cấu phương tiện giao thông theo hướng giảm phát thải, qua đó trực tiếp cải thiện chất lượng không khí, giảm gánh nặng bệnh tật cho cộng đồng và tiết kiệm nguồn lực xã hội dành cho chăm sóc sức khoẻ.
Bên cạnh đó, Việt Nam hiện nhập khẩu một lượng lớn xăng dầu, khiến nền kinh tế chịu rủi ro đáng kể trước biến động giá năng lượng quốc tế. Việc thúc đẩy sử dụng phương tiện chạy điện sẽ giúp chuyển dịch cơ cấu tiêu thụ năng lượng trong lĩnh vực giao thông từ nhiên liệu hoá thạch nhập khẩu sang điện năng sản xuất trong nước, đặc biệt là từ các nguồn năng lượng tái tạo mà Việt Nam có tiềm năng lớn (điện gió, điện mặt trời).
Điều này không chỉ giảm thâm hụt cán cân thương mại năng lượng mà còn nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc giá dầu toàn cầu, phục vụ trực tiếp mục tiêu an ninh năng lượng quốc gia.
Nhiều quốc gia đã và đang áp dụng các chính sách ưu đãi thuế, phí để thúc đẩy chuyển đổi phương tiện giao thông sang sử dụng năng lượng sạch, và đã thu được kết quả tích cực.
Trung Quốc áp dụng giảm, miễn thuế mua xe điện và miễn thuế thu nhập doanh nghiệp từ 5 đến 8 năm cho các dự án sản xuất xe thuần điện. Thái Lan giảm thuế tiêu thụ đặc biệt từ 8% xuống 2% và giảm thuế nhập khẩu tới 40%. Na Uy miễn 25% VAT khi mua xe điện trong giai đoạn 1996–2021, sau đó chuyển sang áp VAT 25% chỉ cho phần giá xe vượt 500.000 Krone. Hà Lan miễn thuế đăng ký và giảm thuế sở hữu xe điện…
Kinh nghiệm từ các quốc gia này cho thấy, ưu đãi thuế giai đoạn đầu là công cụ chính sách hiệu quả để đẩy nhanh quá trình chuyển đổi xanh trong giao thông, mang lại lợi ích dài hạn cho toàn xã hội.
Việc gia hạn thuế suất ưu đãi sẽ làm giảm một phần thu ngân sách nhà nước trong ngắn hạn. Tuy nhiên, xét trên tổng thể, lợi ích mà chính sách mang lại là vượt trội. Phần thu ngân sách giảm trong giai đoạn ưu đãi thực chất là khoản đầu tư của Nhà nước cho một nền kinh tế xanh hơn, khoẻ mạnh hơn và tự chủ hơn về năng lượng.
