Theo quy định tại Luật Quản lý thuế, từ 1/1/2026, chính sách thuế khoán được bãi bỏ, hàng triệu hộ chuyển sang kê khai, nộp thuế. Theo đó, việc phải ghi chép đầy đủ thông tin, kê khai về hàng hóa (đầu vào - ra) theo sổ sách kế toán với hộ kinh doanh là yêu cầu bắt buộc.
Theo đó, mới đây, Bộ trưởng Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 152/2025/TT-BTC hướng dẫn kế toán cho các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh.
Thông tư mới quy định, người đại diện hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh tự ghi chép sổ sách kế toán hoặc bố trí người làm kế toán hoặc thuê dịch vụ làm kế toán cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh theo quy định của pháp luật.
Người đại diện hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có thể bố trí cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, vợ, chồng, con đẻ, con nuôi, anh, chị, em ruột của mình làm kế toán cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh hoặc bố trí người làm quản lý, điều hành, thủ kho, thủ quỹ, người được giao nhiệm vụ thường xuyên mua, bán tài sản kiêm nhiệm làm kế toán cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh.
Về sổ kế toán và lưu trữ tài liệu kế toán, Bộ Tài chính quy định, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh được lựa chọn lưu trữ các tài liệu kế toán (hóa đơn, chứng từ kế toán, sổ kế toán,...) trên phương tiện điện tử hoặc bằng bản giấy.
Thời hạn lưu trữ tài liệu kế toán của hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh tối thiểu là 05 năm, đối với thời hạn lưu trữ hóa đơn thì thực hiện theo quy định của pháp luật về thuế.
Ngoài các sổ kế toán hướng dẫn tại Thông tư này, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có thể bổ sung thêm các sổ kế toán hoặc sửa đổi lại biểu mẫu các sổ kế toán cho phù hợp với nhu cầu của đơn vị. Sổ kế toán được mở thêm hoặc sửa đổi lại biểu mẫu vẫn phải ghi rõ tên sổ; ngày, tháng, năm lập sổ; họ tên và chữ ký, đóng dấu (nếu có) của người đại diện hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh.
Trường hợp hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh sử dụng hóa đơn điện tử mà được hệ thống thông tin quản lý thuế của cơ quan thuế hỗ trợ xác định số thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập cá nhân (TNCN), các loại thuế khác phải nộp (nếu có) và thông báo cho người nộp thuế thì hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh sử dụng các mẫu sổ kế toán hướng dẫn tại Thông tư này để theo dõi, đối chiếu với số thuế phải nộp theo thông báo của cơ quan thuế.
Thông tư 152 cũng quy định cụ thể các loại sổ kế toán với từng nhóm hộ, cá nhân kinh doanh. Cụ thể, trường hợp hộ kinh doanh có doanh thu năm dưới 500 triệu đồng, không phải chịu thuế GTGT và thuế TNCN thì chỉ cần dùng sổ doanh thu bán hàng, dịch vụ theo mẫu để ghi chép ngày tháng, diễn giải doanh thu và số tiền bán hàng.
Nhóm nộp thuế GTGT và TNCN theo tỷ lệ trên doanh thu phải lưu trữ hóa đơn, chứng từ và cần có sổ doanh thu (gồm diễn giải tỷ lệ % tính thuế, tiền thuế) để làm căn cứ kê khai, nộp thuế.
Với hộ, cá nhân kinh doanh nộp thuế trên lãi (doanh thu - chi phí), thì cần có hóa đơn, bảng kê mua hàng và các chứng từ xác định doanh thu, thu nhập tính thuế. Ngoài ra, hộ kinh doanh diện này phải lập 4 loại sổ kế toán, gồm sổ: doanh thu bán hàng, dịch vụ; chi tiết vật liệu, hàng hóa (theo dõi xuất - nhập - tồn); và chi tiết dòng tiền tại ngân hàng (theo dõi tiền mặt, gửi) .
Tài liệu kế toán (hóa đơn, chứng từ, sổ) cần được lưu trữ bản giấy hoặc bản điện tử trong 5 năm. Ngoài các biểu mẫu bắt buộc, hộ kinh doanh có thể thiết kế thêm sổ sách phù hợp với nhu cầu quản lý thực tế.
Trước đó, tại dự thảo Nghị định về quản lý thuế với hộ, cá nhân kinh doanh, cơ quan quản lý dự kiến chia 4 nhóm hộ kinh doanh theo doanh thu hàng năm để quản lý thuế.
Trong đó, nhóm 1 là hộ có doanh thu dưới 500 triệu/năm thì không phải chịu thuế GTGT, thuế TNCN nhưng cần kê khai doanh thu mỗi năm 1 lần.
Hộ có doanh thu từ 500 triệu đến dưới 3 tỷ đồng/năm sẽ được chọn tính thuế TNCN trên doanh thu hoặc lợi nhuận.
Nhóm doanh thu từ 3 đến dưới 50 tỷ đồng mỗi năm và trên 50 tỷ đồng sẽ đều tính thuế TNCN trên lãi (doanh thu - chi phí).
