Hai nhà lãnh đạo tại các quốc gia Bắc Âu này đã thực hiện cuộc điện đàm hiếm hoi nêu trên vào hôm 27-10, tập trung chủ yếu vào cuộc xung đột tại Ukraine cũng như vấn đề an ninh ở Bắc Âu và khu vực Biển Baltic.
Cuộc điện đàm này diễn ra sau cuộc gặp giữa Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff với ông Putin tại St. Petersburg vào tuần trước, cùng các cuộc tham vấn tại Oslo với sự tham gia của ông Stubb, ông Støre và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky.
Theo Điện Kremlin, cả Moscow và Kiev đều đã đồng ý tham gia vòng đàm phán ba bên lần thứ tư do Mỹ làm trung gian, dự kiến diễn ra tại Abu Dhabi (Các Tiểu vương quốc A rập Thống nhất) vào tháng 11. Các quốc gia châu Âu sẽ không tham gia vào tiến trình hòa bình này.
Trong chương trình “Ykkosaamu” của đài Yle phát hôm 31-10, ông Stubb cho biết cuộc điện đàm ngày 27-10 là lần đầu tiên ông nói chuyện với ông Putin kể từ khi nhậm chức Tổng thống Phần Lan. Ông Stubb nhấn mạnh tầm quan trọng của việc trực tiếp lắng nghe quan điểm của nhà lãnh đạo Nga về các nguyên nhân gốc rễ của cuộc xung đột tại Ukraine, đồng thời mô tả cuộc trao đổi trực tiếp này là một “bước ngoặt”.
Tổng thống Phần Lan cho biết ông và Thủ tướng Støre đã mở lại “kênh liên lạc” với Moscow theo đề nghị từ phía Kiev, đồng thời chuyển tải các thông điệp của ông Zelensky tới ông Putin sau khi tham vấn với đại diện từ Mỹ và Ukraine. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng Helsinki “không đóng vai trò là bên trung gian hòa giải” trong vấn đề này.
Trước đó, cả Tổng thống Phần Lan và Thủ tướng Na Uy đều đặc biệt lưu ý rằng họ không phát biểu thay mặt cho châu Âu. Tổng thống Phần Lan làm rõ rằng ngoài cuộc xung đột tại Ukraine, ông và Thủ tướng Støre còn thảo luận về an ninh của quốc gia mình - cả hai nước đều có đường biên giới dài với Nga. Bên cạnh đó, hai nhà lãnh đạo Bắc Âu đã nhân cuộc điện đàm này để “làm rõ một số hiểu lầm” liên quan đến khu vực Biển Baltic, đồng thời tái khẳng định cam kết tuân thủ luật pháp quốc tế về hàng hải và nguyên tắc tự do hàng hải.
Tổng thống Stubb bảo vệ hành động mà ông mô tả là “biện pháp xây dựng lòng tin đầu tiên” này, với lập luận rằng “Nga hiện là láng giềng của chúng ta và sẽ vẫn là láng giềng trong tương lai”, đồng thời cho rằng quan hệ song phương có khả năng sẽ được khôi phục vào một thời điểm nào đó.
Sau cuộc điện đàm nêu trên, Thủ tướng Đan Mạch đã cáo buộc hai nhà lãnh đạo Bắc Âu này phá vỡ sự thống nhất của châu Âu, cho rằng cuộc đối thoại đó “không hề được phối hợp với những người còn lại trong chúng ta”. Đáp lại chỉ trích này, Tổng thống Stubb nhấn mạnh rằng sau đó, ông và ông Støre đã thông tin chi tiết cho Tổng thống Zelensky cùng nhiều nhà lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) khác.
Phần lớn lãnh đạo các nước Tây Âu đã tránh liên lạc trực tiếp với Moscow kể từ khi xung đột tại Ukraine leo thang vào năm 2022, nhằm mục đích cô lập Nga về mặt ngoại giao. Tuy nhiên, trong những tuần gần đây, họ đã nỗ lực tìm kiếm một vị trí trên bàn đàm phán, trong bối cảnh Moscow và Washington đang đẩy mạnh các hoạt động ngoại giao nhằm giải quyết cuộc xung đột Nga-Ukraine.
Bình luận về cuộc điện đàm với hai nhà lãnh đạo Bắc Âu, Tổng thống Putin ngày 29-10 cho biết Nga ủng hộ “bất kỳ bước đi nào nhằm khôi phục các mối quan hệ toàn diện và đầy đủ” với các quốc gia châu Âu. Ông cũng tái khẳng định rằng Moscow không tìm kiếm một cuộc xung đột rộng lớn hơn với EU hay NATO.
