Nghị quyết 29/2026/QH16 có hiệu lực từ 1/5/2026 quy định cơ chế xử lý vi phạm đất đai và tháo gỡ dự án tồn đọng trước 1/8/2024.
Theo Điều 10 Nghị quyết này, cán bộ, công chức, viên chức, người thuộc lực lượng vũ trang nhân dân vi phạm kỷ luật theo quy định của pháp luật nhưng vì mục đích phát triển kinh tế - xã hội, vì mục đích bảo đảm quốc phòng, an ninh, không tham nhũng, dự án, công trình đã hoàn thành, mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội cho địa phương…được miễn kỷ luật nếu đáp ứng một trong các điều kiện: Không gây thất thoát, lãng phí tài sản Nhà nước; Có gây thất thoát, lãng phí tài sản Nhà nước nhưng đã khắc phục toàn bộ hậu quả.
Cán bộ, công chức, viên chức, người thuộc lực lượng vũ trang nhân dân vi phạm kỷ luật theo quy định của pháp luật nhưng vì mục đích phát triển kinh tế - xã hội, vì mục đích bảo đảm quốc phòng, an ninh, có gây thất thoát, lãng phí tài sản Nhà nước nhưng không tham nhũng, các dự án, công trình đang thực hiện, chưa hoàn thành, chưa khắc phục được hậu quả do nguyên nhân khách quan nhưng vẫn có khả năng, phương án, điều kiện khắc phục để mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội cho địa phương, đất nước, có cam kết của tổ chức, cá nhân liên quan khắc phục hậu quả và tích cực khắc phục theo tiến độ, phương án đã cam kết thì xem xét chưa xử lý kỷ luật để khắc phục hậu quả. Thời hạn chưa xem xét xử lý kỷ luật tối đa là 2 năm, không tính vào thời hiệu xử lý kỷ luật.
Như vậy, đối với trường hợp chưa khắc phục được hậu quả, Nghị quyết cho phép chưa xem xét xử lý kỷ luật tối đa 2 năm để tiếp tục khắc phục. Sau thời hạn này, nếu đã khắc phục thì được miễn kỷ luật, nếu chưa thì căn cứ vào mức độ khắc phục để giảm nhẹ hình thức kỷ luật.
Với các trường hợp đã có bản án, người vi phạm vẫn có thể được xem xét hoãn chấp hành hình phạt nếu đáp ứng điều kiện quy định.
Ngoài nội dung trên, Nghị quyết 29/2026 còn nêu rõ, công trình vi phạm đất đai nếu phù hợp quy hoạch sẽ không buộc phải tháo dỡ.
Theo Điều 14 Nghị quyết, với các dự án vi phạm mục đích sử dụng đất nhưng vẫn phù hợp với quy hoạch, cơ quan có thẩm quyền được điều chỉnh mục tiêu dự án và cho phép tiếp tục thực hiện.
Trong trường hợp này, nhà đầu tư vẫn bị xử phạt hành chính và phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính về đất đai. Tuy nhiên, không bị buộc tháo dỡ công trình đã xây dựng nếu công trình phù hợp quy hoạch và không phải khôi phục tình trạng ban đầu của đất. Ngoài ra, nhà đầu tư phải nộp lại toàn bộ khoản lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm.
Bên cạnh đó, các dự án đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không đúng quy định sẽ được rà soát để xử lý theo cơ chế đặc thù.
Nếu dự án phù hợp với quy hoạch đất ở, cơ quan có thẩm quyền xác định lại nghĩa vụ tài chính theo chính sách và giá đất tại thời điểm điều chỉnh, đồng thời yêu cầu nhà đầu tư hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ tài chính trước khi điều chỉnh mục đích sử dụng đất sang đất ở.
Trường hợp dự án không phù hợp với quy hoạch đất ở thì được điều chỉnh sang đất thương mại, dịch vụ. Thời hạn sử dụng đất được xác định theo quy định, tính từ thời điểm cấp phép xây dựng hoặc thời điểm bắt đầu xây dựng công trình.
