Tại phiên họp tập thể UBND TP Hà Nội ngày 5-5, tập thể UBND Thành phố cùng Ban Chỉ đạo, Tổ công tác xây dựng mô hình “Xã, phường xã hội chủ nghĩa” tại thành phố Hà Nội giai đoạn 2026-2030 và những năm tiếp theo đã xem xét dự thảo Đề án triển khai thí điểm mô hình “Xã, phường xã hội chủ nghĩa” trên địa bàn.
Thông tin tại đây cho biết, thực hiện chỉ đạo của Ban Thường vụ Thành ủy và UBND thành phố, Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội đã chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị, chuyên gia, nhà khoa học để xây dựng, hoàn thiện dự thảo Đề án triển khai thí điểm mô hình “Xã, phường xã hội chủ nghĩa” trên địa bàn thành phố Hà Nội.
Đến ngày 29-4 vừa qua, Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội đã trình UBND thành phố dự thảo Đề án cùng báo cáo của Đảng ủy UBND thành phố gửi Thường trực và Ban Thường vụ Thành ủy.
Dự thảo Đề án gồm 65 trang, chia thành 3 phần chính và 5 phụ lục, trong đó, xây dựng hệ thống tiêu chí, công cụ quản trị có thể đo lường, đánh giá và kiểm chứng trong thực tiễn.
Theo dự thảo, “Xã, phường xã hội chủ nghĩa” được xác định là mô hình tổ chức phát triển và quản trị tích hợp ở cấp cơ sở, trong đó chính quyền không chỉ thực hiện chức năng hành chính mà trực tiếp chuyển hóa các mục tiêu, giá trị của chủ nghĩa xã hội thành kết quả phát triển cụ thể trên địa bàn.
Mô hình hướng tới tổ chức lại không gian phát triển, tái cấu trúc các hoạt động kinh tế - xã hội, đổi mới phương thức quản trị, bảo đảm hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với tiến bộ, công bằng xã hội, phát triển văn hóa, con người và phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Mức độ cải thiện chất lượng sống, sự hài lòng và hạnh phúc của người dân được xác định là thước đo tổng hợp, quan trọng nhất.
Trên cơ sở cụ thể hóa các đặc trưng của xã hội chủ nghĩa vào điều kiện Thủ đô, Đề án xác định 8 nội dung cốt lõi gồm: Xây dựng hệ thống chính trị cơ sở; phát triển hạ tầng và không gian sống thông minh; phát triển kinh tế; bảo đảm an sinh xã hội; phát triển văn hóa, con người; xây dựng môi trường; bảo đảm quốc phòng - an ninh; thúc đẩy khoa học công nghệ và chuyển đổi số.
Hệ thống tiêu chí được thiết kế theo hướng lượng hóa, đo đếm được, với tổng số 54 tiêu chí, bao trùm tất cả các lĩnh vực, đặc biệt có bổ sung hai tiêu chí tổng hợp quan trọng là chỉ số hạnh phúc và mức độ hài lòng chung của người dân.
Về phương án triển khai, Đề án đề xuất lựa chọn địa bàn thí điểm trên cơ sở các tiêu chí, như: Tính đại diện, khả năng tổ chức lại không gian phát triển, điều kiện hạ tầng, năng lực hệ thống chính trị, mức độ sẵn sàng đổi mới và khả năng lan tỏa.
Đề án cũng đề xuất các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực, bao gồm nguồn ngân sách nhà nước và nguồn lực xã hội hóa; đồng thời, xác định rõ cơ chế phối hợp giữa các cấp, ngành.
Dự kiến, danh mục triển khai gồm 19 dự án cụ thể, gắn với các lĩnh vực trọng tâm, như: Hạ tầng, chuyển đổi số, phát triển kinh tế, an sinh xã hội và môi trường...
Để bảo đảm tính khả thi, UBND thành phố được đề xuất giao các sở, ngành và địa phương được lựa chọn thí điểm xây dựng kế hoạch triển khai chi tiết, kèm theo khái toán kinh phí, làm cơ sở bố trí nguồn lực phù hợp.
Hiện, UBND TP Hà Nội đang xem xét, cho ý kiến chỉ đạo đối với các nội dung quan trọng, như: Lựa chọn địa bàn thí điểm, hoàn thiện bộ tiêu chí, cơ chế đặc thù và lộ trình triển khai.
Phát biểu chỉ đạo nội dung này, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết, qua nghiên cứu và thảo luận, các ý kiến cơ bản thống nhất cao với nội dung dự thảo Đề án. Mô hình được xây dựng trên cơ sở cụ thể hóa các đặc trưng của xã hội chủ nghĩa vào điều kiện thực tiễn cấp cơ sở, hướng tới hình thành các quan hệ kinh tế - xã hội mới, phù hợp mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2045.
Chủ tịch UBND thành phố lưu ý, đây là nội dung quan trọng nên cần bảo đảm chặt chẽ về định hướng. Trước khi hoàn thiện và trình phê duyệt, cần nghiên cứu xin ý kiến các cơ quan Trung ương, các cơ quan Đảng để bảo đảm thống nhất về quan điểm và cách tiếp cận.
Như ANTĐ đã đưa tin, tại buổi tiếp xúc cử tri Hà Nội sáng qua (4-5), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp tục gợi ý Hà Nội nghiên cứu thí điểm mô hình “phường, xã xã hội chủ nghĩa”. Người đứng đầu Đảng, Nhà nước cho biết đã “vài lần” trao đổi với Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội về hướng đi này, như một bước cụ thể hóa mục tiêu phát triển dài hạn của đất nước.
Theo gợi ý của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Hà Nội có thể lựa chọn xây dựng, phát triển một phường nào đó đang tiên tiến, có sẵn; hoặc chọn một địa điểm xây dựng một phường mới, với quy mô dân số khoảng 500 nghìn - 1 triệu người để thí điểm. Tại đơn vị thí điểm, người dân sẽ được đáp ứng tốt nhất các nhu cầu thiết yếu như giáo dục, y tế, môi trường sống an toàn, văn minh, hiện đại...
"Làm thử đi để người dân cảm nhận được. Nay mai ta thấy, mẫu mực là như thế, cứ thế mà phấn đấu vươn lên. Nếu chỗ nào chưa đạt được yêu cầu như thế thì phải chỉnh trang lại, xây dựng lại" - Tổng Bí thư, Chủ tịch nước phân tích, đồng thời tin tưởng rằng với tốc độ phát triển hiện nay, Hà Nội hoàn toàn có điều kiện để triển khai mô hình này.
