Áp lực đè nặng
Cập nhật mới nhất từ Cục Hàng không Việt Nam cho thấy, giá nhiên liệu bay tiếp tục có xu hướng leo thang khiến nhiều hãng hàng không nội địa rơi vào tình thế khó khăn vì càng bay càng lỗ. Cụ thể giá nhiên liệu hàng không ghi nhận xu hướng tăng trở lại trên phạm vi toàn cầu trong giai đoạn từ ngày 27 đến 30-3. Tại châu Á, giá Jet A-1 (FOB Singapore) tăng từ khoảng 224,93 USD/thùng (ngày 27-3) lên mức 242,71 USD/thùng (ngày 30-3), trong khi giá tại Hàn Quốc và vùng Vịnh cũng đồng loạt tăng lên lần lượt khoảng 233,55 USD/thùng và 237,10 USD/thùng. Đối với thị trường dầu thô, tính đến ngày 30-3, giá dầu Brent tăng lên 112,78 USD/thùng và WTI đạt khoảng 102,88 USD/thùng.
Đáng chú ý, chênh lệch giá (premium) giữa nhiên liệu hàng không và nguyên liệu nền tiếp tục nới rộng từ khoảng 39,16 USD/thùng (ngày 27-3) lên mức 42,4 USD/thùng (ngày 30-3), trong khi cấu trúc backwardation (cấu trúc giá lùi/nghịch đảo - là tình trạng giá hợp đồng tương lai thấp hơn giá giao ngay, hoặc hợp đồng kỳ hạn gần cao hơn kỳ hạn xa) tăng mạnh từ khoảng 39 USD/thùng lên vượt 45 USD/thùng đã phản ánh sự thiếu hụt ngày càng nghiêm trọng nguồn cung nhiên liệu hàng không trong ngắn hạn.
Tại tọa đàm hàng không với “bão” nhiên liệu diễn ra mới đây, ông Đặng Anh Tuấn - Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines) gọi tình trạng này là “cơn lốc ngược”, là cú sốc lớn kể từ sau đại dịch Covid-19. Áp lực chi phí lớn không chỉ tác động tới các hãng bay trong nước mà tất cả các hãng hàng không trên thế giới đều phải đối mặt. Tất cả doanh nghiệp hàng không đều phải áp dụng những giải pháp bất thường nhất để ứng phó. Bản thân Vietnam Airlines đã kích hoạt tình trạng điều hành theo kịch bản chiến tranh. “Giá nhiên liệu Jet A1 leo thang ở mức không tưởng ngay sau khi nổ ra xung đột Trung Đông. Giá trung bình tháng khoảng 190 USD/thùng vừa bị đẩy lên 242,7 USD/thùng, gấp 3 lần giá các hãng lập kế hoạch cho năm 2026. Với Vietnam Airlines, chúng tôi tính toán nếu giá dầu tăng 1 USD so với kế hoạch thì chi phí cả năm sẽ phải thêm hơn 300 tỷ đồng. Với mức tăng từ 85 USD/thùng lên 242 USD/ thùng, nếu ở tần suất quy mô như hiện nay, chi phí sẽ tăng thêm khoảng trên 30.000 tỷ đồng/năm. Như vậy sức ép là cực lớn, nhất là với quy mô của hãng hàng không quốc gia” - ông Đặng Anh Tuấn phân tích.
Để ứng phó linh hoạt với “bão” giá nhiên liệu, từ 1-4 Vietnam Airlines đã tạm dừng khai thác các chuyến bay trên 7 đường bay gồm Hải Phòng - Buôn Mê Thuột, Hải Phòng - Cam Ranh, Hải Phòng - Phú Quốc, Hải Phòng - Cần Thơ, TP.HCM - Rạch Giá, TP.HCM - Vân Đồn, TP.HCM - Điện Biên. Số chuyến bay bị hủy trên các đường bay trên là 23 chuyến/tuần. Pacific Airlines (thuộc Vietnam Airlines) cũng có kế hoạch cắt giảm tần suất vào các giai đoạn/ngày khai thác thấp điểm và khung giờ xấu, dự kiến giảm 8 - 30% tải cung ứng trong quý II, bắt đầu từ tháng 4 và sẽ điều chỉnh tiếp trên cơ sở tình hình thị trường cũng như biến động giá nhiên liệu.
Giảm đường bay, tăng phụ thu
Cũng theo ông Đặng Anh Tuấn, dù là hãng hàng không quốc gia nhưng cũng là doanh nghiệp nên Vietnam Airlines phải tính toán tối ưu chi phí. Song, hãng xác định phải ưu tiên đảm bảo kết nối, đáp ứng nhu cầu đi lại của hành khách và đóng góp cho phát triển kinh tế đất nước. Trong bối cảnh đó, Vietnam Airlines đang áp dụng dải giá linh hoạt từ cao đến thấp. Mức giá cao nhất chắc chắn không vượt trần và trong lúc khó khăn, chi phí tăng, bình quân giá vé của Vietnam Airlrines hiện ở mức 80% so với giá trần. Hãng khẳng định không đẩy hết cái khó cho khách hàng mà quan điểm là cùng chia sẻ. “Chắc chắn trong thời gian tới giá vé sẽ có điều chỉnh, nhưng chúng tôi khẳng định sẽ tính toán ở điểm hài hòa giữa tối ưu quyền lợi của người tiêu dùng, đảm bảo yếu tố cạnh tranh, cố gắng hạn chế thấp nhất tác động tiêu cực tới hoạt động của doanh nghiệp, đồng thời duy trì ổn định trước mắt nhưng không ảnh hưởng tới tăng trưởng trong dài hạn” - lãnh đạo Vietnam Airlines thông tin, kiến nghị Chính phủ cho phép điều chỉnh giá trần hoặc phụ thu theo kịch bản và mức độ tăng của giá nhiên liệu.
Còn ông Tô Việt Thắng - Phó Tổng Giám đốc Thường trực Vietjet Air cho rằng, Cục Hàng không đã chủ động, chủ trì cùng các hãng tìm giải pháp như tìm các nguồn cung mới, thực hiện các hợp đồng tương lai về nhiên liệu, theo dõi chặt chẽ và đưa ra kế hoạch khai thác phù hợp. Tại Vietjet Air, công tác quản trị rủi ro là giá trị cốt lõi và đang tập trung cho việc này. Hãng xác định trước hết phải đảm bảo an toàn trong khai thác, vận hành đường bay. Song song đó, thực hiện tối ưu hóa từ lâu như triển khai tiết kiệm nhiên liệu, vận hành đội bay tiết kiệm nhiên liệu đến 20%; tối ưu hóa đến từng chuyến bay, kiểm soát tải cung ứng... Qua đó, xây dựng phương án khai thác tiết kiệm tối đa nhiên liệu cũng như áp dụng công nghệ AI để tối ưu hóa chi phí, tiết kiệm nguồn lực để vận hành. Trong bối cảnh không ổn định nguồn cung nhiên liệu, Vietjet Air có thể giảm 20% sản lượng khai thác, nhưng sẽ chuyển hành khách bị ảnh hưởng sang các chuyến bay gần nhất hoàn toàn miễn phí, đảm bảo nhu cầu đi lại của người dân. Hãng cũng cam kết phục vụ nhu cầu đi lại của hành khách trong các dịp cao điểm sắp tới như lễ Giỗ tổ Hùng Vương, 30-4 và 1-5. “Trước quá nhiều thách thức thì với sự đồng hành của cơ quan Nhà nước và hành khách, chúng tôi tin tưởng ngành hàng không có khả năng ứng phó hiệu quả, đóng vai trò kết nối trong phát triển kinh tế nói chung và du lịch nói riêng” - lãnh đạo Vietjet Air bày tỏ.
Trong khi đó, ông Võ Huy Cường - Phó Tổng Giám đốc Bamboo Airways nhìn nhận, dù giá vé buộc phải tăng cao nhưng hành khách có nhu cầu sẽ vẫn đi. Đơn cử, vào giữa tháng 3 giá vé Việt Nam qua châu Âu tăng lên 84 triệu đồng hoặc trên 100 triệu đồng/vé nhưng đều có khách. Tuy nhiên cũng có trường hợp như Philippines không có chuyến bay vì họ ưu tiên xăng dầu phục vụ trong nước, các hãng bay đến nhưng không có nguồn nguyên liệu bay ra. “Trong bối cảnh khó khăn, Chính phủ đang hỗ trợ và sẽ trình Quốc hội về giảm thuế cho xăng dầu trong thời gian tới. Nếu loại thuế bằng 0 thì các hãng hàng không mới có cơ may sống sót. Một vấn đề khác là các hãng hàng không dù lớn hay nhỏ đều muốn có thể tiếp cận nguồn xăng dầu bình đẳng, minh bạch, công khai” ông Võ Huy Cường đề xuất và nhận định thêm, du lịch muốn thu hút khách thì phải lấy được niềm tin của khách hàng, không để họ nơm nớp lo bay đến nơi mà không biết khi nào bay về.
Ông Lê Tiến Dũng - Phó Tổng Giám đốc Vietravel Airlines cho biết, Vietravel Airlines cũng như các hãng khác, cơ cấu chi phí cơ bản là giống nhau (chi phí xăng dầu chiếm khoảng 30 - 35%). Do giá xăng dầu tăng cao nên chi phí của Vietravel Airlines trong tháng 4 dự kiến tăng lên khoảng 20 tỷ đồng cho mỗi tàu bay. Dù số lượng đội tàu còn nhỏ nhưng cũng bị tác động nặng nề khi hầu hết các chuyến bay của hãng trong tháng 4 càng bay càng lỗ. Do vậy, từ đầu tháng 4 đến ngày 23-4, hãng sẽ cắt giảm tần suất các đường bay không hiệu quả. Ngoài ra, với mức giá nhiên liệu tăng như hiện nay, các giải pháp đều như các hãng khác. Tuy nhiên, dịp lễ 30-4 và 1-5 hãng sẽ tăng chuyến để phục vụ nhu cầu đi lại của người dân mùa cao điểm.
