Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến về dự thảo Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng số 02/2020/UBTVQH14.
Bộ Nội vụ cho biết, qua rà soát, Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng hiện có 10 điều, khoản không phù hợp với cơ cấu tổ chức của Chính phủ nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI; chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của bộ, cơ quan ngang bộ và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Cụ thể là: Điều 5; khoản 1 Điều 47; khoản 6 Điều 49; khoản 3, khoản 7, khoản 9, khoản 10 Điều 50; khoản 2 Điều 51.
Bên cạnh đó, trên cơ sở tổng kết thực tiễn thi hành Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng, quá trình tổ chức thực hiện chính sách công nhận liệt sĩ, thương binh, người hưởng chính sách như thương binh thời gian qua cho thấy một số quy định tại khoản 1 Điều 14, khoản 1 Điều 23 còn phát sinh vướng mắc trong áp dụng, đặc biệt liên quan đến việc xác định tiêu chí trong các trường hợp hy sinh, bị thương khi thực hiện nhiệm vụ đấu tranh phòng, chống tội phạm; dũng cảm cứu người, cứu tài sản của Nhà nước, của nhân dân; ngăn chặn, bắt giữ người có hành vi phạm tội; hoặc trường hợp thương binh chết do vết thương tái phát.
Một số quy định hiện hành còn sử dụng tiêu chí định tính như “không thể cứu chữa kịp thời”, “đặc biệt dũng cảm”, dẫn đến khó khăn trong quá trình xác định, áp dụng trên thực tế.
Do đó, việc sửa đổi, bổ sung các quy định tại khoản 1 Điều 14 và khoản 1 Điều 23 là cần thiết nhằm làm rõ tiêu chí xác nhận, bảo đảm quyền lợi cho người có công với cách mạng, bảo đảm thống nhất trong áp dụng và phù hợp với thực tiễn tổ chức thực hiện chính sách hiện nay.
Đối với thương binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên chết do vết thương tái phát phải có bệnh án điều trị vết thương tái phát của bệnh viện và biên bản kiểm thảo tử vong, trong đó khẳng định vết thương tái phát là nguyên nhân chính dẫn đến tử vong.
Quy định như trên bảo đảm sự chặt chẽ, bảo đảm có đầy đủ cơ sở khoa học để khẳng định nguyên nhân tử vong của thương binh.
Tuy nhiên, lại chưa thật phù hợp với thực tiễn, với phong tục, tập quán của nhân dân (thường là thương binh điều trị tại các bệnh viện đến khi biết là gần tử vong thì gia đình xin về để từ trần tại nhà, do đó không có biên bản kiểm thảo tử vong).
Đặc biệt, đối với các thương binh nặng, có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 81% trở lên (thương binh loại 1), thương binh đang được nuôi dưỡng tại các trung tâm nuôi dưỡng thì khi từ trần trong quá trình điều trị tại Trung tâm đều không có bệnh án và biên bản kiểm thảo tử vong của bệnh viện.
Mặt khác, quy định về hồ sơ trong Pháp lệnh không bảo đảm đồng bộ, thống nhất ngay trong nội dung của văn bản này. Pháp lệnh hiện hành chỉ quy định về điều kiện, tiêu chuẩn công nhận đối tượng và các chế độ ưu đãi.
Toàn bộ nội dung về thủ tục, hồ sơ, quy trình công nhận đối tượng và giải quyết chế độ do Chính phủ quy định trong Nghị định. Vì vậy, việc quy định hồ sơ công nhận liệt sĩ đối với thương binh chết do vết thương tái phát trong Pháp lệnh là không phù hợp.
Việc xây dựng và trình ban hành Pháp lệnh là phù hợp với chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về ưu đãi người có công với cách mạng tại Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; Nghị quyết số 42-NQ/TW ngày 24/11/2023, Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng chính sách xã hội, đáp ứng yêu cầu sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới; kịp thời thể chế các nội dung chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm tại Thông báo số 466-TB/VPTW ngày 19/12/2025 của Văn phòng Trung ương Đảng về kết luận tại buổi làm việc với Đảng ủy Bộ Nội vụ và các ban, bộ, ngành Trung ương về chính sách đối với người có công với cách mạng; công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin.
