Thông điệp thể hiện khát vọng hòa bình
Trên cơ sở đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa, là bạn, là đối tác tin cậy và là thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế, Việt Nam chủ trương thực hiện chính sách quốc phòng “bốn không”. Đó là, không tham gia liên minh quân sự; không liên kết với nước này để chống nước kia; không cho nước ngoài đặt căn cứ quân sự hoặc sử dụng lãnh thổ để chống lại nước khác; không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế. Đây là thông điệp thể hiện khát vọng hòa bình của dân tộc Việt Nam; đồng thời, thể hiện quan điểm, chủ trương và chính sách quốc phòng của Việt Nam là: hòa bình, tự vệ; kiên quyết, kiên trì giải quyết bất đồng, tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở tôn trọng Hiến chương Liên hợp quốc (LHQ) và luật pháp quốc tế; chủ động ngăn ngừa nguy cơ xung đột, chiến tranh, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa từ sớm, từ xa; giữ nước từ khi nước chưa nguy.
Kiên định với chính sách quốc phòng “4 không”, Việt Nam đã mở rộng quan hệ quốc phòng với trên 100 quốc gia. Không chọn bên, không liên kết với nước này chống nước kia, chúng ta hợp tác với tất cả các nước, từ các đối tác truyền thống và đặc biệt như Lào, Campuchia, đến các đối tác chiến lược như Mỹ, Nga, Trung Quốc, Nhật Bản…
Trong Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng các nước ASEAN (ADMM) và Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng các nước ASEAN mở rộng (ADMM+), Việt Nam luôn đóng vai trò tích cực. Ngoài ra, chúng ta còn tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình LHQ, cử cả nghìn lượt sĩ quan, quan sát viên, bệnh viện dã chiến cấp 2, lực lượng công binh tham gia các phái bộ của LHQ. Chúng ta bám sát tiêu chí của Hội đồng Bảo an LHQ, lựa chọn các hoạt động phù hợp với khả năng như quân y, công binh, thay vì tham gia các hoạt động cưỡng chế. Chúng ta cũng hỗ trợ cứu trợ thiên tai ở Thổ Nhĩ Kỳ, Myanmar, Campuchia, và tổ chức giao lưu biên giới, tuần tra chung với các nước láng giềng.
Những hoạt động này không chỉ củng cố hòa bình khu vực mà còn giúp Việt Nam học hỏi kinh nghiệm và công nghệ hiện đại, đồng thời khẳng định vị thế quốc tế. Quan hệ hợp tác quốc phòng giữa Việt Nam với các nước ngày càng thực chất hơn, trở thành một trong những trụ cột trong quan hệ của Việt Nam với các nước. Tuy nhiên, các thế lực thù địch và những kẻ cơ hội chính trị lại thường xuyên công kích, xuyên tạc chính sách quốc phòng “bốn không” của Việt Nam. Chúng cho rằng chính sách này của Việt Nam đã lỗi thời, không còn phù hợp với tình hình thực tiễn. Theo chúng, “không liên minh quân sự”, “không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế” có nghĩa là Việt Nam đã “từ bỏ bạo lực cách mạng trong bảo vệ đất nước”, là “tự trói tay, chân mình, “tự cô lập mình”, là đi ngược lại xu thế toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế, từ chối cơ hội hợp tác với các nước lớn để tăng cường sức mạnh quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc.
Trước những diễn biến phức tạp của tình hình thế giới và ở khu vực biển Đông, các thế lực thù địch cho rằng, “Việt Nam không thể giữ vững được độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc” nếu cứ bám lấy quan điểm “bốn không”. Theo chúng, “chỉ có liên minh quân sự với các cường quốc, Việt Nam mới giữ vững được chủ quyền, bảo vệ được lợi ích quốc gia - dân tộc”. Phụ họa với quan điểm trên, các phần tử cơ hội chính trị khuyên rằng “Việt Nam nên “chọn phe”, “chọn bên” để không bị cô lập trong hoạt động quốc phòng. Các phần tử này lập luận rằng để nhận được sự “giúp đỡ hiệu quả, chí nghĩa, chí tình của các nước lớn, Việt Nam nên “liên minh quân sự”, nhất là đối với các nước có tiềm lực quân sự hàng đầu thế giới. Theo các phần tử cơ hội chính trị, đây là việc làm “duy nhất đúng lúc này”, góp phần “tự cứu”, “tự vệ” và mới có khả năng bảo vệ Tổ quốc vững chắc từ xa”…
Chính sách quốc phòng mang tính chất hòa bình và tự vệ
Những luận điệu trên đây của các thế lực thù địch và những kẻ cơ hội chính trị là sự xuyên tạc cực kỳ nham hiểm và hết sức thâm độc, hoàn toàn đi ngược với thực tế ở Việt Nam. Xét ở tầm chiến lược, sự ra đời của chính sách quốc phòng “bốn không” của Việt Nam không phải là ngẫu nhiên. Đây chính là kế sách bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, giữ nước từ khi nước chưa nguy. Ngay từ thời phong kiến, Vua Lý Nhân Tông đã căn dặn các quần thần rằng: “Nên sửa sang giáo mác, để phòng việc không ngờ”. Vua Lê Thái Tổ thì luôn nhắc nhở hậu thế: “Biên phòng hảo vị trù phương lược, Xã tắc ưng tu kế cửu an” (Giữ gìn bờ cõi tốt phải có phương sách trù liệu, Xã tắc nên chuẩn bị kế hoạch yên ổn lâu dài). Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng nhấn mạnh: “Bất kỳ hòa bình hoặc chiến tranh, ta cũng phải nắm vững chủ động, phải thấy trước, chuẩn bị trước”.
Không tham gia liên minh quân sự, không liên kết với nước này để chống nước kia là chính sách nhất quán của Việt Nam. Đây là chủ trường đúng đắn, góp phần “thêm bạn, bớt thù”, phù hợp với thực tiễn xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Bởi vì khi tham gia liên minh quân sự, liên kết với nước này để chống nước khác, chúng ta sẽ phải gắn với một bên, phải san sẻ trách nhiệm tài chính, nhân lực; có thể phải nhân nhượng một số lợi ích, sẽ phải hy sinh một phần nhất định chủ quyền quốc gia, có thể phải đối đầu với bên khác, tức là “chuốc” thêm kẻ thù. Mặt khác, sau Chiến tranh Lạnh, các nước đề cao lợi ích quốc gia - dân tộc, mỗi nước phải tự bảo vệ lợi ích quốc gia mình, không thể trông chờ và sẽ không có quốc gia nào bảo vệ lợi ích thay cho nước khác. Không tham gia liên minh quân sự nhưng Việt Nam cố gắng duy trì quan hệ cân bằng giữa các nước lớn, đặc biệt trong bối cảnh diễn ra cạnh tranh nước lớn trên thế giới và trong khu vực đang diễn ra căng thẳng, quyết liệt. Việt Nam chỉ chọn đứng về hòa bình, lẽ phải, công lý, luật pháp quốc tế và Hiến chương LHQ.
Việt Nam cũng khẳng định không cho nước ngoài đặt căn cứ quân sự hoặc sử dụng lãnh thổ để chống lại nước khác, không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế. Điều này thể hiện rất rõ quan điểm nhất quán của Đảng, Nhà nước ta về chính sách quốc phòng là mang tính chất hòa bình và tự vệ; kiên quyết, kiên trì giải quyết mọi tranh chấp, bất đồng bằng biện pháp hòa bình; chủ động ngăn ngừa, đẩy lùi nguy cơ chiến tranh. Dù triển khai chính sách quốc phòng “bốn không” nhưng điều đó không cản trở mà còn thúc đẩy đối ngoại quốc phòng của Việt Nam. Việt Nam đã tham gia các diễn đàn quốc phòng khu vực như Diễn đàn Shangri-La tại Singapore, Diễn đàn Hương Sơn tại Bắc Kinh, Diễn đàn Quốc phòng Tokyo, Seoul, Indonesia và Malaysia. Đặc biệt, chúng ta duy trì đối thoại chiến lược quốc phòng song phương với các nước lớn như Nga, Trung Quốc, Mỹ, Pháp, Nhật Bản, và các nước ASEAN, giúp xây dựng lòng tin chiến lược và củng cố môi trường hòa bình. Chính sách “bốn không” cũng không cản trở chúng ta mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực quốc phòng, trong đó có công nghiệp quốc phòng. Nếu trước đây chúng ta chỉ dựa vào một số nước, thì nay chúng ta hợp tác với nhiều quốc gia để mua sắm, cải tiến và tự sản xuất vũ khí hiện đại, đáp ứng nhu cầu bảo vệ Tổ quốc. Chúng ta cũng mở rộng đào tạo quốc tế, gửi học viên đến hàng chục nước, từ Nga, Mỹ, đến các nước châu Âu, đồng thời đón học viên nước ngoài đến học tại Học viện Quốc phòng và các trường sĩ quan của Việt Nam.
Tháng 7-2025, Đại tướng Tư lệnh Hoàng gia Thái Lan Songwit Soonpackdee trong chuyến thăm Việt Nam, đã ca ngợi chính sách “bốn không”, cho rằng nó giúp Việt Nam trở thành bạn bè của tất cả các nước, từ châu Âu, châu Phi, đến châu Mỹ Latin. Nếu trước đây, một số nước láng giềng còn nhìn Việt Nam với sự nghi ngờ, thì nay họ thấy Việt Nam là đối tác đáng tin cậy, cởi mở và có trách nhiệm. Chính sách này không chỉ nâng cao uy tín quân đội Việt Nam mà còn góp phần xây dựng hình ảnh một đất nước hòa bình, ổn định và phát triển. (Còn tiếp)
