Một ngày cuối năm Ất Tỵ 2025, khoảng 7h sáng nhưng trời vẫn còn mờ mịt bởi giá lạnh và sương đêm, đoàn chúng tôi được Chỉ huy Đồn Biên phòng Pò Hèn đưa ra Đài tưởng niệm dâng hương. Hai bên đường là những hàng cây xanh tốt được cắt tỉa gọn gàng, xếp hàng ngay ngắn như đội tiêu binh danh dự đứng trang nghiêm bảo vệ giấc ngủ ngàn thu cho các Anh hùng liệt sĩ đã ngã xuống từ tháng 2-1979 đến năm 1991 để bảo vệ từng tấc đất biên cương Tổ quốc.
Vinh danh các Anh hùng liệt sĩ đã anh dũng ngã xuống, bảo vệ chủ quyền biên cương đất nước
Ngay chính tại nơi Đồn công an vũ trang 209 đóng quân, nơi mà 45 cán bộ chiến sĩ của đơn vị cùng 1 nữ nhân viên Cụm thương nghiệp Pò Hèn và 27 công nhân Lâm trường Hải Sơn đã anh dũng ngã xuống, ban đầu chỉ là một am nhỏ được Đồn Biên phòng Pò Hèn dựng lên để hương khói sưởi ấm cho đồng đội. Đến tháng 10-1993, Đài tưởng niệm Pò Hèn được xây dựng; sau đó được cải tạo, nâng cấp lần thứ nhất vào năm 1996 và được tôn tạo với quy mô lớn từ ngày 19-5-2010 đến 10-1-2011 đã hoàn thành.
Tháng 5-2018, Đài tiếp tục được nâng cấp, trùng tu, tôn tạo với quy mô lớn hiện đại như ngày nay và được khánh thành đúng vào dịp kỷ niệm 72 năm Ngày Thương binh, liệt sĩ 27-7-2019. Đây là công trình được huy động xã hội hóa 100%, do Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Ninh làm chủ đầu tư, với sự hiến tặng kinh phí, cơ sở vật chất của các tập thể, đơn vị, cá nhân, gia đình, thân nhân các liệt sĩ ở khắp mọi miền đất nước để tỏ lòng tri ân sâu sắc.
Trải qua quá trình xây dựng, quản lý, Đài tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ Pò Hèn luôn được các cấp, các ngành đặc biệt quan tâm, đã nhiều lần được trùng tu, tôn tạo. Ngày 23-1-2014, Đài tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ Pò Hèn được Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh cấp Bằng công nhận là Khu di tích lịch sử cấp tỉnh. Đến ngày 20-9-2022, Bộ Văn hóa - Thể thao và du lịch ra Quyết định xếp hạng di tích quốc gia đối với Khu di tích lịch sử Pò Hèn.
Hiện, Đồn Biên phòng Pò Hèn vinh dự được cấp trên tin tưởng giao nhiệm vụ trực tiếp quản lý, duy trì hoạt động Khu di tích lịch sử Quốc gia Pò Hèn. Trong những năm gần đây, Khu di tích lịch sử Quốc gia Pò Hèn thường xuyên được các đồng chí lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước, các bộ, ngành Trung ương; nhiều tổ chức, cá nhân đến thăm viếng và luôn để lại những ấn tượng, cảm xúc đặc biệt dành cho Khu di tích.
Trong số các liệt sĩ hy sinh vào ngày 17-2-1979, đặc biệt phải kể đến tấm gương kiên cường dũng cảm của liệt sĩ Đỗ Sỹ Họa - Trung úy, Đồn phó, người chỉ huy mưu trí, dũng cảm đã được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng tháng 12-1979. Bên cạnh đó là nữ liệt sĩ duy nhất Hoàng Thị Hồng Chiêm - người con gái dũng cảm quê hương xã Bình Ngọc, huyện Hải Ninh - cô gái đảm đang của ngành thương nghiệp huyện Hải Ninh (Quảng Ninh) khi ấy, đã anh dũng hy sinh khi mới 25 tuổi, để bảo vệ mảnh đất quê hương yêu dấu, bảo vệ biên cương Tổ quốc. Chị đã được ghi vào trang sử truyền thống của tuổi trẻ tỉnh Quảng Ninh. Và ngày 10-3-1979, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đã truy tặng chị “Huy chương tuổi trẻ Anh hùng bảo vệ Tổ quốc”.
Thắp sáng truyền thống cách mạng, tinh thần yêu nước
Trở lại với Khu di tích, người đầu tiên chúng tôi gặp là Trung tá Đàm Quang Đô - một người lính đã có 36 năm trong quân ngũ và có 5 năm liên tục làm nhiệm vụ quản lý, bảo vệ và chăm sóc hương khói hàng ngày cho các Anh hùng liệt sĩ tại Khu di tích. Theo Trung tá Nguyến Thế Cường - Chính trị viên Đồn Biên phòng Pò Hèn: Trong năm 2025, có 1.830 đoàn khách với tổng số 25.935 lượt người đã đến dâng hương, dâng hoa và tham quan Khu di tích lịch sử Quốc gia Pò Hèn; trong đó dẫn đầu nhiều đoàn là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Ủy viên Đảng ủy Quân sự Trung ương, các tầng lớp nhân dân từ nhiều vùng miền trong cả nước và nhất là rất đông các bạn học sinh, sinh viên. Tiêu biểu là đoàn đến từ trường THPT Vũ Văn Hiếu (phường Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh) gồm 850 thầy cô giáo, phụ huynh và học sinh đến dâng hương tri ân tưởng nhớ các Anh hùng liệt sĩ, đồng thời khắc ghi bài học về tinh thần yêu nước và ý chí quyết tâm chiến đấu bảo vệ Tổ quốc.
Đặc biệt, bên cạnh các công việc hàng ngày như chăm sóc cắt tỉa cây cảnh, dọn vệ sinh môi trường, cắt cỏ xung quanh khu di tích và phục vụ đón tiếp các đoàn khách đến dâng hương, dâng hoa, tham quan khu di tích; trong năm 2025, Đồn Biên phòng Pò Hèn đã phối hợp hoàn thành bộ phim tài liệu “Trường thành bất tử” dài 24 phút, kể về lịch sử xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của Đồn Công an nhân dân vùng 209 - nay là Đồn Biên phòng Pò Hèn. Đồng thời, tham mưu và tiến hành tu sửa dát mạ vàng ngôi sao vàng nằm ở độ cao cách mặt đất gần 16m trên tượng đài, cùng bức tượng Bác Hồ và 2 Bằng di tích lịch sử cấp tỉnh, cấp quốc gia; góp phần để Khu di tích lịch sử Quốc gia Pò Hèn càng trở nên linh thiêng hơn.
Được biết, trên suốt một dải biên cương của Tổ quốc, cuộc chiến của các Anh hùng liệt sĩ tại điểm cao Pò Hèn là bi tráng nhất, là biểu tượng sáng ngời về chủ nghĩa anh hùng cách mạng. Chiến công oanh liệt ấy và sự tận hiến hy sinh đến người cuối cùng của các anh, chị đã trở thành địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng, luôn sống bất tử trong lòng dân tộc và mãi mãi là “ngọn lửa thiêng” nơi phên dậu biên cương địa đầu Tổ quốc, thắp sáng khí phách anh hùng chống giặc ngoại xâm, bảo vệ vững chắc suốt một dải biên cương cho lớp lớp các thế hệ hôm nay và mai sau.
