Theo Luật Thủ đô 2026, từ ngày 1/7/2026, Hà Nội được phép áp dụng mức xử phạt vi phạm hành chính cao hơn nhưng không vượt quá 2 lần mức phạt chung do Chính phủ quy định trong nhiều lĩnh vực.
Điểm b khoản 1 Điều 14 Luật Thủ đô 2026 quy định, Hội đồng nhân dân Thành phố được quy định mức tiền phạt vi phạm hành chính trên địa bàn Thành phố cao hơn nhưng không quá 2 lần mức tiền phạt chung và thẩm quyền phạt tiền tương ứng do Chính phủ quy định đối với hành vi vi phạm hành chính tương ứng.
Các lĩnh vực được áp dụng gồm văn hóa, quảng cáo, đất đai, xây dựng, phòng cháy, chữa cháy, an toàn thực phẩm, giao thông đường bộ, bảo vệ môi trường, an ninh, trật tự và an toàn xã hội trên địa bàn Thành phố.
Ngoài cơ chế tăng mức xử phạt, Luật Thủ đô 2026 còn cho phép Hội đồng nhân dân Thành phố quy định chức danh, thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính khác với quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính; đồng thời quyết định chính sách đầu tư nguồn lực để bảo đảm quản lý nhà nước tập trung, thống nhất, hiệu quả trong lĩnh vực an toàn thực phẩm và trật tự đô thị.
Như vậy, so với quy định hiện hành, Luật Thủ đô 2026 đã mở rộng phạm vi trao quyền xử phạt và cơ chế áp dụng mức phạt cao hơn, tạo cơ sở pháp lý để Hà Nội chủ động hơn trong xử lý vi phạm và quản lý đô thị đặc thù của Thủ đô.
Không chỉ có vậy, Luật mới còn mở rộng cơ chế tài chính, ngân sách cho Hà Nội. Điều 21 Luật Thủ đô 2026 bổ sung nhiều cơ chế tài chính đặc thù cho Hà Nội. Theo đó, ngân sách trung ương bổ sung có mục tiêu cho ngân sách Thành phố toàn bộ phần tăng thu từ nhiều khoản như thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường, thuế xuất nhập khẩu và một số khoản phí, lệ phí trung ương thu trên địa bàn.
Ngoài ra, Hội đồng nhân dân Thành phố còn được quyết định phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu xanh, thành lập quỹ tài chính ngoài ngân sách, bảo lãnh vay vốn và sử dụng ngân sách Thành phố để hỗ trợ địa phương khác hoặc hỗ trợ nước ngoài.
Đặc biệt, Luật đã mở rộng thẩm quyền đầu tư và xử lý dự án chậm triển khai. Điều 22 Luật Thủ đô 2026 trao thêm nhiều thẩm quyền cho Hà Nội trong lĩnh vực đầu tư. Theo đó, Hội đồng nhân dân Thành phố được quyết định chủ trương đầu tư đối với các dự án đầu tư công, dự án PPP thuộc thẩm quyền Quốc hội sử dụng vốn địa phương hoặc nguồn vốn hợp pháp khác.
Luật cũng cho phép áp dụng cơ chế đặc biệt để xử lý các dự án chậm triển khai trước ngày Luật có hiệu lực, song không được hợp pháp hóa sai phạm, phải xử lý nghiêm các vi phạm và công khai toàn bộ quá trình xử lý. Việc xử lý các dự án tồn đọng phải hoàn thành trước ngày 1/7/2030.
Có thể nói, đây là bước mở rộng lớn về thẩm quyền quản lý đầu tư và tháo gỡ các dự án kéo dài nhiều năm trên địa bàn Thành phố Hà Nội.
