Đây là nhận định được các nhà phân tích Chứng khoán VNDIRECT Research đưa ra tại báo cáo "Xung đột Mỹ - Iran: Đánh giá nhanh tác động tới Việt Nam".
Kinh tế thế giới bất ổn, Việt Nam đối mặt 3 thách thức
Theo các chuyên gia, xung đột Mỹ/Israel - Iran đã trực tiếp khiến giá dầu leo thang do lo ngại về nguồn cung tại Trung Đông. Tiêu điểm là eo biển Hormuz, điểm nghẽn chiến lược nơi lưu thông khoảng 15–16 triệu thùng dầu thô mỗi ngày (tương đương 15–20% nguồn cung toàn cầu). Theo tính toán, nếu eo biển này bị phong tỏa, nguồn cung có thể giảm ngay lập tức từ 8-10 triệu thùng/ngày trong ngắn hạn.
Các chuyên gia cho rằng, với diễn biến này, giá dầu có xu hướng tăng trong ngắn hạn, nhưng mức tăng có thể thấp hơn thời điểm khủng hoảng Ukraine do nguồn cung hiện nay đã ổn định hơn và Iran có tỷ trọng cung ứng thấp hơn Nga.
Các tổ chức dự báo giá dầu Brent có thể duy trì ở mức cao, dao động quanh ngưỡng 80 - 100 USD/thùng tùy theo thời gian xung đột kéo dài.
Cuộc xung đột cũng đặt thế giới trước nguy cơ lạm phát tăng. Việc giá dầu Brent chạm mức 100 USD/thùng có thể khiến lạm phát thế giới tăng thêm 0,6% - 0,7%. Châu Á là khu vực chịu ảnh hưởng lớn nhất vì hơn 80% dầu qua Hormuz phục vụ khu vực này (chủ yếu là Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản).
Rủi ro lạm phát cũng có thể khiến Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) trì hoãn lộ trình giảm lãi suất. Hiện thị trường vẫn kỳ vọng Fed giảm lãi suất về vùng 3,00%–3,25% vào cuối năm 2026, nhưng quyết định này sẽ thận trọng hơn nếu giá năng lượng tiếp tục cao.
Đối với Việt Nam, các chuyên gia nhận định sẽ phải đối mặt với 3 thách thức chính trong điều hành kinh tế.
Thứ nhất là áp lực lạm phát chi phí đẩy: Là quốc gia nhập siêu xăng dầu, giá dầu thế giới tăng sẽ trực tiếp đẩy CPI trong nước lên cao. Ước tính nếu giá dầu duy trì mức 90-100 USD/thùng, lạm phát bình quân năm 2026 của Việt Nam có thể tăng lên mức xấp xỉ 4,5%.
Thứ hai là rủi ro tỷ giá: Việc Fed chậm hạ lãi suất và dòng vốn ngoại có xu hướng rút khỏi các thị trường mới nổi để tìm nơi trú ẩn an toàn sẽ gây áp lực lên tỷ giá VND/USD.
Thứ ba, đối với chính sách tiền tệ: Dư địa chính sách của Ngân hàng Nhà nước trở nên hạn chế hơn khi phải đồng thời giải quyết bài toán lạm phát, lãi suất và tỷ giá.
Triển vọng các kênh đầu tư sẽ ra sao?
Về các kênh đầu tư cũng sẽ chịu ảnh hưởng của diễn biến này.
Trong đó, đối với thị trường chứng khoán, báo cáo cho rằng sẽ diễn biến tiêu cực trong ngắn hạn, do dòng tiền có xu hướng rút khỏi các kênh rủi ro. VN-Index có thể chịu áp lực điều chỉnh nhưng sẽ sớm ổn định nếu xung đột không lan rộng thành cuộc chiến khu vực.
Các chuyên gia đưa ra 2 kịch bản đối với thị trường. Ở kịch bản cơ sở, nếu xung đột Mỹ - Iran không leo thang thành cuộc chiến khu vực và hạ nhiệt sau một vài tuần thì tác động tới chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu và nền kinh tế thế giới có thể được kiểm soát.
Tâm lý thị trường có thể dần phục hồi và nhà đầu tư chuyển hướng sự quan tâm trở lại các thông tin cơ bản sẽ xuất hiện trong thời gian tới như mùa đại hội cổ đông và kế hoạch kinh doanh 2026 của doanh nghiệp, kết quả review nâng hạng thị trường của FTSE vào tháng 3/2026 và xa hơn là số liệu vĩ mô quý I. Chỉ số VN-Index có thể tiếp tục hướng tới thử thách ngưỡng kháng cự 1.900 điểm vào cuối quý I, đầu quý II năm 2026.
Ở kịch bản tiêu cực, ít có khả năng xảy ra, là nếu xung đột Mỹ - Iran leo thang thành cuộc chiến khu vực khiến giá dầu tăng vọt lên trên 100/USD thùng sẽ tác động tiêu cực tới nền kinh tế thế giới, kéo tụt tăng trưởng trong khi đẩy lạm phát toàn cầu gia tăng trở lại.
Điều này có thể thu hẹp dư địa chính sách tiền tệ của các NHTW toàn cầu và thị trường cổ phiếu có nguy cơ phải tái định giá lại do các rủi ro lớn phát sinh. Chỉ số VN-Index, do đó có thể điều chỉnh sâu hơn và tích lũy trở lại tại vùng 1.700 điểm.
Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý, thị trường sẽ có sự phân hóa lớn giữa các nhóm ngành được hưởng lợi (dầu khí, phân bón, vận tải biển, cao su...) và nhóm chịu tác động tiêu cực (hàng không, nhập khẩu hàng hóa...).
Đối với giá vàng, các chuyên gia đưa ra nhận định tích cực về triển vọng giá, khi kim loại quý sẽ được hưởng lợi do vai trò tài sản trú ẩn an toàn, có thể hướng tới vùng 5.500 - 5.600 USD/ounce.
Với Bitcoin, dự báo sẽ bị ảnh hưởng tiêu cực khi nhà đầu tư có xu hướng dịch chuyển sang vàng và USD khi có bất ổn địa chính trị.
