Trong cuộc phỏng vấn với Al Jazeera, người đứng đầu Tổ chức Hàng hải Quốc tế cho rằng thế giới nên bác bỏ việc thu phí đường thủy. Tổng thư ký Tổ chức Hàng hải quốc tế Arsenio Domingue cho biết, đề xuất của Iran về việc thu phí đối với các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz là bất hợp pháp và cần bị cộng đồng quốc tế bác bỏ, trong bối cảnh sự bất ổn đang bao trùm lên thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa Iran và Mỹ.
Chính quyền Iran đã yêu cầu được quyền thu phí đối với các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz, kể cả sau khi chiến tranh kết thúc. Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng đã nêu ra khả năng thành lập một "liên doanh" để thu các khoản thanh toán do Washington và Tehran điều hành.
“Các quốc gia không có quyền áp đặt các công cụ, khoản thanh toán hoặc phí tại các eo biển này”, ông Arsenio Dominguez, Tổng thư ký Tổ chức Hàng hải quốc tế, cho biết trong một cuộc phỏng vấn với Al Jazeera.
Ông Dominguez nói: “Việc áp đặt bất kỳ khoản phí nào đều trái với luật pháp quốc tế. Và tôi kêu gọi mọi quốc gia không nên làm theo và sử dụng những dịch vụ kiểu này vì đó là một tiền lệ sẽ gây tổn hại nghiêm trọng đến ngành vận tải biển toàn cầu".
Bất chấp tuyên bố ngừng bắn 2 tuần giữa Mỹ và Iran, hoạt động vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz vẫn gần như tê liệt, làm đình trệ xuất khẩu dầu mỏ và khí đốt tự nhiên từ vùng Vịnh. Theo S&P Global, chỉ có 22 tàu có hệ thống nhận dạng tự động được bật đã rời khỏi eo biển từ khi bắt đầu thỏa thuận ngừng bắn đến ngày 10-4, so với khoảng 135 lượt tàu đi qua mỗi ngày trước khi xảy ra chiến tranh.
Quân đội Mỹ ngày 11-4 cho biết họ đã điều 2 tàu chiến đi qua eo biển nhằm rà phá thủy lôi của Iran trong tuyến đường thủy này. Thông báo của Lầu Năm Góc, vốn bị Iran phủ nhận, được đưa ra một ngày sau khi ông Trump khẳng định eo biển sẽ mở cửa trở lại "khá sớm", bất kể có sự hợp tác của Tehran hay không.
Ông Dominguez cho rằng giải pháp cơ bản để giải quyết tình trạng tắc nghẽn eo biển là chấm dứt chiến tranh. “Trước khi cuộc xung đột này bắt đầu, chúng tôi không gặp bất kỳ vấn đề nào với các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz”, ông Dominguez nói.
“Ngay khi tình trạng đó kết thúc, chúng tôi kỳ vọng rằng, từng bước một, chúng ta có thể nối lại hoạt động vận chuyển trong khu vực" - ông nhấn mạnh, đồng thời cho biết thêm rằng các quốc gia cần thực hiện các biện pháp để đảm bảo tuyến đường thủy không có các mối nguy hiểm, chẳng hạn như mìn. Việc nối lại các hoạt động như trước khi xung đột sẽ mang lại lợi ích cho tất cả các quốc gia trong khu vực. Ông Dominguez cũng bác bỏ những ý kiến cho rằng cần có các thỏa thuận hoặc khuôn khổ mới để quản lý eo biển này.
Người đứng đầu cơ quan giám sát hàng hải của Liên hợp quốc cho biết thỏa thuận phân luồng giao thông năm 1968 giữa Iran và Oman, chia tuyến đường thủy này thành hai hướng bắc và nam, đã hoạt động đúng như thỏa thuận trước khi xảy ra xung đột. “Một khi giảm leo thang căng thẳng, chúng ta sẽ bắt đầu xây dựng lại các bước cần thiết để hệ thống này hoạt động. Chúng ta không cần thêm các cơ chế nào khác sau khi xung đột kết thúc”, ông nói.
Ông Dominguez cũng bày tỏ lo ngại về tình trạng của khoảng 20.000 thủy thủ bị mắc kẹt ở vịnh Ba Tư do việc phong tỏa eo biển gây ra. “Đó là mối lo ngại lớn nhất của tôi, và càng kéo dài thì càng gây ảnh hưởng cho họ. Điều này cũng sẽ tác động tiêu cực đến nền kinh tế toàn cầu, nhưng trọng tâm của tôi là con người, những người vô tội trong ngành vận tải biển, trước khi nghĩ đến nền kinh tế toàn cầu” - ông Dominguez nói.
