Bộ máy vận hành liên tục, duy trì nhịp sống thường ngày
Trong tuyên bố đưa ra ngày 4-1, Đảng Xã hội Chủ nghĩa Thống nhất Venezuela (PSUV) cầm quyền khẳng định, chính quyền vẫn duy trì sự thống nhất và kiểm soát tình hình đất nước. Bộ trưởng Nội vụ Venezuela Diosdado Cabello nhấn mạnh rằng, các lực lượng chính trị, quân sự và xã hội ủng hộ Chính phủ vẫn đoàn kết, đồng thời chỉ rõ những hành động từ bên ngoài đang nhằm mục đích gây rối loạn và làm suy yếu Venezuela.
Việc Tòa án Tối cao nhanh chóng phê chuẩn bà Delcy Rodriguez, Phó Tổng thống kiêm Bộ trưởng Dầu mỏ, đảm nhiệm vai trò Tổng thống lâm thời trong 90 ngày đã cho thấy sự vận hành kịp thời và liên tục của các thiết chế hiến định tại Venezuela. Ngay trong ngày 4-1, Tổng thống lâm thời Delcy Rodriguez đã chủ trì cuộc họp nội các đầu tiên, trong khi Quốc hội Venezuela nối lại hoạt động từ ngày 5-1 sau kỳ nghỉ lễ. Những động thái này mang ý nghĩa then chốt, khẳng định không có “khoảng trống quyền lực” như một số thế lực bên ngoài mong đợi.
Việc bà Delcy Rodriguez, người từng được Tổng thống Nicolas Maduro mô tả là “mãnh hổ” kiên cường bảo vệ chính phủ, đảm nhận cương vị đứng đầu nhà nước lâm thời cũng được giới phân tích đánh giá là lựa chọn mang tính ổn định. Với kinh nghiệm điều hành lĩnh vực dầu mỏ, trụ cột kinh tế của Venezuela, bà được kỳ vọng sẽ góp phần giữ vững nguồn thu quốc gia, hạn chế các cú sốc kinh tế - xã hội trong bối cảnh đầy thách thức hiện nay.
Trong thông điệp đầu tiên trên cương vị mới, Tổng thống lâm thời Delcy Rodriguez khẳng định khát vọng của Venezuela là được sống trong hòa bình, không bị đe dọa từ bên ngoài, đồng thời nhấn mạnh quyền chủ quyền và phát triển của quốc gia Nam Mỹ. Đáng chú ý, bà cũng phát đi tín hiệu hòa hoãn khi kêu gọi Mỹ cùng xây dựng một chương trình nghị sự hợp tác trên cơ sở luật pháp quốc tế, thay vì đối đầu và áp đặt.
Trước nguy cơ an ninh gia tăng sau chiến dịch quân sự của Mỹ, Tổng thống lâm thời Delcy Rodriguez đã ngay lập tức triệu tập Hội đồng Quốc phòng với sự tham gia của những nhân vật chủ chốt trong bộ máy lãnh đạo, từ Chủ tịch Quốc hội, Chủ tịch Tòa án Tối cao cho tới Bộ trưởng Quốc phòng. Việc kích hoạt cơ chế phối hợp cao nhất về an ninh - quốc phòng cho thấy nhà nước Venezuela đang nỗ lực chủ động kiểm soát tình hình.
Đáng chú ý, Bộ trưởng Quốc phòng Vladimir Padrino Lopez khẳng định, lực lượng vũ trang Venezuela đã được đặt trong tình trạng sẵn sàng cao để bảo vệ chủ quyền và trật tự trong nước, đồng thời ủng hộ phán quyết của Tòa án Tối cao về việc bổ nhiệm bà Delcy Rodriguez làm Tổng thống lâm thời. Quân đội Venezuela cũng lên án mạnh mẽ hành động bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro và tuyên bố ủng hộ tình trạng khẩn cấp do chính phủ ban bố.
Quan trọng hơn, giới chức quốc phòng và an ninh đã kêu gọi người dân trở lại cuộc sống thường nhật, nhấn mạnh đất nước cần tiếp tục đi theo con đường hợp hiến. Thực tế tại nhiều khu vực cho thấy các hoạt động sinh hoạt cơ bản vẫn diễn ra, người dân bắt đầu ra ngoài mua sắm thực phẩm, duy trì nhịp sống thường ngày. Đây là chỉ dấu quan trọng phản ánh mức độ ổn định xã hội sau cú sốc chính trị - an ninh lớn.
Cùng với đó, việc thành lập ủy ban đặc biệt nhằm xử lý vấn đề trả tự do cho Tổng thống Nicolas Maduro và phu nhân Cilia Flores do Chủ tịch Quốc hội Jorge Rodriguez và Ngoại trưởng Yvan Gil đồng chủ trì cho thấy chính quyền Venezuela đang lựa chọn con đường pháp lý và ngoại giao, tránh lún sâu theo hướng đối đầu quân sự căng thẳng và nguy hiểm.
Làn sóng phản đối mạnh mẽ từ cộng đồng quốc tế
Hành động quân sự đơn phương của Mỹ tại Venezuela để bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro đã vấp phải làn sóng phản ứng gay gắt từ cộng đồng quốc tế. Liên minh châu Âu (EU) bày tỏ quan ngại sâu sắc trước những hệ quả nghiêm trọng của sự can thiệp này, kêu gọi các bên kiềm chế và hướng tới giải pháp hòa bình. EU nhấn mạnh rằng mọi tiến trình chính trị tại Venezuela phải do chính người dân nước này dẫn dắt, trên cơ sở tôn trọng chủ quyền và quyền tự quyết, không áp đặt từ bên ngoài.
Các quốc gia Mỹ Latinh như Uruguay, Brazil, Chile, Colombia, Mexico và Tây Ban Nha cũng ra tuyên bố chung phản đối hành động quân sự đơn phương, coi đây là mối đe dọa nghiêm trọng đối với hòa bình khu vực. Lập trường nhất quán của khu vực Mỹ Latinh - Caribe như một “khu vực hòa bình” tiếp tục được nhấn mạnh, trong bối cảnh lịch sử đã cho thấy những hậu quả nặng nề từ các can thiệp quân sự bên ngoài.
Liên minh châu Phi (AU) tái khẳng định cam kết tôn trọng chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và quyền tự quyết của các dân tộc, đồng thời nhấn mạnh rằng những thách thức nội bộ của Venezuela chỉ có thể được giải quyết bền vững thông qua đối thoại chính trị bao trùm, do chính người dân Venezuela tiến hành.
Không chỉ các chính phủ, nhiều đảng phái và phong trào xã hội tại châu Âu cũng lên tiếng phản đối. Đảng Cộng sản Thụy Sĩ gọi hành động của Mỹ là sự vi phạm chưa từng có tiền lệ đối với luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc, cảnh báo nguy cơ lan rộng bất ổn tại khu vực Mỹ Latinh. Tại Tây Ban Nha, các cuộc biểu tình trước Đại sứ quán Mỹ ở Madrid thể hiện rõ sự đoàn kết của người dân với chủ quyền Venezuela.
Nga, Trung Quốc và các đối tác lớn của Venezuela cũng đồng loạt lên tiếng yêu cầu Mỹ bảo đảm an toàn cho Tổng thống Nicolas Maduro, chấm dứt các nỗ lực lật đổ chính quyền và giải quyết bất đồng thông qua đối thoại. Nhiều quốc gia châu Á - Thái Bình Dương như Singapore, Malaysia, Australia và New Zealand đều nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tôn trọng luật pháp quốc tế và giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình.
Đáng chú ý, ngay trong nội bộ nước Mỹ, chiến dịch quân sự đơn phương tại Venezuela cũng vấp phải làn sóng phản đối. Các cuộc biểu tình đã nổ ra tại nhiều thành phố lớn, trong khi Quốc hội Mỹ đặt câu hỏi về tính hợp pháp của quyết định này. Nhiều nghị sĩ, kể cả từ Đảng Cộng hòa, lo ngại Mỹ có thể bị kéo vào một cuộc xung đột tốn kém, không có lối thoát rõ ràng.
Thượng nghị sĩ Tim Kaine nhấn mạnh vai trò hiến định của Quốc hội Mỹ trong các vấn đề chiến tranh và cho biết Thượng viện sẽ bỏ phiếu về một nghị quyết nhằm ngăn nguy cơ xung đột với Venezuela khi chưa có sự cho phép rõ ràng của Quốc hội. Điều này cho thấy sự chia rẽ và hoài nghi ngày càng gia tăng đối với cách tiếp cận sử dụng vũ lực đơn phương.
Những diễn biến sau biến cố lớn tại Venezuela cho thấy một thực tế quan trọng là bất chấp cú sốc từ bên ngoài, chính quyền Venezuela vẫn duy trì được sự ổn định căn bản nhờ sự vận hành liên tục của các thiết chế hiến định, sự đoàn kết trong nội bộ chính quyền và sự ủng hộ của lực lượng vũ trang. Việc người dân dần trở lại sinh hoạt bình thường là minh chứng rõ nét cho khả năng kiểm soát tình hình của chính phủ. Trong bối cảnh đó, sự ủng hộ rộng rãi của cộng đồng quốc tế đối với các nguyên tắc của luật pháp quốc tế, chủ quyền và không can thiệp đã tạo thêm nền tảng chính trị - ngoại giao quan trọng để Venezuela tránh bị cô lập và đẩy lùi các kịch bản leo thang nguy hiểm.
Venezuela đang đứng trước thử thách lớn, song cách phản ứng có trật tự, kiên định và dựa trên khuôn khổ pháp lý cho thấy nỗ lực rõ ràng nhằm bảo vệ sự ổn định của đất nước. Thực tiễn lịch sử đã nhiều lần chứng minh rằng, chỉ có đối thoại, tôn trọng chủ quyền và thượng tôn luật pháp quốc tế mới là con đường bền vững để giải quyết khủng hoảng, không chỉ đối với Venezuela, mà với toàn bộ đời sống chính trị quốc tế, quan hệ giữa các quốc gia độc lập, có chủ quyền.
