Chủ động chuẩn bị ngay từ khâu xây dựng luật
Trên thực tế, ngay từ trong quá trình xây dựng dự thảo luật, trước và ngay sau khi Luật Thủ đô (sửa đổi) năm 2026 được thông qua, Hà Nội đã chủ động chuẩn bị toàn diện các điều kiện cần thiết để triển khai. Cách tiếp cận trong triển khai Luật Thủ đô (sửa đổi) của Hà Nội thể hiện một tư duy mới: không chờ luật có hiệu lực mới hành động, mà hành động ngay từ khi luật được thông qua.
Một trong những điểm đặc biệt của Luật Thủ đô (sửa đổi) năm 2026 là việc trao thẩm quyền rất lớn cho HĐND thành phố trong ban hành văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành. Đây là điểm mới chưa từng có tiền lệ, bởi thông thường, việc hướng dẫn luật thuộc thẩm quyền của Chính phủ và các bộ, ngành.
Nhận thức rõ điều đó, Hà Nội đã triển khai một cách làm chủ động: Xây dựng các văn bản hướng dẫn ngay trong quá trình soạn thảo luật. Đến thời điểm Luật Thủ đô (sửa đổi) được Quốc hội thông qua, phần lớn các nội dung cần cụ thể hóa đã được thành phố Hà Nội chuẩn bị.
Theo Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội Nguyễn Công Anh, Sở Tư pháp đã chủ động tham mưu với thành phố xây dựng kế hoạch triển khai. Các sở, ngành của thành phố cũng chủ động nghiên cứu, tiếp cận các nội dung và ý kiến của các cơ quan trung ương để chuẩn bị từ sớm. Quá trình xây dựng các nghị quyết còn chú trọng phát huy sự tham gia góp ý của người dân, doanh nghiệp, phản biện xã hội.
Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết, Luật Thủ đô (sửa đổi) được Quốc hội thông qua và có hiệu lực thi hành từ ngày 1-7-2026 (riêng khoản 4 Điều 8, khoản 6 Điều 36 có hiệu lực thi hành kể từ ngày Luật Thủ đô được thông qua). Tuy nhiên, Luật mới chỉ là quy định khung, còn vận hành được là những cơ chế, chính sách trong Luật khi được Trung ương phân quyền phải được thể chế hóa chi tiết cụ thể.
Vì thế, Hà Nội đã chủ động xây dựng các dự thảo nghị quyết của HĐND và quy định của UBND thành phố để bảo đảm khi Luật Thủ đô (sửa đổi) có hiệu lực sẽ được triển khai ngay. Mặt khác, thành phố sẽ ban hành ngay các kế hoạch để tổ chức thi hành Luật như: Tuyên truyền phổ biến, tập huấn Luật Thủ đô, trong đó đặc biệt quan tâm đến việc ban hành văn bản thi hành Luật đảm bảo tiến độ, chất lượng đúng với tinh thần của Luật Thủ đô (sửa đổi)…
Điểm nhấn quan trọng khác là Luật Thủ đô (sửa đổi) trao quyền phân cấp, phân quyền mạnh mẽ hơn. Điều này đòi hỏi bộ máy chính quyền các cấp phải được tổ chức theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả và phù hợp với các cơ chế đặc thù.
Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng nhấn mạnh, thành phố đã chuẩn bị nguồn lực tài chính, con người; đặc biệt là chú trọng nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, mời các chuyên gia, nhà khoa học trong quá trình xây dựng văn bản cũng như thực thi, tăng cường công khai, minh bạch và giám sát trong toàn bộ quá trình thực hiện.
Trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, quyết “không chậm một ngày”
Ngày 25-4, chỉ hai ngày sau khi Luật Thủ đô (sửa đổi) được thông qua, thay mặt UBND TP Hà Nội, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Xuân Lưu đã ký ban hành văn bản số 1746/UBND-NC về việc tổ chức thi hành Luật Thủ đô (sửa đổi), gửi giám đốc các sở, thủ trưởng các ban, ngành thành phố; yêu cầu khẩn trương thực hiện các nhiệm vụ theo chức năng, thẩm quyền.
Trong đó, UBND TP Hà Nội yêu cầu các sở, ban, ngành tập trung xây dựng, tham mưu ban hành các văn bản quy phạm pháp luật của HĐND thành phố, UBND thành phố và Chủ tịch UBND thành phố theo quy định của Luật Thủ đô; hoàn thành chậm nhất trong tháng 6-2026.
Đồng thời, chủ động phối hợp trong quá trình soạn thảo, chịu trách nhiệm về nội dung và tiến độ xây dựng các nghị quyết trình HĐND thành phố, bảo đảm các nghị quyết có hiệu lực cùng thời điểm Luật có hiệu lực.
UBND thành phố giao Giám đốc Sở Tư pháp chủ trì, phối hợp các đơn vị liên quan tham mưu thành lập Tổ công tác chỉ đạo, theo dõi, đôn đốc việc triển khai thi hành Luật; tham mưu ban hành kế hoạch tổ chức thi hành với lộ trình, tiến độ, nhiệm vụ, trách nhiệm cụ thể; đồng thời xây dựng kế hoạch tổ chức hội nghị triển khai và phối hợp chuẩn bị các điều kiện cần thiết.
Về kinh phí, UBND TP Hà Nội đề nghị các sở, ban, ngành chủ động cân đối trong dự toán đã được giao theo Quyết định số 5969/QĐ-UBND ngày 28-11-2025 của UBND thành phố. Trường hợp cần điều chỉnh, bổ sung, các đơn vị rà soát, gửi Sở Tư pháp và Sở Tài chính tổng hợp, báo cáo UBND thành phố xem xét, quyết định.
UBND thành phố nhấn mạnh, đây là nhiệm vụ quan trọng, yêu cầu các đơn vị nghiêm túc tổ chức triển khai thực hiện...
Có thể thấy, với việc khẩn trương chuẩn bị đồng bộ từ thể chế đến tổ chức thực thi, Hà Nội khẳng định quyết tâm cao nhất là đưa Luật Thủ đô (sửa đổi) năm 2026 vào cuộc sống “không chậm một ngày”.
05 giải pháp trọng tâm
Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng nêu rõ, để bảo đảm việc thực thi Luật Thủ đô (sửa đổi) đúng, hiệu quả và minh bạch, thành phố sẽ thực hiện đồng bộ các giải pháp sau:
- Xác định rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền của các cơ quan, đơn vị thuộc thành phố trong tổ chức thi hành Luật.
- Thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, hướng dẫn, kịp thời tháo gỡ, giải quyết vướng mắc, khó khăn phát sinh trong quá trình tổ chức thực hiện.
- Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định của Luật Thủ đô (sửa đổi).
- Thực hiện nghiêm các quy định về công khai, minh bạch, tăng cường trách nhiệm giải trình về sử dụng quỹ đất, thực hiện dự án đầu tư, thủ tục hành chính và các nội dung khác theo quy định của pháp luật để nhân dân được biết, tham gia ý kiến, giám sát việc thực hiện các quy định của Luật này.
- Nghiêm túc chấp hành các quy định trong Luật Thủ đô (sửa đổi) giám sát, báo cáo, kiểm tra, thanh tra của cơ quan Trung ương trong quá trình thi hành Luật và trách nhiệm giải trình của chính quyền thành phố.
