Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), căng thẳng quân sự tại Trung Đông ảnh hưởng lớn đến xuất khẩu thủy sản- lĩnh vực phụ thuộc nhiều vào vận tải container lạnh và chuỗi logistics toàn cầu.
Các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản Việt Nam cho biết ảnh hưởng rõ rệt nhất hiện nay chưa phải là sự sụt giảm nhu cầu từ thị trường, mà chủ yếu đến từ chi phí logistics tăng, rủi ro vận tải và sự biến động của giá nhiên liệu.
Theo VASEP, trong nhiều năm qua, Trung Đông đã nổi lên như một trong những khu vực thị trường có tốc độ tăng trưởng khá ổn định đối với thủy sản Việt Nam. Theo thống kê của Hải quan, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang khu vực này đã tăng từ khoảng 197,7 triệu USD năm 2020 lên hơn 401,1 triệu USD vào năm 2025.
Khu vực này không chỉ là thị trường tiêu thụ tiềm năng mà còn đóng vai trò quan trọng trong chiến lược đa dạng hóa thị trường xuất khẩu của ngành thủy sản Việt Nam.
Do ảnh hưởng của xung đột tại Trung Đông, hoạt động xuất khẩu thủy sản Việt Nam nhận thấy sự thay đổi trong hệ thống vận tải biển. Một số hãng tàu quốc tế đã bắt đầu hạn chế hoặc điều chỉnh hành trình qua các khu vực có nguy cơ cao, buộc tàu phải đi vòng qua châu Phi thay vì đi qua các tuyến hàng hải truyền thống.
Việc thay đổi hành trình này khiến thời gian vận chuyển kéo dài thêm khoảng 7–10 ngày, thậm chí có thể tới 10–20 ngày tùy từng tuyến. Điều này không chỉ làm chậm tiến độ giao hàng mà còn làm tăng chi phí vận tải, đặc biệt đối với các mặt hàng thủy sản đông lạnh vốn phụ thuộc nhiều vào container lạnh và chuỗi bảo quản nghiêm ngặt.
Một số doanh nghiệp cho biết chi phí vận chuyển container lạnh có thể tăng thêm 2.000–4.000 USD mỗi container, chưa kể các loại phụ phí liên quan đến rủi ro chiến tranh và phụ phí nhiên liệu. Trong bối cảnh giá dầu có xu hướng tăng, áp lực chi phí logistics đối với doanh nghiệp xuất khẩu được dự báo sẽ còn tiếp tục gia tăng.
Không chỉ vận tải quốc tế, chi phí vận chuyển container trong nước cũng bắt đầu chịu tác động khi giá dầu diesel tăng, khiến giá cước vận chuyển nội địa tăng theo.
Theo đánh giá của nhiều doanh nghiệp, nếu căng thẳng tại Trung Đông kéo dài, rủi ro lớn nhất có thể không chỉ nằm ở khu vực này mà còn lan sang toàn bộ hệ thống logistics toàn cầu.
Trong trường hợp các tuyến vận tải quan trọng bị gián đoạn trong thời gian dài, chi phí vận tải biển có thể tăng mạnh tương tự giai đoạn đại dịch COVID-19. Khi đó, không chỉ chi phí logistics mà cả giá nguyên liệu, chi phí sản xuất và các chi phí liên quan đến chuỗi cung ứng đều có thể tăng theo.
Bên cạnh đó, giá dầu tăng cũng có thể làm gia tăng chi phí vận chuyển và chi phí đầu vào trong nhiều khâu của chuỗi sản xuất thủy sản.
Trong bối cảnh này, VASEP khuyến nghị doanh nghiệp cần việc theo dõi sát các diễn biến địa chính trị và biến động logistics quốc tế.
“Các doanh nghiệp cần chủ động trao đổi với đối tác nhập khẩu và hãng tàu để điều chỉnh kế hoạch giao hàng khi cần thiết, đồng thời cân nhắc các phương án vận tải thay thế nhằm hạn chế rủi ro”- VASEP cho hay.
