Chủ trương thúc đẩy phát triển hạ tầng trạm sạc xe điện tại các khu đô thị, đặc biệt là nhà chung cư được xem là mắt xích quan trọng trong chiến lược chuyển đổi xanh và chuyển đổi năng lượng của Việt Nam, được đông đảo người dân đồng tình, ủng hộ.
Anh Phan Hà Long – cư dân sống tại một khu chung cư tại phường Cầu Giấy, Hà Nội chia sẻ, “với những người thường xuyên đi xe máy, xe ô tô điện như gia đình tôi, việc có trạm sạc ngay dưới hầm toà nhà rất tiện lợi vì không cần phải đi xa, vừa tiết kiệm thời gian và chi phí. Trong bối cảnh giá xăng dầu không ngừng tăng như hiện nay, người dân chuyển dần sang đi xe điện thì nhu cầu về trạm sạc ngày càng trở nên cấp thiết”.
Cùng có mong muốn như trên, chị Phạm Thu Trang ở phường Việt Hưng, Thành phố Hà Nội cho rằng, không thể phủ nhận, phát triển trạm sạc xe điện là xu hướng tất yếu trong bối cảnh chuyển đổi năng lượng. Trạm sạc mang lại tiện ích, thúc đẩy xu hướng sống xanh, nâng cao giá trị bất động sản.
Tuy vậy, chị Trang còn đôi chút băn khoăn về việc các tầng hầm trong khu chung cư vốn đã kín, nay nếu thêm nhiều thiết bị điện công suất lớn sẽ làm tăng nguy cơ cháy nổ. Hơn nữa, không phải cư dân nào trong toà nhà cũng dùng xe điện. Vậy nếu chi phí điện, bảo trì hạ tầng chung tăng lên thì người không sử dụng có bị gánh thêm chi phí hay không, điều này cần được làm rõ.
Dưới góc độ pháp lý, luật sư Lê Hồng Vân – Đoàn Luật sư Hà Nội nhận định, chủ trương thúc đẩy phát triển hạ tầng trạm sạc xe điện không chỉ là mệnh lệnh hành chính, mà còn là “tín hiệu cảnh báo” về sự cần thiết phải chuẩn hóa toàn diện – từ quy hoạch, thiết kế đến vận hành hệ thống.
Trong bối cảnh này, câu hỏi đặt ra không còn là “có nên lắp trạm sạc điện trong các khu chung cư hay không”, mà là làm thế nào để triển khai đúng luật, đảm bảo an toàn và hài hòa lợi ích giữa các bên – đặc biệt là cư dân sống tại đó.
Tuy nhiên, việc triển khai trạm sạc tại chung cư không đơn thuần là bổ sung tiện ích, mà có thể làm thay đổi bản chất pháp lý của công trình.
Theo Luật Xây dựng 2014 sửa đổi, mọi công trình phải được xây dựng đúng quy hoạch và công năng đã được phê duyệt. Việc lắp đặt trạm sạc tại tầng hầm hoặc khu để xe – vốn được thiết kế cho mục đích đỗ xe thông thường – có thể bị xem là thay đổi công năng sử dụng.
Ngoài ra, các quy chuẩn về nhà chung cư, về an toàn cháy nổ đặt ra yêu cầu rất nghiêm ngặt đối với hệ thống điện, thông gió và phòng cháy chữa cháy (PCCC). Việc bổ sung trạm sạc nếu không được tính toán đồng bộ có thể khiến công trình không đủ điều kiện nghiệm thu hoặc vi phạm quy chuẩn kỹ thuật.
Bên cạnh đó, Luật Nhà ở 2023 cũng yêu cầu việc sử dụng phần sở hữu chung phải đúng mục đích và đảm bảo an toàn. Điều đó có nghĩa đơn vị vận hành phải xây dựng quy chế riêng cho hoạt động sạc điện – từ giới hạn công suất, thời gian sạc đến cơ chế xử lý sự cố.
Điều đáng nói là, hiện chưa có quy chuẩn chuyên biệt cho trạm sạc trong chung cư, khiến các bên liên quan phải “tự thiết kế” khung vận hành, đồng thời đối mặt với rủi ro tranh chấp nếu xảy ra sự cố.
Thực tế cho thấy, phần lớn trạm sạc trong chung cư không do chủ đầu tư trực tiếp vận hành mà thông qua hợp tác với bên thứ ba. Theo Bộ luật Dân sự 2015 và Luật Thương mại 2005, các bên được quyền thỏa thuận nhưng phải xác định rõ ai chịu trách nhiệm về an toàn kỹ thuật, ai bảo trì thiết bị, ai chịu thiệt hại khi xảy ra sự cố. Nếu hợp đồng không quy định rõ ràng về các nội dung này, khi có vấn đề phát sinh, trách nhiệm rất dễ bị “đá bóng” - luật sư Lê Hồng Vân nhấn mạnh.
