Đây là nhận định bởi ông Heng Koon How, Trưởng Bộ phận Chiến lược Thị trường, Khối Nghiên cứu thị trường và Kinh tế toàn cầu, Ngân hàng UOB Singapore.
Lý giải đợt bán tháo lịch sử
Khởi đầu năm ở mức trên 4.300 USD/ ounce, giá vàng đã tăng mạnh lên gần 5.600 USD/ounce vào ngày 28/1, trước khi ghi nhận đợt bán tháo dữ dội gần 10% vào ngày 30/1, giảm về 4.900 USD/ ounce, và sau đó tiếp tục lao dốc, có thời điểm xuống dưới 4.500 USD/ ounce vào ngày 2/2.
Trong bối cảnh biến động hai chiều cực mạnh này, mức biến động kỳ vọng của vàng đã tăng lên trên 30% - cao hơn đáng kể so với giai đoạn khủng hoảng Covid, dù vẫn thấp hơn các mức cực đoan từng ghi nhận trong thời kỳ Khủng hoảng Tài chính Toàn cầu (GFC).
Nhiều báo cáo cho rằng đợt bán tháo mạnh khiến giá vàng giảm trở lại xuống dưới 5.000 USD/ounce xuất phát từ thông tin Tổng thống Trump đề cử ông Kevin Warsh cho vị trí Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).
Tuy nhiên, ông Heng Koon How cho rằng cách lý giải này có phần đơn giản hóa quá mức các động lực phức tạp đứng sau biến động gần đây của giá vàng.
Theo ông, trong suốt tháng 1, khi giá vàng tăng mạnh vượt mốc 5.000 USD/ounce, đã xuất hiện những dấu hiệu điển hình cho thấy hoạt động đầu cơ trở nên “quá nóng”. Cụ thể, giá vàng ghi nhận các nhịp biến động đảo chiều mạnh trong ngày với tần suất gia tăng, chênh lệch giá mua – bán bị nới rộng, và xuất hiện sự lệch pha ngày càng lớn giữa giá hợp đồng tương lai quy đổi trên các sàn giao dịch chủ chốt như COMEX, SHFE so với giá vàng giao ngay.
Quan trọng hơn, tình trạng khan hiếm vàng vật chất đã được ghi nhận tại nhiều trung tâm giao dịch vàng lớn trên thế giới khi nhà đầu tư cá nhân ồ ạt tham gia, góp phần đẩy hoạt động mua vào lên mức cuồng nhiệt.
Mức tăng của tổng vị thế mở (open interest) trên thị trường hợp đồng tương lai vàng tại COMEX cũng như khối lượng giao dịch của quỹ ETF vàng GLD trên sàn NYSE là chưa từng có tiền lệ.
Sự kết hợp thiếu bền vững của làn sóng đầu cơ quá mức này cuối cùng đã “vỡ trận” vào ngày 30/1. Việc đề cử ông Kevin Warsh được xem như cái cớ để chốt lời vàng, trong bối cảnh ông từng thể hiện quan điểm thận trọng mang xu hướng “diều hâu” đối với lạm phát trong nhiệm kỳ trước đây.
Song song đó, các thông tin nội địa từ Trung Quốc xuất hiện liên quan đến nguy cơ lừa đảo và đổ vỡ của một số mô hình đầu tư vàng. Diễn biến này làm dấy lên lo ngại rằng đợt tăng mạnh của giá vàng có thể đã đạt đến mức độ mang tính đầu cơ cao, đặc biệt khi lượng vàng nắm giữ theo chứng quyền trên sàn SHFE và dòng vốn vào các quỹ ETF vàng tại Trung Quốc đã tăng vọt trong những tuần gần đây.
Các biện pháp siết chặt của cơ quan chức năng Trung Quốc cùng với việc đóng cửa một số quỹ đã bắt đầu làm thu hẹp nhu cầu vàng trong ngắn hạn.
Đợt bán tháo vàng bắt đầu vào buổi chiều ngày 30/1 tại thị trường châu Á đã gia tăng cường độ và lan rộng trong phiên giao dịch tại New York, khi đà giảm của giá vàng kích hoạt hiện tượng “gamma đảo chiều”, buộc các vị thế quyền chọn quy mô lớn phải bị thanh lý.
Hoạt động phòng hộ delta (delta hedging), vốn trước đó đòi hỏi phải mua thêm vàng khi giá tăng, đã đảo chiều trong xu hướng giảm. Các hợp đồng tương lai vàng sau đó chịu áp lực bán mạnh nhất khi những khó khăn liên quan đến ký quỹ (margin) bị khuếch đại bởi quy định mới của COMEX về tỷ lệ ký quỹ duy trì.
Trước đó vào giữa tháng 1, nhằm giảm bớt mức độ biến động quá mức, COMEX đã thay đổi cách tính ký quỹ đối với vàng và kim loại quý, từ mức ký quỹ danh nghĩa cố định bằng USD sang tỷ lệ phần trăm trên giá trị hợp đồng.
Quy định mới này được cho là đã kích hoạt thêm nhiều đợt thanh lý bắt buộc trong bối cảnh bán tháo. Do mức biến động tăng cao, ngày 30/1, COMEX tiếp tục thông báo nâng mức ký quỹ ban đầu và ký quỹ duy trì đối với hợp đồng tương lai vàng từ 6% lên 8%, có hiệu lực từ ngày 2/2. Thông báo tăng ký quỹ này càng làm gia tăng áp lực bán vàng, khi các vị thế mua yếu không thể đáp ứng yêu cầu ký quỹ cao hơn buộc phải đóng vị thế.
Triển vọng tích cực trong dài hạn, nhưng tiềm ẩn rủi ro ngắn hạn
Chuyên gia UOB cho rằng, trong thời gian tới, thị trường sẽ cần thêm thời gian để các hoạt động đầu cơ lắng xuống, qua đó giúp giá vàng dần ổn định và thiết lập trạng thái cân bằng mới. Điều quan trọng cần nhận thấy là, bất chấp mức biến động quá mức trong ngắn hạn, nhu cầu nắm giữ vàng với vai trò tài sản trú ẩn an toàn và công cụ đa dạng hóa danh mục của các nhóm nhà đầu tư chủ chốt trong dài hạn vẫn không thay đổi.
Các ngân hàng trung ương trên toàn cầu, đặc biệt tại các thị trường mới nổi và châu Á, tiếp tục tập trung gia tăng tỷ trọng phân bổ chiến lược vào vàng. Nhiều ngân hàng trung ương thậm chí có thể hoan nghênh nhịp điều chỉnh giá vàng này, khi mở ra cơ hội thuận lợi để gia tăng phân bổ.
Trên thực tế, các ngân hàng trung ương toàn cầu vẫn được dự báo sẽ tiếp tục mua ròng vàng với quy mô lớn và duy trì vai trò là nguồn cầu quan trọng trên thị trường.
Các nhà đầu tư tổ chức vẫn cần gia tăng tỷ trọng vàng trong danh mục nhằm bù đắp cho rủi ro gia tăng đối với đồng USD trong bối cảnh lo ngại ngày càng lớn về xu hướng phi đô la hóa và nguy cơ suy giảm giá trị đồng tiền.
Bối cảnh địa chính trị khó lường cùng với gánh nặng tài khóa toàn cầu gia tăng tiếp tục củng cố vai trò hàng đầu của vàng như một tài sản trú ẩn an toàn, giúp phòng ngừa rủi ro ngày càng tăng từ trái phiếu Kho bạc Mỹ cũng như các trái phiếu chính phủ chuẩn của các nền kinh tế phát triển khác trong dài hạn.
“Nhìn chung, chúng tôi duy trì quan điểm tích cực trong dài hạn đối với vàng và điều chỉnh tăng dự báo giá như sau: 4.800 USD/ounce trong quý 1/2026; 5.000 USD/ ounce trong quý 2/2026; 5.200 USD/ ounce trong quý 3/2026 và 5.400 USD/ ounce trong quý 4/2026” – chuyên gia UOB dự báo.
Mặc dù duy trì quan điểm tích cực trong dài hạn, song ông Heng Koon How cho rằng cũng cần lưu ý rủi ro về khả năng biến động tiếp diễn trong ngắn hạn. Với lượng vị thế đầu cơ quy mô lớn đã tích lũy trong giai đoạn giá tăng nóng gần đây, không thể loại trừ khả năng giá vàng tiếp tục chịu áp lực bán trong ngắn hạn từ nhóm nhà đầu tư nắm giữ vị thế mua đã trở nên “đuối sức”.
