Tổng thống Donald Trump đã tạm thời đình chỉ chiến dịch quân sự của Mỹ nhằm hộ tống các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz, nhưng cho biết việc phong tỏa các cảng của Iran sẽ "vẫn được duy trì đầy đủ" cho đến khi đạt được thỏa thuận cuối cùng với Tehran.
Chiến dịch mang tên "Dự án Tự do" được tiến hành để hướng dẫn các tàu chở dầu và các tàu thương mại khác đi qua eo biển chiến lược, nơi chiếm khoảng 1/5 lượng dầu vận chuyển toàn cầu. Khi công bố chiến dịch này vào ngày 3-5, ông Trump gọi đây là một "nỗ lực nhân đạo chứ không phải là một chiến dịch tấn công".
Hai ngày sau, ông Trump bất ngờ tuyên bố trên mạng xã hội rằng: “Theo yêu cầu của Pakistan và các nước khác”, cũng như những tiến triển đáng kể trong các cuộc đàm phán với đại diện Iran, Washington và Tehran đã nhất trí tạm dừng hoạt động di chuyển tàu “trong một thời gian ngắn”.
Chiến dịch này nhanh chóng trở thành điểm nóng mới nhất giữa Washington và Tehran. Quân đội Iran cảnh báo rằng bất kỳ lực lượng vũ trang nước ngoài nào tiến vào eo biển sẽ bị nhắm mục tiêu, đồng thời nhấn mạnh rằng việc đi lại an toàn qua tuyến đường thủy này phải được phối hợp với lực lượng Iran.
Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ ngày 4-5 tuyên bố lực lượng Mỹ đã phá hủy một số tàu nhỏ của Iran được cho là đã cố gắng cản trở nhiệm vụ. Tehran bác bỏ tuyên bố này là "lời nói dối", trong khi truyền thông Iran đưa tin rằng lực lượng Iran đã bắn cảnh cáo gần các tàu hải quân Mỹ.
Các quan chức Mỹ cho biết giai đoạn đầu của "Dự án Tự do" đã cho phép một số tàu thuyền đi qua eo biển. Tờ New York Post đưa tin, 11 tàu đã đi qua tuyến đường thủy này trong vòng 24 giờ kể từ khi chiến dịch bắt đầu.
"Dự án Tự do chính là Dự án Bế tắc”, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi viết trên X, cảnh báo Mỹ “hãy cẩn trọng kẻo bị kéo trở lại vào vũng lầy”.
Eo biển Hormuz đã trở thành tâm điểm của cuộc khủng hoảng kể từ khi Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công nhằm vào Iran vào cuối tháng 2. Mỹ và Iran đã đạt được một thỏa thuận ngừng bắn mong manh vào đầu tháng 4 nhưng căng thẳng vẫn tiếp diễn về vấn đề tiếp cận hàng hải, với việc Tehran gọi hành động phong tỏa hải quân của Washington là "hành động chiến tranh" và vi phạm thỏa thuận ngừng bắn.
Ngoại trưởng Mỹ Pete Hegseth ngày 5-5 cho biết thỏa thuận ngừng bắn “chưa kết thúc” bất chấp các cuộc đụng độ ở eo biển. Ông Trump nói rằng việc tạm dừng hộ tống nhằm mục đích tạo thời gian cho các nhà đàm phán xem liệu một “thỏa thuận hoàn chỉnh và cuối cùng” có thể được hoàn tất hay không.
