Công văn 105/HCTP-HT của Cục Hành chính tư pháp (Bộ Tư pháp) tập trung xác định rõ cơ sở pháp lý hiện hành và phạm vi giải quyết của cơ quan có thẩm quyền.
Công văn nêu rõ, theo quy định của Bộ luật Dân sự, cá nhân có quyền xác định lại giới tính và chuyển đổi giới tính.
Cụ thể, Điều Điều 36 Luật này quy định, cá nhân có quyền xác định lại giới tính. Việc xác định lại giới tính của một người được thực hiện trong trường hợp giới tính của người đó bị khuyết tật bẩm sinh hoặc chưa định hình chính xác mà cần có sự can thiệp của y học nhằm xác định rõ giới tính. Việc xác định lại giới tính được thực hiện theo quy định của pháp luật.
Cá nhân đã thực hiện việc xác định lại giới tính có quyền, nghĩa vụ đăng ký thay đổi hộ tịch theo quy định của pháp luật về hộ tịch; có quyền nhân thân phù hợp với giới tính đã được xác định lại theo quy định của Bộ luật này và luật khác có liên quan.
Còn theo Điều 37, việc chuyển đổi giới tính được thực hiện theo quy định của luật. Cá nhân đã chuyển đổi giới tính có quyền, nghĩa vụ đăng ký thay đổi hộ tịch theo quy định của pháp luật về hộ tịch; có quyền nhân thân phù hợp với giới tính đã được chuyển đổi theo quy định của Bộ luật này và luật khác có liên quan.
Trong đó, việc xác định lại giới tính trong trường hợp trên đã có căn cứ pháp lý để thực hiện thay đổi thông tin hộ tịch theo Nghị định 88/2008/NĐ-CP.
Đối với trường hợp chuyển đổi giới tính, do dự thảo Luật Chuyển đổi giới tính hiện vẫn chưa được thông qua nên chưa có cơ sở pháp lý để thực hiện việc đăng ký thay đổi hộ tịch theo điểm e khoản 1 Điều 28 Bộ luật Dân sự cho các trường hợp này.
Tuy nhiên, theo Bộ Tư pháp, riêng đối với việc thay đổi chữ đệm, tên, nếu người có yêu cầu chứng minh được việc thay đổi là xác đáng, cụ thể như việc sử dụng tên cũ gây nhầm lẫn, ảnh hưởng đến danh dự, quyền và lợi ích hợp pháp của mình, phù hợp với quy định tại điểm a khoản 1 Điều 28 Bộ luật Dân sự, thì Sở Tư pháp sẽ hướng dẫn cơ quan đăng ký hộ tịch có thẩm quyền giải quyết việc thay đổi chữ đệm, tên theo đúng quy định pháp luật.
Như vậy, theo hướng dẫn của Bộ Tư pháp, mặc dù hiện nay chưa có cơ sở pháp lý để thay đổi hộ tịch trong trường hợp chuyển đổi giới tính, nhưng người đã phẫu thuật thay đổi ngoại hình vẫn có thể được xem xét thay đổi chữ đệm, tên nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện theo Bộ luật Dân sự và thực hiện đúng trình tự, thẩm quyền theo quy định.
