ANTD.VN - Các mùa Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội đã đi qua đều không ngừng khẳng định sự sáng tạo và coi nền kinh tế sáng tạo làm cốt lõi trong tiến trình phát triển Thủ đô năng động, toàn diện và bền vững. Trong đó, vốn di sản được coi như nguồn tài nguyên sẵn có và giàu tiềm năng ở thành phố hơn nghìn năm văn hiến.
Trọng tâm hướng về di sản
Trong xã hội thường truyền miệng rằng: “Ai khởi nghiệp ở Hà Nội cũng sẵn có vốn, đó là vốn quý từ văn hóa”. Điều này vừa hài hước nhưng cũng là thực khi Hà Nội là địa phương có mật độ di sản dày đặc bậc nhất cả nước, với 6.489 di tích lịch sử - văn hóa, gần 1.793 di sản văn hóa phi vật thể được kiểm kê (trong đó có 6 di sản vật thể và phi vật thể được UNESCO vinh danh, 22 di tích và cụm di tích quốc gia đặc biệt, 1.165 di tích cấp quốc gia, 1.600 di tích cấp thành phố, 59 di sản được ghi vào danh mục quốc gia về văn hóa phi vật thể).
Giới trẻ hào hứng khi nhà Bát Giác biến thành một pavilion
Bên cạnh đó, Hà Nội cũng có 351 bảo vật quốc gia, 22 bảo tàng ngoài công lập, 131 nghệ nhân được phong tặng danh hiệu “Nghệ nhân Nhân dân” và “Nghệ nhân Ưu tú” trong lĩnh vực văn hóa phi vật thể và 1.350 làng nghề truyền thống. Với bề dày nghìn năm văn hiến, hệ thống di sản vật thể và phi vật thể đã tạo ra nguồn tiềm lực to lớn để các thế hệ sau này khai thác và phát huy vốn cổ. Bà Bạch Liên Hương, nguyên Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao Hà Nội từng khẳng định: “Những giá trị ấy không chỉ là “ký ức của đất và người”, mà còn là tài sản vô giá của tương lai, là nguồn lực nội sinh mạnh mẽ để xây dựng Thủ đô sáng tạo, văn minh, hiện đại”. Đặc biệt, điều này càng có ý nghĩa khi Hà Nội gia nhập Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO ở lĩnh vực thiết kế, một lĩnh vực đề cao sự sáng tạo và các ý tưởng mới. Để cụ thể hóa những cam kết của mình với UNESCO trong lĩnh vực thiết kế sáng tạo, từ năm 2021, Hà Nội mỗi năm đều tổ chức một mùa Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội. Lễ hội đã từng bước khẳng định bản sắc riêng qua những chủ đề đậm chất văn hóa đương đại, cụ thể như: “Khơi nguồn sáng tạo - 2021: Sức sống mới cho di sản”, “Thiết kế và Công nghệ - 2022: Sáng tạo - Cống hiến - Vì cộng đồng”, “Dòng chảy kết nối và Di sản sáng tạo - 2023: Thiết kế - Cộng đồng - Sáng tạo”, “Giao lộ sáng tạo - 2024: Đối thoại giữa kiến trúc di sản và nghệ thuật đương đại”.
Lễ hội Thiết kế Sáng tạo đều lấy di sản làm trọng tâm cho các hoạt động của mình, cho dù lễ hội bao gồm nhiều lĩnh vực như thiết kế thời trang, kiến trúc, nhiếp ảnh, nghệ thuật sắp đặt, biểu diễn âm nhạc… Hay nói cách khác, các di sản của Hà Nội đã truyền cảm hứng tới đội ngũ sáng tạo, giúp họ xây dựng ý tưởng cho các dự án nghệ thuật và các sản phẩm mới. Vì thế, có thể nói rằng, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội là một lần tôn vinh vốn văn hóa của cha ông trong cách tiếp cận mới mẻ, hiện đại. Ở mùa tổ chức lần thứ 5, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội có sự thay đổi trong cách tổ chức. Đó là thay vì “tổ chức lễ hội” sang “xây dựng hệ sinh thái sáng tạo đô thị” với tư duy liên ngành, kết nối: Nghệ thuật thị giác - Thiết kế - Công nghệ - Kiến trúc - Âm thanh - Dữ liệu - Thủ công - Trình diễn… tạo nên các trải nghiệm đa giác quan, các hình thức nghệ thuật mới và không gian tương tác mang tính quốc tế. Sự thay đổi này nhằm định hướng tổ chức Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 vượt lên một sự kiện văn hóa nghệ thuật thường niên hay một lễ hội thông thường, để hướng tới trở thành một thiết chế sáng tạo đô thị, nơi hội tụ, thử nghiệm và lan tỏa những ý tưởng mới, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của cộng đồng người dân Thủ đô.
Các sản phẩm được thiết kế, lấy cảm hứng từ tranh Đông Hồ
Cho dù có sự thay đổi trong cách tổ chức nhưng Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội vẫn không thay đổi trọng tâm của mình là lấy nguồn lực di sản, văn hóa của cha ông làm nền tảng cho mọi hoạt động sáng tạo. Bà Vũ Thu Hà, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội tiếp tục nhấn mạnh về tầm quan trọng của di sản đối với Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội rằng: “Hà Nội mong muốn các dự án, ý tưởng và các hành động cụ thể khai thác phát huy giá trị văn hoá, di sản văn hoá vật thể và phi vật thể, làng nghề truyền thống… trở thành các dự án sáng tạo, có tính thương mại và phát triển lâu dài, nơi mọi nỗ lực gìn giữ văn hóa, đổi mới tư duy và phát triển kinh tế được kết nối hài hòa. Thành phố Hà Nội mong muốn nhận được nhiều hơn nữa sự đồng hành của các cơ quan quản lý, các trường đại học, doanh nghiệp, nghệ nhân, kiến trúc sư, nhà thiết kế, nghệ sĩ và toàn thể cộng đồng sáng tạo để cùng xây dựng một hệ sinh thái sáng tạo Việt Nam giàu bản sắc, hiệu quả bền vững ở tầm cao mới, tiếp tục hiện thực hóa chủ trương của thành phố Hà Nội về khai thác nguồn lực văn hóa phát triển kinh tế - xã hội Thủ đô một cách bền vững”.
Thử nghiệm mô hình kinh tế sáng tạo
Với sự thay đổi trong cách tổ chức, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội không còn là một sự kiện đơn thuần mà sẽ là việc kiến tạo nền kinh tế sáng tạo với nhiều hoạt động như xây dựng cơ sở hạ tầng sáng tạo, thành lập quỹ sáng tạo, tổ chức các cuộc thi sáng tạo, tổ chức diễn đàn sáng tạo, hội chợ sáng tạo, hoạt động triển lãm sáng tạo, dự án sáng tạo, giải thưởng thiết kế sáng tạo nhằm tạo ra trung tâm kết nối và thử nghiệm mô hình kinh tế sáng tạo. Tại đây, các không gian sáng tạo và người làm sáng tạo sẽ giới thiệu sản phẩm tới du khách và thể nghiệm việc tạo lập kinh tế sáng tạo từ các hoạt động này. Tại sự kiện mở màn “Hội tụ tỏa sáng”, hướng tới Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 vừa diễn ra trong ngày 10, 11-1, du khách đã được biết tới các bức tranh màu nước ứng dụng của “Nhau Studio” và lớp giải phẫu học nghệ thuật.
Khai mạc chương trình “Tụ hội tỏa sáng” - một hoạt động hướng tới Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội năm 2026
Theo chia sẻ của anh Nguyễn Ngọc Linh, người đồng sáng lập “Nhau Studio”, với tư cách là một doanh nghiệp nghệ thuật, 1 trong 82 không gian sáng tạo văn hóa được công nhận, anh cảm thấy rất bất ngờ và nằm ngoài mong đợi của doanh nghiệp này khi tham gia vào sự kiện. Tại đây, “Nhau Studio” được quảng bá, hợp tác các hoạt động mà đơn vị này đã thực hiện trong nhiều năm. Hòa chung không khí của các mùa lễ hội trước đây, anh Nguyễn Ngọc Linh nhận thấy, Hà Nội đã có những bước chuyển mình rất rõ rệt liên quan tới sự đổi mới, tới sáng tạo và sức trẻ. Những không gian mà trước đây không ai được phép bước vào, đã được làm mới, chuyển thành các không gian nghệ thuật để mọi người khám phá, yêu quý và hiểu Hà Nội hơn.
Trong khi đó, họa sĩ Thu Trần đã mang tới chương trình “Tụ hội tỏa sáng” gian hàng thời trang “Big Thu” giới thiệu các mẫu thời trang ứng dụng nghệ thuật được chị nghiên cứu trên nền vải của dân tộc, đặc biệt là vải thô, vải dân tộc, vải tơ, lụa, đũi. Bình thường, các thiết kế của chị chỉ được bạn bè biết tới, nhưng nhờ chương trình, chị được quảng bá sản phẩm ở Bờ Hồ, được nhiều người biết tới hơn. Họa sĩ Thu Trần chia sẻ, di sản là nguồn lực lớn lao của dân tộc nên chị vẫn bám vào di sản để được là chính mình. Khi là chính mình, chị mới sáng tạo và phát huy khả năng của riêng mình. Trong chương trình “Tụ hội tỏa sáng” và Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 diễn ra vào tháng 11-2026, chị mong mọi người sẽ tới với gian hàng “Big Thu” để cùng biết tới các chất liệu vải gần gũi với thiên nhiên của người Việt.
Sự kiện mở màn đã thành công, và cũng mở ra lời hứa hẹn cho một mùa lễ hội đặt sự sáng tạo trên nền tảng của các di sản quý báu. Trong đó, chợ Đồng Xuân sẽ là trung tâm của lễ hội tháng 11-2026. Các nhà sáng tạo, thiết kế sẽ sắp đặt, đưa di sản kết hợp với sáng tạo, thí điểm mô hình khu phát triển thương mại và văn hóa kết nối nghệ nhân - nhà thiết kế - tiểu thương, biến đổi từ một khu chợ truyền thống trở thành khu chợ của kinh tế sáng tạo thời kỳ mới. Bên cạnh đó sẽ là khu vực phố cổ Hà Nội gồm các không gian trải nghiệm trưng bày - trình diễn - tương tác gắn đời sống phố nghề kết nối với hệ thống làng nghề tinh hoa của Hà Nội; khu vực mạng lưới các công viên trên địa bàn thành phố với các hoạt động giáo dục sáng tạo - kỹ năng tương lai dành cho các sinh viên, học sinh các cấp học tham gia; khu vực bãi giữa sông Hồng với các ý tưởng ưu tiên nghệ thuật cảnh quan, sử dụng vật liệu địa phương - thiết kế tuần hoàn - trải nghiệm theo mùa, nghiên cứu tuyến trải nghiệm đường thủy trên tuyến sông Hồng. Và cuối cùng là không gian cộng đồng trên toàn thành phố như các trung tâm văn hóa, không gian di tích, văn hoá tại các phường, xã, các trung tâm thương mại, trường đại học, không gian sáng tạo, triển lãm, bảo tàng, nhà hát, nhà hàng, quán cà phê… chủ động tổ chức các hoạt động, hoặc hỗ trợ cộng đồng nghệ sĩ địa điểm và đồng hành tổ chức các hoạt động.
Ông Jonathan Wallace Baker (Trưởng đại diện Văn phòng UNESCO tại Việt Nam)
Hà Nội khẳng định vị thế là điểm gặp gỡ của sự sáng tạo tại châu Á
“Tầm nhìn dẫn dắt Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 đánh dấu một bước tiến quan trọng. Việc chuyển từ tổ chức một sự kiện đơn lẻ sang xây dựng một hệ sinh thái sáng tạo năng động thể hiện cách tiếp cận dài hạn và hướng tới tương lai. Điều này khẳng định cam kết đối với việc tạo điều kiện để sáng tạo phát triển rộng khắp trong xã hội dành cho nghệ sĩ và nhà thiết kế, cho sinh viên và doanh nhân, cho cộng đồng và thế hệ trẻ, những người sẽ góp phần định hình tương lai của Thủ đô.
Với tư cách là Thành phố Sáng tạo về Thiết kế của UNESCO, Hà Nội đã thể hiện một cách rõ ràng và kiên định rằng sáng tạo không chỉ đơn thuần là biểu đạt văn hóa, đó còn là động lực mạnh mẽ thúc đẩy gắn kết xã hội, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững. Thông qua các chính sách hỗ trợ phù hợp, các chương trình hỗ trợ có trọng tâm, cùng sự tham gia tích cực của các cơ quan Nhà nước, đối tác khu vực tư nhân và các cá nhân sáng tạo, Hà Nội đang từng bước khẳng định vị thế là một trung tâm sáng tạo đang phát triển và là điểm gặp gỡ của sự sáng tạo tại châu Á”.
