Sự kiện nhằm tôn vinh giá trị truyền thống của giai phẩm báo Xuân xưa và nay - một thể tài sản phẩm báo chí mang tính văn hóa truyền thống, có ý nghĩa đặc biệt của nghề báo, góp phần khẳng định sự phát triển bền bỉ và đổi mới không ngừng của báo chí Việt Nam trong kỷ nguyên số.
Báo Xuân muôn thuở
Triển lãm “Báo Xuân tiến bước thời đại số” kiến tạo một không gian văn hóa - báo chí chào mừng Xuân Bính Ngọ 2026, gắn liền với sứ mệnh lan tỏa tri thức và những giá trị văn hóa tốt đẹp của Đường Sách TP Hồ Chí Minh. Năm Bính Ngọ 2026 là cột mốc rất đẹp đối với báo Xuân của các tờ báo từ hơn 100 năm trước như “Nam Phong” Xuân Mậu Ngọ 1918 (tròn 108 năm, được xem là tờ báo Xuân đầu tiên của Việt Nam), giai phẩm Xuân “Sài Gòn Giải Phóng”, “Tuổi Trẻ”, “Giác Ngộ”, “Công Giáo và Dân tộc” Tết Bính Thìn 1976 (tròn nửa thế kỷ), giai phẩm Xuân “Thanh Niên” Tết Bính Dần 1986 (tròn 40 năm)… Thông qua các bìa giai phẩm Xuân xưa và nay, triển lãm tôn vinh giá trị văn hóa của Tết Nguyên đán truyền thống, đồng thời cho thấy tính thích nghi, chuyển mình của báo chí Việt Nam trong thời đại số.
Ông Trần Đình Ba - Phó Giám đốc, Phó Tổng biên tập Nhà xuất bản Tổng hợp TP Hồ Chí Minh cho biết: “Từ xưa đến nay, truyền thống các số báo Xuân, báo Tết đều tăng trang so với số thường. Chủ đề Xuân, Tết chiếm vị trí chủ đạo với đủ thể loại thơ ca, truyện ngắn cho tới đoản thiên tiểu thuyết, xã luận và những tranh biếm họa. Đồng thời, gần như báo, tạp chí nào cũng có những bài mang tính tổng kết về tình hình thời sự trong nước, hoặc mở rộng ra quốc tế trong năm đã qua và dự đoán vận hội mới. Đây cũng là dịp các trang quảng cáo được tăng cường so với số thường để báo thêm thu nhập. Các báo, tạp chí trong những số Xuân, số Tết cũng dành một phần cho các mục đố vui có thưởng như giải ô chữ, đoán hình, đúng tính chất vui xuân”.
Tiếp nối sự sáng tạo và hiện đại
Tác giả Trung Nghĩa - Đại sứ Văn hóa đọc TP Hồ Chí Minh nhiệm kỳ 2023-2024, là người đưa ra ý tưởng triển lãm “Báo Xuân tiến bước thời đại số” chia sẻ: “Xem ảnh bìa và lần giở các số báo Xuân nhiều thập niên trước là một trải nghiệm khiến lòng tôi xao động. Bởi từ hơn 40 năm trước, các báo đã có cách trình bày đột phá hiện đại, để lại dấu ấn trong thiết kế layout tổng thể”.
Người xem cảm nhận hành trình phát triển của báo chí Việt Nam, từ những bìa báo chân phương, mỹ thuật thuở xưa đến những bìa báo được thiết kế đồ họa hiện đại, có sự tham gia của trí tuệ nhân tạo (AI) bắt mắt hôm nay. “Những trang báo thời xưa đã ố vàng theo thời gian, song những bài viết vẫn đầy tâm huyết, sắc sảo; những câu chuyện “tống cựu nghênh tân” ly kỳ, hấp dẫn; những câu thơ, truyện ngắn thắm đượm tình nhân thế; các cây bút tên tuổi, các nhân vật buồn vui một thuở theo dòng thế sự; những hình ảnh, tranh minh họa chân phương, duy mỹ, cùng sự tài hoa và sức sáng tạo không ngừng của bao thế hệ họa sĩ trình bày trong làng báo luôn mang giá trị vĩnh cữu” - tác giả Trung Nghĩa nói.
Á hậu cuộc thi Hoa hậu Quốc tế 2015 Phạm Hồng Thúy Vân cho biết, chị thích đọc những giai phẩm Xuân ra mắt dịp Tết bởi nó “chứa nhiều thông tin đặc sắc, phản ánh văn hóa truyền thống, gia đình đoàn viên, cùng không khí hân hoan trăm hoa đua nở, lòng người rộn rã đón xuân mới bình an, thịnh vượng, hạnh phúc”.
Bạn Nguyễn Ngọc Phương Trinh (Hoa khôi sinh viên Phát thanh - Truyền hình 2025 tại TP Hồ Chí Minh) đến tham dự triển lãm, xúc động chia sẻ: “Tại triển lãm, tôi có cơ hội ngắm nhìn vẻ đẹp của báo Xuân qua nhiều giai đoạn lịch sử. Mỗi trang báo không chỉ đẹp về hình thức mà còn chứa đựng tinh thần, hơi thở của từng thời kỳ. Từ những số báo Xuân xưa mang đậm dấu ấn thời gian, đến các ấn phẩm đương đại được trình bày hiện đại, sáng tạo”.
Triển lãm “Báo Xuân tiến bước thời đại số” cho thấy nét văn hóa đang được tiếp nối bằng những giai phẩm được các toà soạn thực hiện công phu, tâm huyết, phong phú và đa dạng. Sức sống bền bỉ và sự tiến hóa không ngừng của báo Xuân còn thể hiện ở báo điện tử thông tin 24/7 trong suốt những ngày Tết, thể hiện ở giai phẩm Xuân bản in truyền thống được số hóa, trở thành e-Paper trên nền tảng mạng và bất cứ ai cũng có thể đọc online mọi lúc, mọi nơi, kể cả kiều bào Việt Nam ở nước ngoài. Điều này góp phần bảo tồn giá trị văn hóa cốt lõi và lợi ích tri thức, kiến thức đầy đặn trong mỗi số báo Xuân. Đồng thời ở kỷ nguyên mới, báo Xuân cũng dễ dàng hội nhập cùng thời đại số để tiếp cận thế hệ độc giả trẻ, một món quà về mặt tinh thần giúp họ đón chào năm mới với nhiều ước mong bình an và phát triển.
