Nhiều gia đình ở nông thôn đun nấu bằng khí gas thu được từ hầm biogas
Không được phép vẫn tự ý bán tín chỉ
Thanh tra Bộ NN&PTNT chỉ ra, từ năm 2013, Ban QLDA khí sinh học đã bắt đầu bán tín chỉ carbon (quy đổi từ việc sử dụng hầm biogas vào đun nấu, giảm sử dụng than, củi, giảm phát thải khí carbon ra môi trường) ra thị trường tự do khi chưa được phép.
“Cục trưởng Cục Chăn nuôi - Bộ NN&PTNT, Giám đốc Ban QLDA khí sinh học đã ký các thỏa thuận, hợp đồng hỗ trợ kỹ thuật, quản lý tài sản carbon với Tổ chức Nexus (tổ chức phi chính phủ hoạt động trong lĩnh vực hợp tác phát triển). Cùng đó, Ban QLDA khí sinh học đã ký biên bản ghi nhớ ngày 20-12-2012 về “Cơ chế hợp tác làm việc cho việc sử dụng nguồn tài chính carbon theo cơ chế tín chỉ vàng tự nguyện” với Tổ chức Phát triển Hà Lan - SNV. Các công việc này không có trong nội dung của Hiệp định ký kết giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Hà Lan; không được sự đồng ý của cơ quan có thẩm quyền là sai quy định của Nhà nước, vượt quyền hạn của Ban QLDA khí sinh học”, kết luận thanh tra của Bộ NN&PTNT chỉ ra.
Cụ thể, từ 2013 đến 2015, Ban QLDA khí sinh học thông qua Tổ chức Nexus đã bán gần 660.000 tín chỉ carbon ra thị trường tự do, ước tính thu về hơn 44 tỷ đồng. Tuy nhiên, Ban QLDA đã không báo cáo với cơ quan chủ quản (Bộ NN&PTNT) việc này. Dù thu được số tiền lớn từ hoạt động bán tín chỉ carbon nhưng việc sử dụng số kinh phí này lại không phát huy hiệu quả.
Số tiền dành để hỗ trợ hoạt động tại cấp tỉnh chỉ khoảng 6 tỷ đồng. Trong 2 năm 2013 và 2014, Ban QLDA khí sinh học đã sử dụng nguồn thu từ bán tín chỉ để chi trả cho một số khoản mục như: chi phí môi giới, hỗ trợ kỹ thuật từ Tổ chức Nexus và việc chi trả này đã được cơ quan thanh tra kết luận là “không đúng với quy định của Nhà nước”.
Việc sử dụng nguồn thu này cũng không có sự phê duyệt và hướng dẫn của cấp có thẩm quyền. Thanh tra Bộ NN&PTNT chỉ rõ, trách nhiệm này thuộc về các ông: Hoàng Kim Giao, nguyên Cục trưởng Cục Chăn nuôi; Hoàng Thanh Vân, Cục trưởng Cục Chăn nuôi và ông Tống Xuân Chinh, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi.
Từ năm 2006 đến nay, Ban QLDA khí sinh học còn tiếp nhận tiền viện trợ từ nhiều tổ chức với số tiền hơn 1,8 tỷ đồng nhưng không báo cáo hoặc xin ý kiến của cơ quan có thẩm quyền. Đáng nói, việc tiếp nhận và sử dụng nguồn kinh phí từ các nhà tài trợ khác là không có trong Hiệp định ký kết giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Hà Lan.
Như vậy, điều này là sai quy định. Ban QLDA khí sinh học cũng tự ý chi thưởng xấp xỉ 200 triệu đồng cho 8 cán bộ của dự án với lý do “hoàn thành tốt nhiệm vụ”. Những cá nhân phải chịu trách nhiệm cho sai phạm này là ông Hoàng Kim Giao và ông Nguyễn Thanh Sơn - nguyên Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi (hiện là Viện trưởng Viện Chăn nuôi).
Thanh tra Bộ NN&PTNT yêu cầu Ban QLDA khí sinh học phải thu hồi, nộp ngân sách Nhà nước số tiền hơn 560 triệu đồng, trong đó yêu cầu thu hồi gần 200 triệu đồng đã chi thưởng sai cho 8 cán bộ nói trên. Đồng thời, Cục Chăn nuôi phải tổ chức kiểm điểm đối với tập thể và cá nhân liên quan đến các tồn tại, vi phạm thuộc diện Cục quản lý.
Sai phạm vì đặc thù!?
Ông Tống Xuân Chinh, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi cho rằng, vì dự án kéo dài, lại là dự án lần đầu tiên thực hiện việc bán tín chỉ carbon ra thị trường quốc tế nên không tránh khỏi có sai sót. Đây cũng là dự án có quá nhiều đặc thù, trải qua nhiều lần sửa đổi cơ chế, chính sách. Tuy nhiên, ông Tống Xuân Chinh cũng thừa nhận, việc bán tín chỉ carbon (trong 3 năm 2013, 2014, 2015) là chưa được phép.
Vì theo Hiệp định ký kết giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Hà Lan, việc bán tín chỉ carbon phải theo cơ chế CDM (cơ chế phát triển sạch). Ông Tống Xuân Chinh lý giải, việc bán tín chỉ theo cơ chế CDM rất khó thực hiện, không bán được nên Ban QLDA khí sinh học đã quyết định bán ra thị trường tự do theo cơ chế… tự nguyện!
Đề cập đến trách nhiệm cá nhân, ông Tống Xuân Chinh cho biết, ông mới chỉ tiếp quản chức danh Giám đốc Ban QLDA khí sinh học từ tháng 7-2014. Giai đoạn từ năm 2003 đến hết tháng 6-2014 là do người khác đảm nhiệm. “Khi giữ cương vị Giám đốc Ban QLDA, tôi đã thấy có vấn đề. Tôi đã cho rà soát, chỉnh đốn lại những điểm quản lý chưa phù hợp” - ông Tống Xuân Chinh nói.
Hiện nay, lãnh đạo Cục Chăn nuôi đang thực hiện kiểm điểm theo yêu cầu của Thanh tra Bộ NN&PTNT. Về việc thu hồi số tiền thưởng gần 200 triệu đồng đã chi cho 8 cán bộ dự án “hoàn thành tốt nhiệm vụ”, Cục đã gửi công văn thông báo cho các cá nhân này. Nhưng, trên thực tế, có người đã nghỉ làm dự án, có người đã nghỉ hưu và việc có thu hồi được số tiền này hay không thì còn phải chờ phản hồi của… người được thưởng!
Một dự án có số vốn đầu tư lên tới hàng nghìn tỷ đồng nhưng công tác quản lý tài chính lại quá lỏng lẻo, không minh bạch. Đáng chú ý, dù Thanh tra Bộ NN&PTNT đã chỉ ra hàng loạt tồn tại, vi phạm nhưng mức xử lý được đề xuất mới chỉ dừng ở kiểm điểm! Dư luận không thể đồng tình với cách thức xử lý trách nhiệm có phần nương nhẹ của Bộ NN&PNTT.
Ở đây, Bộ NN&PNTT cần thấy rõ hơn trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo của mình; yêu cầu các tập thể, cá nhân có vi phạm phải làm rõ trách nhiệm; đưa ra hình thức kỷ luật nghiêm khắc hơn, tương xứng với các hành vi vi phạm mà cơ quan thanh tra đã chỉ ra.
