Xuất khẩu nông lâm thủy sản:
Nâng chất để bù số lượng
(ANTĐ) - Dù từ đầu năm 2010 đến nay, xu hướng giá xuất khẩu (XK) các mặt hàng nông, lâm, thuỷ sản (NLTS) có những chuyển biến tích cực, nhưng sự phục hồi ở các thị trường nhập khẩu chưa rõ nét, trong khi xu hướng siết chặt NK ngày càng gia tăng. Thêm vào đó, các mặt hàng XK chủ lực đang có những diễn biến phức tạp, khiến doanh nghiệp (DN) và nông dân luôn trong trạng thái căng thẳng.
| Liệu XK NLTS có bứt phá được trong năm nay |
Thuận lợi bước đầu
Thống kê của Bộ NN&PTNT cho thấy, ngay từ đầu năm 2010, XK NLTS đã có những bước phục hồi nhanh chóng, đặc biệt là các mặt hàng chủ lực như gạo, cao su, thủy hải sản. Trong 2 tháng đầu năm, kim ngạch xuất nhóm hàng này đạt 2,82 tỷ USD, tăng gần 25% so với cùng kỳ năm 2009.
Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực tiếp tục khẳng định vị thế trên thị trường thế giới. Trong số các mặt hàng đạt mức tăng trưởng cao phải kể đến hoạt động XK lâm sản. Cụ thể, kim ngạch XK lâm sản đạt 617 triệu USD, tăng 59,94% so với cùng kỳ năm ngoái.
Bên cạnh lâm sản là thủy hải sản, giá trị XK 2 tháng đầu năm đạt 628 triệu USD, tăng 41,3% so với cùng kỳ năm 2009. Trong đó là sự hồi phục mạnh mẽ từ những thị trường nhập khẩu chủ lực như Mỹ, Nga… Đáng nói nhất trong hoạt động XK NLTS là giá cao su XK đạt mức cao chưa từng có. Có thời điểm giá cao su lên mức 54-55 triệu đồng/tấn. Cũng bởi vậy mà kim ngạch XK mủ cao su tăng tới 136% so với cùng thời điểm năm trước, trong khi sản lượng xuất khẩu chỉ tăng 28,6%.
Với đà tăng trưởng trên, ngành nông nghiệp đã đặt ra mục tiêu kim ngạch XK toàn ngành trong năm nay sẽ đạt mức 16 tỷ USD, tức tăng 700 triệu USD so với năm ngoái. Trong đó, mục tiêu XK thủy hải sản sẽ đạt 4,5 tỷ USD, mức kỷ lục trong lịch sử XK thủy sản của Việt Nam. Dù xuất phát điểm tương đối thuận buồm xuôi gió, song từ nửa cuối tháng 2 đến 10 ngày đầu của tháng 3, thị trường XK NLTS đang có những diễn biến phức tạp không khỏi khiến DN và nông dân lo lắng.
Tăng giá trị bằng chất lượng
Theo phân tích của Trung tâm thông tin PTNN&NT, hiện tại, giá thuỷ sản XK tăng rất chậm, trong khi giá nguyên liệu, nhân công, bao bì đã tăng 10-15% so với cuối năm 2009. Theo các chuyên gia, những khoản vay vốn lãi suất lớn năm nay là nguyên nhân kìm hãm mạnh nhất đối với tăng trưởng của ngành này. Năm 2009, DN chỉ vay mức lãi suất trung bình 0,53%/tháng, thời điểm này lãi suất đã tăng lên 1,5%/tháng.
Thêm vào đó, kể từ đầu năm 2010, tất cả các lô hàng thủy sản có nguồn gốc khai thác XK sang thị trường EU đều phải được cấp giấy chứng nhận xuất xứ khai thác. Qua gần 3 tháng triển khai thực hiện mới thấy, đây là chuyện rất khó khăn đối với các tàu cá. Bộ NN&PTNT nhận định, truy xuất nguồn gốc sản phẩm đã khó, việc quản lý tàu khai thác còn khó khăn hơn nhiều. Bởi vậy, với những quy định mới của EU, năm 2010 này, dự báo ngành XK thủy sản sẽ gặp nhiều khó khăn.
Với mặt hàng gạo, dù nhu cầu nhập khẩu gạo của nhiều quốc gia tăng mạnh, nhưng kể từ đầu năm đến nay, các hợp đồng Việt Nam ký được hầu hết là hợp đồng thương mại, vắng bóng hợp đồng tập trung nên lượng hàng giao được khá khiêm tốn. Hiệp hội Lương thực Việt Nam cho biết, trong quý I, dự báo lượng gạo XK chỉ đạt 1,1-1,2 triệu tấn (thấp hơn gần 1,6 triệu tấn so với cùng kỳ năm trước).
Trong khi đó, giá cà phê XK và trong nước cũng đang sụt giảm ở mức thấp nhất kể từ năm 2008 đến nay. Hiện, giá cà phê Robusta giao dịch tại sàn LIFE (London) chỉ còn 1.250 USD/tấn, giá cà phê của các đơn vị kinh doanh XK thu mua trong nước ở mức 22 triệu đồng/tấn. Mặc dù các chuyên gia đưa ra dự báo, cầu tiêu thụ cà phê thế giới sẽ vượt nguồn cung trong năm nay song cũng chưa giúp cho thị trường sáng sủa hơn. Giá cà phê vẫn tiếp đà sụt giảm.
Ông Phan Huy Thông, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt cho biết, niên vụ năm 2009 cả nước sản xuất được gần 1 triệu tấn cà phê. Song năm nay dù đã qua hơn 2 tháng đầu năm nhưng các DN mới XK được 200.000 tấn. Theo ông Thông, hiện có 95% các hợp đồng XK cà phê trong nước được mua bán theo phương thức trừ lùi (ký hợp đồng giao xa), do đó thời điểm này nhiều DN XK bị thua lỗ nặng, thậm chí có DN đứng trước nguy cơ bị đối tác kiện do không đủ hàng giao theo hợp đồng.
Với diễn biến phức tạp của các thị trường NK chủ lực hiện nay, cơ hội vàng để XK NLTS Việt Nam bứt phá về số lượng là rất khó khăn. Bởi vậy, để đạt được con số 16 tỷ USD giá trị XK trong năm nay, Bộ NN&PTNT đã đưa mục tiêu chú trọng về chất lượng nhằm nâng cao giá trị XK.
Hạ Quỳnh
