ANTD.VN - Phát biểu của bà Angela Merkel phản ánh lo ngại về việc thiếu kênh ngoại giao với Nga, trong bối cảnh xung đột Ukraine kéo dài và cấu trúc an ninh châu Âu biến đổi sâu sắc.
Cựu Thủ tướng Đức Angela Merkel mới đây bày tỏ sự tiếc nuối khi châu Âu không duy trì đối thoại với Nga trong giai đoạn căng thẳng leo thang, cho rằng quyết định này đã làm giảm cơ hội kiểm soát khủng hoảng và tìm kiếm giải pháp chính trị cho xung đột Ukraine.Trong thời gian giữ cương vị lãnh đạo Đức giai đoạn 2005-2021, bà Merkel từng đóng vai trò trung tâm trong các nỗ lực ngoại giao giữa Nga và phương Tây.Đáng chú ý là cơ chế đàm phán theo định dạng Normandy cùng với Pháp, Ukraine và Nga, dẫn tới các thỏa thuận Minsk nhằm hạ nhiệt xung đột tại miền đông Ukraine.Dù các thỏa thuận này không mang lại hòa bình lâu dài, chúng vẫn duy trì được kênh liên lạc trực tiếp giữa các bên trong thời gian dài.Sau khi xung đột Ukraine leo thang từ năm 2022, quan hệ giữa Nga và Liên minh châu Âu rơi xuống mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ.Các nước châu Âu đồng loạt áp đặt biện pháp trừng phạt kinh tế và hạn chế tiếp xúc ngoại giao với Moskva.
Trong khi đó, Mỹ và các đồng minh tăng cường hỗ trợ quân sự cho Ukraine, làm thay đổi tương quan lực lượng trên chiến trường.Các gói viện trợ bao gồm nhiều loại vũ khí hiện đại như hệ thống tên lửa pháo binh cơ động cao M142 HIMARS, có tầm bắn chính xác tới 80 km với đạn dẫn đường, xe tăng chiến đấu chủ lực Leopard 2 với trọng lượng khoảng 60 tấn và pháo chính cỡ 120 mm.Cùng các hệ thống phòng không tiên tiến. Những vũ khí này góp phần nâng cao năng lực tác chiến của Ukraine, đồng thời làm gia tăng mức độ đối đầu với Nga.Ở chiều ngược lại, Nga tiếp tục sử dụng các loại vũ khí tầm xa như tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo chiến thuật nhằm duy trì sức ép quân sự.Điều này khiến chiến trường ngày càng phức tạp, trong khi các kênh đối thoại chính trị gần như bị đóng băng.
Theo bà Merkel, việc thiếu vắng đối thoại khiến các bên mất đi công cụ quan trọng để kiểm soát rủi ro và ngăn chặn leo thang.Bà nhấn mạnh rằng ngay cả trong giai đoạn căng thẳng nhất, đối thoại vẫn cần được duy trì để tránh những tính toán sai lầm có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng hơn.Quan điểm này phản ánh một xu hướng đang xuất hiện tại châu Âu, khi một số chính trị gia và chuyên gia bắt đầu đặt câu hỏi về hiệu quả của chiến lược chỉ dựa vào trừng phạt và hỗ trợ quân sự.Việc không duy trì tiếp xúc với Nga có thể khiến châu Âu khó tác động đến diễn biến xung đột, đồng thời làm gia tăng nguy cơ hiểu lầm chiến lược giữa các bên.Ngoài yếu tố quân sự, sự đứt gãy quan hệ với Nga còn kéo theo hệ lụy kinh tế và năng lượng. Châu Âu từng phụ thuộc đáng kể vào nguồn khí đốt từ Nga, và việc cắt giảm nguồn cung đã buộc nhiều quốc gia phải điều chỉnh chính sách năng lượng trong thời gian ngắn, gây ra biến động lớn.Từ góc độ chiến lược, phát biểu của bà Merkel cho thấy nguy cơ hình thành một trật tự an ninh mới tại châu Âu, nơi các cơ chế ngoại giao truyền thống bị suy yếu.
Khi đối thoại bị hạn chế, các bên có xu hướng dựa nhiều hơn vào sức mạnh quân sự, làm tăng khả năng xung đột kéo dài và khó kiểm soát.Trong bối cảnh đó, việc khôi phục các kênh đối thoại, dù ở mức hạn chế, được nhiều chuyên gia xem là cần thiết để giảm căng thẳng và tạo điều kiện cho các giải pháp ngoại giao trong tương lai.