Phần thưởng cho những người kiên nhẫn
Sau 4 tháng duy trì xu hướng tích cực, thị trường chứng khoán Việt Nam đã trải qua nhịp điều chỉnh đáng kể trong những ngày đầu tháng 3. Tuy vậy, theo các nhà phân tích Chứng khoán SSI (SSI Research), dữ liệu lịch sử từ năm 2010 cho thấy thị trường chứng khoán có xu hướng phục hồi mạnh sau những nhịp giảm sâu tương tự.
Cụ thể, VN-Index ghi nhận mức tăng trong 80% những trường hợp tương tự chỉ sau 2-4 tuần, với mức sinh lời trung bình 6,6% sau 1 tháng và 30% sau 1 năm.
Đáng chú ý, tháng 3 chỉ chứng kiến diễn biến tiêu cực vỏn vẹn 2 lần vào năm 2015 và 2020. Ngay cả trong tháng 3/2022, chỉ số vẫn tăng điểm bất chấp xung đột Nga - Ukraine và giá dầu leo lên 127 USD/thùng.
Tuy vậy, dữ liệu lịch sử cho thấy các nhịp điều chỉnh mạnh thường đi kèm xác suất phục hồi tương đối cao, củng cố quan điểm “phần thưởng dành cho sự kiên nhẫn”, đặc biệt trong bối cảnh tháng 3 thường mang yếu tố mùa vụ thuận lợi.
Trong thời gian tới, thị trường có thể được hỗ trợ bởi mặt bằng định giá trở nên hấp dẫn hơn sau nhịp điều chỉnh, triển vọng kết quả kinh doanh quý I cải thiện ở nhiều nhóm ngành.
SSI cho rằng triển vọng lợi nhuận quý 1/2026 duy trì tích cực, với các nhóm Tiêu dùng, Vật liệu xây dựng, Phân bón, Chứng khoán và Dầu khí được kỳ vọng ghi nhận tăng trưởng khả quan.
Bên cạnh đó, kế hoạch lợi nhuận năm 2026 cũng khá lạc quan khi nhiều ngân hàng, doanh nghiệp bán lẻ và bất động sản đặt mục tiêu tăng trưởng lợi nhuận 20-30%.
Ngoài những yếu tố mang tính nền tảng, SSI Research kỳ vọng mốc đánh giá nâng hạng thị trường vào ngày 7/4 là chất xúc tác quan trọng. SSI Research tin rằng Việt Nam có khả năng vượt qua kỳ rà soát giữa kỳ và đang đi đúng lộ trình để chính thức được đưa vào rổ chỉ số FTSE Emerging vào tháng 9.
Diễn biến này nếu được xác nhận, sẽ củng cố câu chuyện nâng hạng, gia tăng kỳ vọng dòng vốn thụ động và cải thiện vị thế của thị trường Việt Nam trong phân bổ toàn cầu.
Về định giá thị trường, hiện đã điều chỉnh về mức P/E dự phóng 2026 là 12,2 lần, thấp hơn mức trung bình 10 năm là 14 lần.
Tuy vậy, theo các chuyên gia, thị trường vẫn đối mặt với một số rủi ro ngắn hạn, bao gồm áp lực thanh khoản và việc chênh lệch giữa tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán và mặt bằng lãi suất có xu hướng thu hẹp.
Trong bối cảnh đó, theo các chuyên gia, chiến lược đầu tư phù hợp là tập trung vào: các doanh nghiệp hưởng lợi từ xu hướng giá hàng hóa; các công ty dự kiến ghi nhận tăng trưởng lợi nhuận tích cực trong quý I; nhóm cổ phiếu gắn với câu chuyện nâng hạng thị trường; và các cổ phiếu mang tính phòng thủ.
Tóm lại, theo SSI trong giai đoạn hiện tại, thị trường nhiều khả năng tiếp tục ưu ái những nhà đầu tư kiên nhẫn, khi phần thưởng không đến từ sự hưng phấn ngắn hạn, mà từ việc nắm giữ các cổ phiếu có nền tảng cơ bản vững chắc qua các nhịp biến động.
Căng thẳng tại Trung Đông, nhóm ngành nào hưởng lợi?
Căng thẳng leo thang giữa Mỹ – Israel và Iran đã khiến giá dầu tăng khoảng 50% chỉ trong hơn 2 tuần gần đây.
Theo SSI, dù áp lực tăng giá được kỳ vọng sẽ hạ nhiệt trong dài hạn khi các yếu tố như quan hệ Trung Quốc – Iran làm giảm xác suất phong tỏa kéo dài và nhu cầu toàn cầu suy yếu, rủi ro thiếu hụt nguồn cung trong ngắn hạn vẫn ở mức đáng kể.
Trong ngắn hạn, SSI cho rằng các doanh nghiệp dầu khí, phân bón, cao su được kỳ vọng hưởng lợi trong khi nhóm hàng không, bất động sản hay tiêu dùng lại gặp thách thức.
Cụ thể, nhóm dầu khí kỳ vọng hưởng lợi nhờ hiệu ứng hàng tồn kho, trong khi các doanh nghiệp thượng nguồn (như PVD, PVS) cần mức giá dầu duy trì ở vùng cao trong dài hạn để hỗ trợ lợi nhuận và biên lợi nhuận. Tuy nhiên, nếu xung đột kéo dài, các doanh nghiệp có thể đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguyên liệu đầu vào; ngược lại, khi giá dầu đảo chiều, biên lợi nhuận của các nhà sản xuất và thương mại cũng có thể chịu tác động tiêu cực.
Với nhóm phân bón, sự gián đoạn dòng thương mại qua eo biển Hormuz nhiều khả năng duy trì áp lực tăng đối với các mặt hàng liên quan đến dầu mỏ, bao gồm cả urê.
Giá cao su thường có mối tương quan gián tiếp với giá dầu thô do dầu là nguyên liệu chính trong sản xuất lốp xe. Lợi nhuận của các doanh nghiệp cao su trong năm 2026 cũng được hỗ trợ bởi hoạt động chuyển đổi đất từ trồng cao su sang phát triển khu công nghiệp.
