Sự kiện lần đầu tiên tại Đối thoại Shangri - La
Từ ngày 29 đến 31-5, tại Singapore diễn ra Đối thoại Shangri - La, diễn đàn an ninh hàng đầu châu Á do Viện Nghiên cứu chiến lược quốc tế (IISS) tổ chức thường niên. Nhận lời mời của Tổng giám đốc kiêm Giám đốc điều hành IISS Bastian Giegerich, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tham dự và phát biểu dẫn đề tại Đối thoại. Đây là lần đầu tiên Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri - La.
Lâu nay, Đối thoại Shangri-La được xem là một trong những diễn đàn phát đi tín hiệu chiến lược quan trọng nhất của khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Ra đời năm 2002 trong bối cảnh châu Á chưa có một khuôn khổ hợp tác an ninh khu vực, Đối thoại Shangri - La đã giúp tạo ra cơ chế hợp tác đa phương, bình đẳng về quốc phòng và an ninh, có đủ khả năng tìm kiếm các giải pháp thiết thực, toàn diện cho việc giải quyết các vấn đề liên quan đến quốc phòng, an ninh, những thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống của khu vực.
Năm nay, Đối thoại Shangri - La thu hút hơn 550 đại biểu đến từ hơn 40 quốc gia trên thế giới. Đây là các lãnh đạo quốc phòng, quân sự, ngoại giao hàng đầu của các quốc gia trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương và các đối tác toàn cầu, các học giả và chuyên gia chiến lược hàng đầu thế giới. Đối thoại năm nay sẽ có tổng cộng 6 phiên toàn thể và 3 phiên họp đặc biệt. Giá trị của diễn đàn không chỉ nằm ở các bài phát biểu công khai, mà còn ở các cuộc gặp song phương bên lề giữa các đoàn đại biểu, nơi nhiều sáng kiến hợp tác và trao đổi chiến lược được thúc đẩy.
Đối thoại Shangri - La năm nay diễn ra trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực tiếp tục biến động phức tạp. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, xung đột tại Trung Đông và Nga - Ukraine, cùng những thách thức về an ninh hàng hải, chuỗi cung ứng và xu hướng quân sự hóa khu vực đang đặt ra nhiều vấn đề mới đối với châu Á - Thái Bình Dương, làm gia tăng bất ổn khu vực và những lo ngại an ninh đối với nhiều quốc gia.
Trong bối cảnh đó, Đối thoại tập trung vào nhiều chủ đề nóng như chiến lược của Mỹ tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, an ninh hàng hải châu Á, các mối đe dọa xuyên khu vực, quản lý căng thẳng khu vực, quan hệ đối tác an ninh mới và vai trò của Trung Quốc trong khu vực, cũng như khả năng phục hồi công nghiệp quốc phòng và các mô hình hợp tác an ninh mới trong một thế giới ngày càng phân mảnh.
Một nội dung dự báo sẽ được thảo luận nhiều là vai trò trung tâm của ASEAN trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gia tăng. Việt Nam cũng như các nước ASEAN đều mong muốn duy trì đoàn kết nội khối và giữ vững vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực đang định hình lại. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, đây sẽ là thách thức không nhỏ khi khu vực chịu tác động ngày càng rõ từ cạnh tranh Mỹ - Trung Quốc, các “điểm nóng” an ninh hàng hải cũng như những thay đổi trong chuỗi cung ứng và công nghệ toàn cầu.
Khẳng định vai trò chủ động trong tiến trình hội nhập quốc tế
Tại một diễn đàn an ninh quan trọng như Đối thoại Shangri - La, bài phát biểu dẫn đề luôn giữ vị trí trọng tâm khi xác định chủ đề, trọng tâm thảo luận hàng năm của toàn bộ Đối thoại. Chính vì thế, việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm được mời phát biểu dẫn đề tại Đối thoại, tức là người mở đầu, đặt nền tảng tư duy và khuôn khổ thảo luận cho diễn đàn năm nay, cho thấy sự trọng thị rất lớn của Ban tổ chức dành cho cá nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Sự trọng thị này cũng cho thấy vai trò của Việt Nam và những kinh nghiệm mà Việt Nam đã tích lũy, phản ánh sự quan tâm của các nước đối với đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển của Việt Nam. Việt Nam hiện được thế giới nhìn nhận là một nền kinh tế hội nhập sâu rộng nhưng vẫn giữ vững tự chủ chiến lược; một quốc gia đang phát triển năng động, có khát vọng vươn lên mạnh mẽ; đồng thời là thành viên tích cực, có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế và khu vực.
Giáo sư Carlyle Thayer, chuyên gia người Australia có thâm niên nghiên cứu về Việt Nam đánh giá: “Ý nghĩa của việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm được mời phát biểu khai mạc Đối thoại Shangri - La nằm ở chỗ Việt Nam hiện được nhìn nhận như một cường quốc tầm trung mới nổi và là thành viên có những đóng góp mang tính xây dựng của cộng đồng quốc tế”. Giáo sư cho rằng điều đó còn phản ánh vai trò chủ động của Việt Nam trong tiến trình hội nhập quốc tế và sự vươn lên trong kỷ nguyên mới.
Còn theo Tiến sĩ Mohamed Effendy B Abdul Hamid, giảng viên cao cấp ngành Nghiên cứu Đông Nam Á thuộc Đại học Quốc gia Singapore (NUS), việc lãnh đạo cấp cao nhất của Việt Nam được mời phát biểu cũng cho thấy cộng đồng quốc tế đánh giá cao sự ổn định của Việt Nam và mong muốn lắng nghe cách tiếp cận của Việt Nam trước các thách thức địa chính trị hiện nay. Ông nhấn mạnh cộng đồng quốc tế đang theo dõi cách Việt Nam điều hướng trong môi trường địa chính trị phức tạp, đồng thời tìm kiếm cảm hứng từ cách tiếp cận riêng của Việt Nam trước những thách thức chưa từng có.
Cùng chia sẻ quan điểm này, Giáo sư Vũ Minh Khương thuộc trường Chính sách công Lý Quang Diệu (Singapore) nhận định, sự hiện diện và vai trò nổi bật của Việt Nam tại Đối thoại Shangri - La năm nay là “một dấu ấn đặc biệt”. Theo ông, sự kiện diễn ra trong bối cảnh thế giới đang trải qua nhiều biến động lớn và cộng đồng quốc tế gặp khó khăn trong việc tìm kiếm các giải pháp toàn cầu hiệu quả. Vì vậy, thế giới kỳ vọng vào những nhà lãnh đạo có tầm nhìn chiến lược, am hiểu thực tiễn và có khả năng đưa ra các cách tiếp cận mới.
Trong khi đó, truyền thông quốc tế cho rằng các đối tác nhìn nhận Việt Nam không chỉ là một nền kinh tế năng động, mà còn là một nhân tố định hình cấu trúc hợp tác và cân bằng chiến lược trong khu vực. Tờ Asia Times đánh giá việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm được mời phát biểu khai mạc Đối thoại Shangri - La là tín hiệu cho thấy vị thế ngày càng gia tăng của Việt Nam trong các cuộc thảo luận an ninh khu vực, đồng thời là cơ hội để Việt Nam khẳng định quyền tự chủ chiến lược trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt.
Đài Sputnik (Nga) nhận định việc được mời phát biểu dẫn đề cho thấy Việt Nam ngày càng chủ động trong cấu trúc an ninh khu vực. Theo Sputnik, Việt Nam được nhìn nhận không còn chỉ là “bên tham gia”, mà là tác nhân có vai trò định hình (trọng tài, hòa giải) với cách tiếp cận “cân bằng động”, không chọn bên và dựa trên luật pháp quốc tế.
Trong bối cảnh đó, bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của cộng đồng quốc tế. Nó truyền tải quan điểm và thông điệp của Việt Nam với các nước về định hướng để xử lý các thách thức chiến lược đang đặt ra, vì hòa bình, ổn định và phát triển bền vững trong cấu trúc khu vực đang định hình. Đây cũng là cơ hội để Việt Nam truyền tải thông điệp về đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa dạng hóa, đa phương hóa; khẳng định Việt Nam là bạn bè, đối tác tin cậy và thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế.
