Hệ thống bảo mật nhiều lớp nhưng vẫn bị chỉnh sửa
Liên quan đến việc 168 trạm quan trắc môi trường trên cả nước bị chỉnh sửa dữ liệu Cơ quan Cảnh sát điều tra các cấp đã khởi tố vụ án hình sự, khởi tố 74 bị can, trong đó có nguyên Cục trưởng Cục Môi trường Hoàng Văn Thức, trao đổi với báo chí sáng 1-4 trước lo ngại về việc quản lý thế nào để tránh những trường hợp tương tự, ông Nguyễn Xuân Hải, Phó Cục trưởng Cục Môi trường khẳng định, các hành vi can thiệp, làm sai lệch dữ liệu quan trắc môi trường là vi phạm nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả quản lý Nhà nước và niềm tin của xã hội.
Cũng theo ông Hải, qua vụ việc trên thì có thể nhận thấy trong công tác quản lý còn một số tồn tại mà một số tổ chức, cá nhân đã lợi dụng kẽ hở để trục lợi như một số hệ thống còn lỗ hổng trong kiểm soát kỹ thuật, đặc biệt ở khâu truyền và quản lý dữ liệu. Đặc biệt, hệ thống vẫn có nguy cơ phát sinh sự thông đồng giữa các bên liên quan;
Công tác kiểm tra chéo và phát hiện bất thường trong một số trường hợp chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn.
“Tôi xin nhấn mạnh rằng, đây không phải là khoảng trống của hệ thống pháp luật, mà là vấn đề trong tổ chức thực hiện cần tiếp tục được siết chặt”, ông Hải cho hay.
Cũng theo lãnh đạo Cục Môi trường, hiện nay việc kiểm soát khí thải và quan trắc môi trường đã được pháp luật quy định tương đối đầy đủ theo Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, Nghị định số 08/2022/NĐ-CP và Thông tư số 10/2021/TT-BTNMT.
Doanh nghiệp chịu trách nhiệm trực tiếp đối với việc lắp đặt, vận hành, bảo đảm tính chính xác, trung thực của số liệu quan trắc; cơ quan quản lý nhà nước (các Sở NN&MT) thực hiện tiếp nhận, giám sát, kiểm tra và hậu kiểm đối với dữ liệu. Như vậy, việc can thiệp, làm sai lệch số liệu quan trắc là hành vi vi phạm pháp luật và trước hết thuộc trách nhiệm của tổ chức vận hành hệ thống.
Dù vậy, qua vụ việc trên ông Hải thừa nhận vẫn có kẽ hở. “Qua vụ việc vừa qua, có thể thấy tồn tại một số hạn chế trong tổ chức thực hiện, chủ yếu là khâu giám sát, kiểm soát kỹ thuật và hậu kiểm chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn, đặc biệt trong bối cảnh số lượng hệ thống quan trắc tự động, liên tục tăng nhanh, khối lượng dữ liệu cần xử lý rất lớn”, ông Hải cho hay.
Sẽ tăng tính bảo mật hệ thống, tăng giám sát từ xa
Phó Cục trưởng Cục Môi trường cũng cho biết, sau vụ việc trên, Bộ đã đôn đốc các địa phương rà soát, kiểm tra đồng bộ việc kết nối, niêm phong cổng kết nối, quản lý tài khoản quản trị, cấu hình data logger, camera giám sát và việc lưu trữ dữ liệu gốc tại các hệ thống quan trắc tự động, liên tục.
Tăng cường kiểm tra đột xuất, kiểm tra đối chứng, kiểm soát chất lượng định kỳ và hậu kiểm đối với các cơ sở có dấu hiệu bất thường về dữ liệu.
Trong thời gian tới, với trách nhiệm là cơ quan ban hành chính sách, Bộ NN&MT sẽ rà soát để tiếp tục hoàn thiện quy định kỹ thuật và quy trình quản lý dữ liệu theo hướng tăng tính bảo mật, tính toàn vẹn dữ liệu, khả năng giám sát từ xa và khả năng phát hiện sớm hành vi can thiệp trái phép.
Đặc biệt Bộ sẽ siết chặt kỷ cương đối với công tác cán bộ cũng như rà soát, kiểm soát chặt chẽ quy trình thực hiện đấu thầu của các dự án, đảm bảo thực hiện đúng quy định pháp luật về đấu thầu.
Song song với các giải pháp trước mắt, Bộ đang nghiên cứu, hoàn thiện các quy định kỹ thuật và tăng cường ứng dụng công nghệ trong giám sát dữ liệu, nhằm nâng cao khả năng phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và bảo đảm tính chính xác, tin cậy của dữ liệu quan trắc.
Với các giải pháp nêu trên, Bộ sẽ cố gắng tiếp tục duy trì đảm bảo hoạt động quan trắc môi trường trên cả nước hiện vẫn được duy trì ổn định, liên tục và phục vụ hiệu quả cho công tác quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường.
Thông tin về việc, vì sao dữ liệu quan trắc được bảo mật cao, chống hành vi can thiệp bất hợp pháp mà vẫn xảy ra sự việc trên, ông Hải cho rằng, hành vi can thiệp, làm sai lệch số liệu quan trắc là hành vi vi phạm pháp luật, có tính chất tinh vi, có chủ đích, thực hiện thông qua can thiệp vào phần mềm, cấu hình hệ thống hoặc quá trình truyền dữ liệu.
Trong khi đó, hệ thống hiện nay chủ yếu được thiết kế để giám sát giá trị môi trường và trạng thái vận hành, nên chưa phát hiện các hành vi can thiệp có chủ đích, sử dụng công nghệ cao trong một số trường hợp.
