Phát biểu khai mạc triển lãm, Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, Đại tá Lê Vũ Huy cho biết, trong dòng chảy của nền mỹ thuật Việt Nam, tranh sơn mài không chỉ là chất liệu hội họa truyền thống mà còn mang hơi thở cuộc sống qua sự sáng tạo bền bỉ của các thế hệ họa sĩ. Bằng ngôn ngữ tạo hình độc đáo, tranh sơn mài đã khắc họa đậm nét truyền thống văn hóa, tình yêu quê hương và niềm tự hào dân tộc trong tiến trình dựng nước và giữ nước.
Với chủ đề Quê hương và người chiến sĩ, triển lãm giới thiệu đến công chúng 55 tác phẩm tranh sơn mài tiêu biểu. Trong đó, 51 tác phẩm sơn mài và 4 tác phẩm sơn khắc.
Đây là những tác phẩm có giá trị lịch sử và nghệ thuật đặc sắc, được lựa chọn từ kho lưu trữ của Bảo tàng Lịch sử Quân Việt Nam và các thế hệ họa sĩ, giảng viên, sinh viên của Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam và Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp.
Nội dung triển lãm gồm 3 phần.
Phần 1, Dấu ấn quê hương giới thiệu 12 tác phẩm phản ánh vẻ đẹp đất nước và chiều sâu văn hóa dân tộc. Bằng kỹ thuật sử dụng sơn ta truyền thống kết hợp cùng các nguyên liệu quý như vàng, bạc, vỏ trai, vỏ trứng, các họa sĩ đã khắc họa nên bức tranh toàn cảnh vừa giàu tính lịch sử, vừa mang nét dung dị của đời sống.
Tiêu biểu là tác phẩm mang âm hưởng sử thi Hào khí Đông A - Bạch Đằng 1288 (Nguyễn Trường Linh); tác phẩm tái hiện không khí lễ hội như Hội Chùa Thầy (Trần Huy Quang)… Sức sống của những miền quê đồng bằng Bắc Bộ hiện lên chân thực qua tác phẩm Chiều quê (Nguyễn Tuấn Lâm), Chợ quê (Nguyễn Quý); hay vẻ đẹp vùng cao hùng vĩ trong Phiên chợ Bắc Hà (Trần Anh Tuấn) và Xuống chợ (Nguyễn Phương Liên)…
Phần 2 Người chiến sĩ ấy giới thiệu 21 tác phẩm phản ánh sinh động hình tượng bộ đội Cụ Hồ và tình đoàn kết quân dân gắn bó qua hai cuộc kháng chiến của dân tộc. Trọng tâm là hình ảnh vị lãnh tụ vĩ đại qua các tác phẩm Từ Pắc Bó của Lê Quốc Lộc sáng tác năm 1949 và Trên đường đi chiến dịch của Phạm Ngọc Liệu.
Bên cạnh đó, phần trưng bày giới thiệu tác phẩm của những tên tuổi lớn, lớp họa sĩ thời kỳ mỹ thuật Đông Dương - những người đã đặt nền móng cho nghệ thuật sơn mài Việt Nam như họa sĩ Lê Quốc Lộc, Nguyễn Sỹ Ngọc. Những bức tranh như Tình quân dân, Tô Vĩnh Diện lấy thân mình chèn pháo (Dương Hướng Minh), hay Trận địa trên cầu (Phạm Đức Cường) là ký ức sống động bằng hình ảnh về những năm tháng kháng chiến lửa đạn.
Đặc biệt, bộ tranh sơn mài 10 tấm dài gần 8m Điện Biên Phủ và Điện Biên Phủ trên không của họa sĩ Lê Huy Toàn là một bức tranh toàn cảnh đồng hiện những sự kiện trọng đại trong lịch sử dân tộc.
Phần 3 Sắc màu hòa bình với 20 tác phẩm của các thế hệ họa sĩ. Phần này phản ánh đời sống xã hội sau chiến tranh, không khí xây dựng quê hương và nhịp điệu lao động hăng say. Những sắc thái suy tư trong Đá cũng nảy mầm xanh (Quang Thọ), hay lòng biết ơn trong Uống nước nhớ nguồn (Nguyễn Văn Tuyên) hòa cùng niềm vui của ngày mới trong Ngày mùa trên sân hợp tác xã (Nguyễn Nghĩa Duyện), Công trường xây dựng cầu Thăng Long (Lò An Quang).
Sức sống dân tộc lắng đọng trong từng góc nhỏ bình yên, từ Làng nổi (Lê Trần Hậu Anh) đến Áng mây mùa hạ của họa sĩ trẻ nhất triển lãm Trần Văn Phong, tạo nên một diện mạo mỹ thuật hiện đại, tự tại và đầy triển vọng.
Triển lãm nhằm tôn vinh giá trị nghệ thuật sơn mài truyền thống của Việt Nam. Đây cũng là sự tri ân sâu sắc những đóng góp thầm lặng của các thế hệ họa sĩ - chiến sĩ trong và ngoài Quân đội đã không ngừng sáng tạo nghệ thuật, sáng tác nên những tác phẩm tranh sơn mài quý giá, có giá trị nghệ thuật đặc sắc và nội dung phong phú.
Triển lãm kéo dài đến hết ngày 22/5.
Một số tác phẩm tại triển lãm:
