Cục Đăng kiểm Việt Nam vừa có văn bản tổng hợp, tiếp thu và giải trình ý kiến góp ý đối với dự thảo thông tư quy định trình tự, thủ tục kiểm định, miễn kiểm định lần đầu đối với xe cơ giới, xe máy chuyên dùng; đồng thời quy định trình tự, thủ tục chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với xe cơ giới cải tạo, xe máy chuyên dùng (thay thế Thông tư 47/2024).
Tham gia góp ý, Tập đoàn Thành Công đề xuất bổ sung trường hợp xe có thay đổi do nhà sản xuất hoặc đại diện được ủy quyền hợp pháp thực hiện, với điều kiện các thay đổi này thuộc danh mục gói tùy chọn hoặc phụ kiện chính hãng đã được nhà sản xuất khai báo với Cục Đăng kiểm Việt Nam vẫn sẽ được miễn kiểm định lần đầu và áp dụng chu kỳ kiểm định định kỳ như xe thông thường.
Doanh nghiệp cũng cho biết nhà sản xuất hoặc đại diện ủy quyền sẽ chịu trách nhiệm cung cấp đầy đủ hồ sơ, tài liệu bổ sung khi cơ quan quản lý yêu cầu liên quan đến các thay đổi của phương tiện.
Lý giải cho đề xuất trên, Tập đoàn Thành Công cho rằng quy định này sẽ góp phần minh bạch hóa thị trường và bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng.
Thực tế hiện nay, với mỗi mẫu xe, các hãng thường chỉ phân phối khoảng 2 - 4 phiên bản với mức giá cố định. Điều này khiến nhiều khách hàng phải chấp nhận mua phiên bản có những trang bị không thực sự cần thiết, hoặc ngược lại, không thể lựa chọn đúng tính năng mong muốn trên phiên bản mình yêu thích.
Từ nhu cầu đó, không ít người dùng tìm đến các cơ sở bên ngoài để lắp thêm linh kiện, phụ kiện không rõ nguồn gốc. Việc này không chỉ gây khó khăn cho công tác quản lý mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.
Theo doanh nghiệp, nếu nhà sản xuất được phép cung cấp các gói tùy chọn hoặc phụ kiện chính hãng ngay từ đầu, khách hàng sẽ có thêm lựa chọn phù hợp hơn, đồng thời yên tâm về mức độ an toàn vì toàn bộ hạng mục đều do nhà sản xuất cam kết và chịu trách nhiệm.
Cơ chế này cũng được cho là khuyến khích người dân sử dụng linh kiện chính hãng, qua đó góp phần nâng cao an toàn giao thông đường bộ.
Ở góc độ quản lý, đề xuất này vẫn bảo đảm hiệu quả giám sát của cơ quan Nhà nước, đồng thời giảm bớt thủ tục hành chính cho người dân. Nhà sản xuất vẫn phải thực hiện đầy đủ trách nhiệm khai báo danh mục gói tùy chọn, phụ kiện chính hãng và cung cấp tài liệu kỹ thuật chứng minh tính tương thích, an toàn khi được yêu cầu. Trong khi đó, Cục Đăng kiểm Việt Nam vẫn có thể thực hiện hậu kiểm hoặc kiểm tra xác suất.
Tập đoàn Thành Công nhấn mạnh, chỉ những linh kiện, phụ tùng, phụ kiện nằm trong danh mục tùy chọn hoặc danh mục phụ kiện chính hãng đã được khai báo mới thuộc diện áp dụng cơ chế miễn trừ này.
Nếu được chấp thuận, quy định mới cũng sẽ giúp giảm áp lực cho các cơ sở đăng kiểm. Khi tiếp nhận hồ sơ, đơn vị đăng kiểm chỉ cần đối chiếu với danh mục đã được nhà sản xuất khai báo trước đó, thay vì phải thực hiện quy trình kiểm định lại.
Với người mua xe, điều này đồng nghĩa chiếc xe được giao trực tiếp từ nhà sản xuất hoặc đại diện ủy quyền hợp pháp sẽ không phải phát sinh thêm các thủ tục đăng kiểm ngay từ đầu.
Liên quan đến kiến nghị trên, Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết sẽ tiếp thu và chỉnh lý dự thảo theo hướng bổ sung nội dung này vào trình tự, thủ tục miễn kiểm định đối với xe cơ giới và xe máy chuyên dùng.
Hiện nay, nhiều quốc gia đã áp dụng cơ chế trên. Như tại liên minh châu Âu, hệ thống phê duyệt kiểu loại toàn bộ xe (WVTA) cho phép nhà sản xuất phê duyệt một kiểu loại xe với nhiều phiên bản và biến thể khác nhau mà không bị coi là xe cải tạo, miễn toàn bộ cấu hình đó đã nằm trong danh mục được phê duyệt.
Tại Mỹ, Cục Quản lý An toàn Giao thông Đường cao tốc Quốc gia áp dụng cơ chế tự chứng nhận. Theo đó, nhà sản xuất tự chịu trách nhiệm bảo đảm mọi cấu hình xe, bao gồm cả gói tùy chọn và phụ kiện chính hãng, đều đáp ứng tiêu chuẩn an toàn liên bang. Khi một phụ kiện đã được hãng chứng nhận an toàn và đưa ra thị trường, người dùng hoặc đại lý có thể lắp đặt mà không bị coi là thay đổi kết cấu trái phép.
Tại Nhật Bản, hệ thống "Designated Parts" cho phép một số linh kiện, phụ kiện đạt chuẩn được miễn thủ tục cải tạo.
Theo dự thảo Thông tư thay thế Thông tư 47/2024, xe thuộc diện miễn kiểm định lần đầu là xe cơ giới (trừ môtô, xe gắn máy), xe máy chuyên dùng chưa qua sử dụng, có thời gian từ năm sản xuất đến năm nộp hồ sơ dưới hai năm, đã được cấp đăng ký và biển số. Các trường hợp không được miễn gồm xe đã cải tạo hoặc không có dữ liệu trong hệ thống chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường của Cục Đăng kiểm.
