Tuyên bố được đưa ra sau phát biểu gây chú ý mới đây của Bộ trưởng Tài chính Indonesia Purbaya Yudhi Sadewa đề cập khả năng Indonesia có thể thu phí tàu thuyền qua eo biển Malacca, tuyến hàng hải chiến lược nối liền Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, đồng thời so sánh với việc Iran thiết lập trạm thu phí tại eo biển Hormuz.
Ông Purbaya cho biết ý tưởng áp thuế được khơi nguồn từ kế hoạch của Iran về việc thu phí đối với các tàu đi qua eo biển Hormuz nối liền vịnh Ba Tư với Ấn Độ Dương.
Truyền thông địa phương dẫn lời ông Purbaya nói rằng đề xuất này phù hợp với chỉ thị của Tổng thống Prabowo Subianto rằng Indonesia cần đóng vai trò là một “nhân tố chủ chốt” trên nền kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh đây chỉ là nhận định mang tính giả định và không khả thi trên thực tế.
Phát biểu sau cuộc gặp với Ngoại trưởng Philippines tại Thủ đô Jakarta của Indonesia ngày 23-4, Ngoại trưởng Sugiono nêu rõ lập trường chính thức của Jakarta và khẳng định mọi chính sách hàng hải của Indonesia phải tuân thủ Công ước Liên hợp quốc về Luật biển (UNCLOS) năm 1982. Ông nhấn mạnh: “Là một quốc đảo, chúng tôi phải tôn trọng luật pháp quốc tế. UNCLOS công nhận quy chế quốc gia quần đảo của Indonesia với điều kiện không áp đặt phí đối với tàu thuyền quá cảnh”.
Ngoại trưởng Indonesia cũng khẳng định nước này ủng hộ tự do hàng hải và duy trì các tuyến vận tải quốc tế mở, trung lập và cùng có lợi. “Indonesia không có quyền áp đặt phí đối với hoạt động quá cảnh. Điều đó không phù hợp với luật pháp quốc tế”, ông nói.
Phát biểu của Indonesia được đưa ra trong bối cảnh có những ý kiến quan ngại trong khu vực về ý tưởng thu phí nói trên. Ngoại trưởng Malaysia Mohamad Hasan cho rằng mọi quyết định liên quan đến eo biển Malacca - tuyến hàng hải dài khoảng 900 km - cần có sự đồng thuận của các quốc gia ven biển, bao gồm Malaysia, Singapore và Thái Lan, chứ “không thể thực hiện đơn phương”.
Ngoại trưởng Singapore Vivian Balakrishnan cũng nhấn mạnh quyền tự do hàng hải không phải là “đặc quyền do một quốc gia ban phát”. Ông Balakrishnan nói rằng Singapore, Malaysia và Indonesia, với tư cách là các quốc gia ven biển của eo biển Malacca, có một "cơ chế hợp tác" để không thu phí và duy trì tình trạng đó.
"Chúng tôi không thu phí. Tất cả chúng tôi đều là các nền kinh tế phụ thuộc vào thương mại. Chúng tôi đều biết rằng việc duy trì giao thương mở là vì lợi ích của chính chúng tôi" - ông Balakrishnan nói.
Đầu tháng này, Bộ trưởng Ngoại giao Vivian Balakrishnan cũng đã phát biểu trước Quốc hội rằng Singapore sẽ không đàm phán để đảm bảo an toàn cho việc đi lại qua eo biển Hormuz, vì làm như vậy sẽ làm suy yếu các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế.
Eo biển Malacca hiện chiếm khoảng 22% lưu lượng thương mại hàng hải toàn cầu, là một trong những tuyến vận tải quan trọng nhất thế giới.
