Chiều 23-4, với 488/492 ĐBQH tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật Hộ tịch (sửa đổi).
Một trong những điểm mới ở luật này là người dân có thể thực hiện thủ tục đăng ký khai sinh, kết hôn ở bất kỳ xã nào. Cụ thể, Điều 8 về thẩm quyền đăng ký hộ tịch quy định: UBND cấp xã (không phụ thuộc vào nơi cư trú của cá nhân) có thẩm quyền đăng ký các sự kiện, thông tin hộ tịch quy định tại Điều 4 của luật như khai sinh; kết hôn; tình trạng hôn nhân; khai tử…
Luật cũng quy định, Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền ký giấy tờ hộ tịch. Căn cứ tình hình thực tế tại địa phương, Chủ tịch UBND cấp xã được ủy quyền ký giấy tờ hộ tịch theo quy định, trừ các loại giấy tờ: Giấy khai sinh; Giấy chứng nhận kết hôn; Giấy tờ hộ tịch trong trường hợp đăng ký hộ tịch có yếu tố nước ngoài.
Trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo Luật này trước khi Quốc hội bấm nút thông qua, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, Chính phủ đã rà soát, đánh giá toàn diện và nhận thấy các điều kiện, nguồn lực bảo đảm việc thực hiện đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính đã được bảo đảm.
Đặc biệt, thực tiễn triển khai công tác đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính theo mô hình chính quyền địa phương 02 cấp từ ngày 1-7-2025 đến nay cho thấy hoạt động đăng ký hộ tịch cơ bản ổn định, không phát sinh vướng mắc lớn.
Về ủy quyền ký giấy tờ hộ tịch, tiếp thu ý kiến ĐBQH, dự thảo Luật đã được chỉnh lý theo hướng linh hoạt: không hạn chế ủy quyền đối với giấy chứng tử nhằm bảo đảm giải quyết kịp thời; đối với Giấy khai sinh và Giấy chứng nhận kết hôn - là các giấy tờ hộ tịch gốc, quan trọng, việc quy định do lãnh đạo Ủy ban nhân dân cấp xã ký là cần thiết để bảo đảm tính chặt chẽ, trang trọng.
Về đăng ký khai sinh, khai tử theo phương thức chủ động, tiếp thu ý kiến ĐBQH, Chính phủ đã bổ sung lộ trình thực hiện đăng ký khai sinh, khai tử theo phương thức chủ động (tự động hóa) thống nhất trên toàn quốc chậm nhất là từ ngày 1-1-2031.
Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh, đây là cải cách lớn, chuyển từ cơ chế “người dân yêu cầu” sang “cơ quan nhà nước chủ động phục vụ”, đòi hỏi hoàn thiện đồng bộ hạ tầng số và kết nối dữ liệu, đặc biệt trong lĩnh vực y tế…
Được biết, tự động khai sinh là trẻ em sinh ra tại cơ sở y tế sẽ được tự động đăng ký khai sinh dựa trên dữ liệu từ giấy chứng sinh điện tử được liên thông. Cha mẹ không cần nộp hồ sơ giấy trực tiếp.
Còn tự động khai tử là khi người dân qua đời tại cơ sở y tế, dữ liệu giấy báo tử điện tử sẽ được chia sẻ trực tiếp tới hệ thống đăng ký hộ tịch, giúp thực hiện đăng ký khai tử tự động.
Luật Hộ tịch (sửa đổi) có hiệu lực thi hành từ ngày 1-3-2027.
