“Vũ khí” ổn định kinh tế vĩ mô
Chia sẻ tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam lần thứ 4 với chủ đề “Ổn định vĩ mô, thực thi thể chế - Nền tảng cho tăng trưởng 2026” vừa diễn ra, GS Nguyễn Ðức Khương - thành viên Hội đồng Tư vấn quốc gia về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Chủ tịch AVSE Global; Giám đốc phát triển quốc tế Tổ hợp đại học Leonard de Vinci cho hay, Việt Nam hiện được đánh giá là một trong những nền kinh tế năng động nhất châu Á, với tốc độ tăng trưởng cao và mức độ hội nhập ngày càng sâu rộng vào kinh tế toàn cầu. Báo cáo Triển vọng kinh tế thế giới do Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) công bố tháng 10-2025 cho thấy, Việt Nam nằm trong nhóm 3 quốc gia có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất thế giới. Trong 11 tháng đầu năm, Việt Nam đã thu hút hơn 33 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), mức cao nhất trong vòng 5 năm trở lại đây. Đây là thành tựu rất đáng ghi nhận, thể hiện sức hấp dẫn của môi trường đầu tư Việt Nam.
Vì vậy, theo GS Nguyễn Đức Khương, ổn định kinh tế vĩ mô chính là “vũ khí” quan trọng nhất để củng cố niềm tin của nhà đầu tư, kích thích tiêu dùng trong nước và bảo đảm nền tảng cho sự phát triển dài hạn. Vị chuyên gia cũng khuyến nghị một số ưu tiên then chốt mà Việt Nam cần tập trung. Trước hết là nâng cao năng lực thể chế và chất lượng quản trị, nhằm giúp nền kinh tế phản ứng nhanh và hiệu quả hơn trước các biến động toàn cầu. Song song đó là đẩy mạnh chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn; xây dựng thị trường nội địa mạnh, hình thành hệ sinh thái giữa các tập đoàn lớn và doanh nghiệp nhỏ, vừa. “Và quan trọng nhất, đầu tư vào giáo dục, đào tạo kỹ năng, đổi mới sáng tạo, bởi con người và công nghệ chính là 2 trụ cột bền vững của tăng trưởng. Nếu làm tốt những điều đó, Việt Nam hoàn toàn có thể duy trì đà tăng trưởng cao, kiểm soát lạm phát hiệu quả và hướng tới mục tiêu trở thành nước phát triển trong tương lai không xa” - GS Nguyễn Đức Khương nói.
Ổn định kinh tế vĩ mô chính là “vũ khí” quan trọng nhất để củng cố niềm tin của nhà đầu tư, kích thích tiêu dùng trong nước và bảo đảm nền tảng cho sự phát triển dài hạn.
GS Nguyễn Ðức Khương - thành viên Hội đồng Tư vấn quốc gia về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số
Đánh giá tích cực về sức chống chịu của kinh tế Việt Nam trong thời gian qua, PGS. TS Trần Đình Thiên - Ủy viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ cho rằng, năng lực điều hành vĩ mô đã có nhiều cải thiện. “Tuy nhiên, điều quan trọng không chỉ nằm ở các chỉ số vĩ mô tổng thể mà ở cấu trúc và chất lượng của những con số đó. Câu hỏi cốt lõi đặt ra là: Tăng trưởng hiện nay đến từ đâu? Có phải chủ yếu từ khu vực doanh nghiệp tư nhân trong nước hay phần lớn vẫn dựa vào khu vực FDI? Nếu động lực tăng trưởng chủ yếu thuộc về khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, thì đây là một tín hiệu đáng lo ngại cho tính bền vững của nền kinh tế”- ông Trần Đình Thiên đặt vấn đề.
Theo ông Trần Đình Thiên, “điểm nghẽn của điểm nghẽn” hiện nay nằm ở khu vực kinh tế tư nhân trong nước. Nếu không tháo gỡ được nút thắt này, nền kinh tế có nguy cơ tụt hậu ngay trong chính giai đoạn được xem là còn nhiều dư địa phát triển. Bên cạnh đó, vị chuyên gia này cũng cho rằng đi kèm với tăng trưởng kinh tế là cần thiết phải cải thiện về năng suất lao động, năng lực nội sinh và khả năng làm chủ chuỗi giá trị. Cùng với đó, Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân cần được triển khai với tầm nhìn dài hạn hơn, hướng tới mục tiêu giúp doanh nghiệp Việt “go global”, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu thay vì chỉ xử lý các khó khăn mang tính ngắn hạn. Ngoài ra, Việt Nam cũng cần giải quyết các vấn đề tồn tại của thị trường bất động sản và cần cải cách mạnh mẽ cơ chế trao quyền, không chỉ dừng ở phân quyền hình thức cho địa phương mà phải đi kèm trách nhiệm, cơ chế giám sát và khả năng chủ động nguồn lực.
Chính sách tài khóa là trụ cột
Chia sẻ quan điểm về các nền tảng cho tăng trưởng kinh tế 2026, TS Cấn Văn Lực - Ủy viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng cho hay, Chính phủ và các cơ quan quản lý là cần giữ vững lập trường kiên định, tiếp tục thúc đẩy quan hệ hợp tác cùng có lợi với Mỹ mà trọng tâm là đàm phán hiệu quả, phấn đấu đạt mức thuế bình quân khoảng 16 - 18% hoặc thấp hơn theo từng ngành hàng, đồng thời thực hiện nghiêm túc các cam kết đã thỏa thuận. Song song đó, cần triển khai các giải pháp cụ thể nhằm cân bằng hơn cán cân thương mại với Mỹ, tăng nhập khẩu từ thị trường này và chủ động giải quyết các quan ngại, vướng mắc mà phía Mỹ quan tâm, qua đó giảm thiểu rủi ro từ các biện pháp phòng vệ thương mại. “Để đạt mục tiêu tăng trưởng khoảng 10% trong năm 2026 và các năm tiếp theo, cần xác định chính sách tài khóa là trụ cột chủ lực, chính sách tiền tệ đóng vai trò hỗ trợ. Trọng tâm là kích cầu đầu tư và tiêu dùng, giữ vững “mặt trận” xuất khẩu truyền thống, đồng thời đẩy mạnh xuất khẩu dịch vụ và khai thác hiệu quả hơn các động lực tăng trưởng mới” - TS Cấn Văn Lực nói.
Đi cùng với đó là việc triển khai đồng bộ các giải pháp mang tính cấu trúc, như: nâng hạng thị trường chứng khoán theo đúng lộ trình; từng bước vận hành Trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM và Đà Nẵng; thành lập thị trường carbon; xây dựng trung tâm giao dịch bất động sản; nâng cấp thị trường giao dịch hàng hóa. Đồng thời, cần chú trọng bình ổn các thị trường then chốt như nhà đất, tỷ giá và vàng để hạn chế rủi ro lan truyền. Bên cạnh mục tiêu tăng trưởng, việc kiên định ổn định kinh tế vĩ mô vẫn là yêu cầu xuyên suốt.
Chính sách tài khóa và tiền tệ cần được phối hợp nhịp nhàng, kiểm soát lạm phát trong giới hạn cho phép, đồng thời đẩy mạnh cơ cấu lại nền kinh tế theo hướng nâng cao nội lực, tăng tính tự chủ, tự lực và tự cường. Cuối cùng, yếu tố quyết định nằm ở khâu tổ chức thực hiện. Cần quyết tâm và kiên định triển khai thành công các nghị quyết, chính sách chiến lược; bảo đảm mô hình chính quyền địa phương hai cấp vận hành thông suốt; cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư - kinh doanh; kịp thời tháo gỡ các vướng mắc cho doanh nghiệp và hộ kinh doanh. Đây chính là nền tảng quan trọng để kinh tế Việt Nam vượt qua thách thức, tận dụng cơ hội và hướng tới tăng trưởng bền vững trong giai đoạn tới.
TS Trần Du Lịch - Ủy viên Hội đồng Tư vấn chính sách cũng cho rằng, tăng trưởng vẫn phải là mục tiêu hướng tới, song không thể đánh đổi bằng bất ổn vĩ mô. “Vấn đề cốt lõi nằm ở sự phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ, nhằm bảo đảm các dòng tiền được kích hoạt và phân bổ hiệu quả nhất. Cần tháo gỡ những “điểm nghẽn” đang làm dòng tiền bị ách tắc, đồng thời định hướng tín dụng dịch chuyển dần sang các lĩnh vực tạo ra giá trị cho nền kinh tế thực” - TS Trần Du Lịch nói.
