Luật Hộ tịch 2026 có hiệu lực thi hành từ 1/3/2027 mở rộng đối tượng có quyền, nghĩa vụ đăng ký hộ tịch.
Theo đó, công dân Việt Nam, người gốc Việt Nam chưa xác định được quốc tịch đang sinh sống tại Việt Nam, người không quốc tịch, người nước ngoài có quyền, nghĩa vụ đăng ký hộ tịch theo quy định của Luật này, trừ trường hợp điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác.
Như vậy, so với quy định hiện hành, Luật đã bổ sung thêm một nhóm chủ thể hoàn toàn mới là “người gốc Việt Nam chưa xác định được quốc tịch”.
Ngoài nội dung trên, Luật Hộ tịch 2026 sửa đổi còn chuẩn hóa thời hạn giải quyết thủ tục hộ tịch là 24 giờ. Cụ thể, đối với việc đăng ký hộ tịch mà pháp luật về hộ tịch không quy định thời hạn giải quyết thì phải được giải quyết trong 24 giờ kể từ thời điểm nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
Điều này nhằm giúp xác định rõ trách nhiệm của cơ quan giải quyết, tạo cơ sở để giám sát, kiểm tra và đánh giá việc thực hiện thủ tục hành chính, đồng thời hạn chế tình trạng kéo dài thời gian xử lý hồ sơ trên thực tế.
Đặc biệt, Luật còn thiết lập nguyên tắc “chỉ cung cấp thông tin một lần” và liên thông dữ liệu. Khoản 6 Điều 3 Luật này nêu rõ việc tăng cường đăng ký hộ tịch chủ động, liên thông thủ tục đăng ký hộ tịch với các thủ tục liên quan, bảo đảm người dân chỉ cung cấp thông tin một lần.
Cơ quan đăng ký hộ tịch có trách nhiệm chủ động khai thác dữ liệu điện tử, tra cứu thông tin trong cơ sở dữ liệu liên quan, phù hợp với mức độ đáp ứng của cơ sở dữ liệu, không yêu cầu nộp, xuất trình hoặc tải lên giấy tờ là thành phần hồ sơ…
Như vậy, Luật mới đã thay đổi căn bản phương thức thực hiện thủ tục hành chính từ việc người dân phải nộp và xuất trình giấy tờ sang việc cơ quan nhà nước chủ động khai thác dữ liệu đã có.
Không chỉ có vậy, Luật Hộ tịch 2026 còn công nhận giá trị pháp lý của dữ liệu hộ tịch điện tử. Luật quy định, dữ liệu hộ tịch điện tử gồm bản điện tử giấy tờ hộ tịch, dữ liệu trong Cơ sở dữ liệu hộ tịch đáp ứng các quy định về giao dịch điện tử, có giá trị như giấy tờ hộ tịch bản giấy khi thực hiện thủ tục hành chính và các giao dịch khác.
Quy định trên cho thấy, dữ liệu hộ tịch điện tử từ vai trò lưu trữ thông tin đã trở thành một loại “giấy tờ pháp lý” có giá trị tương đương bản giấy, tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho việc triển khai dịch vụ công trực tuyến toàn trình và tiến tới thay thế hoàn toàn giấy tờ truyền thống.
Luật cũng bổ sung tình trạng hôn nhân vào nội dung đăng ký hộ tịch. Theo đó, nội dung đăng ký hộ tịch bao gồm: khai sinh; kết hôn; giám hộ; nhận cha, mẹ, con; thay đổi thông tin hộ tịch; tình trạng hôn nhân; khai tử.
Mặt khác, Luật còn mở rộng đáng kể phạm vi thay đổi thông tin hộ tịch, bao gồm: Thay đổi họ, chữ đệm, tên; thay đổi thông tin về quê quán; Thay đổi thông tin về cha, mẹ, dân tộc; Cải chính thông tin hộ tịch do sai sót; bổ sung thông tin còn thiếu; Điều chỉnh thông tin hộ tịch khi có biến động liên quan…
