“Trần Tiến – Người hát thơ mình – Ca khúc và những câu chuyện” là cuốn sách đặc biệt ghi dấu hành trình sáng tạo của nhạc sĩ Trần Tiến, một trong những gương mặt độc đáo và cá tính bậc nhất của âm nhạc Việt Nam đương đại. Ấn phẩm do Đông A Books phối hợp với Nhà Xuất bản Hội Nhà văn thực hiện không đơn thuần là một tuyển tập ca khúc mà là một bức chân dung nghệ sĩ được dựng nên từ chính ký ức, trải nghiệm và những chiêm nghiệm đời người của tác giả.
Cuốn sách có dung lượng hơn 500 trang, hệ thống 108 ca khúc tiêu biểu trong sự nghiệp sáng tác của nhạc sĩ Trần Tiến. Điểm khác biệt nằm ở chỗ, mỗi ca khúc không tồn tại như một văn bản âm nhạc độc lập, mà được đặt trong mối liên hệ trực tiếp với những câu chuyện đời, những chuyến đi, những cuộc gặp gỡ và những lát cắt ký ức đã sinh ra giai điệu ấy. Âm nhạc trong cuốn sách vì thế không chỉ để đọc lại lời ca hay nốt nhạc, mà để hiểu vì sao một bài hát ra đời, nó được viết trong hoàn cảnh nào, và mang theo tâm thế gì của người nghệ sĩ ở thời điểm đó.
Về cấu trúc, sách được tổ chức theo dòng chảy tự sự hơn là trình tự niên đại khô cứng. Phần mở đầu mang tên “Ngẫu hứng Trần Tiến” là những trang viết mang tính hồi ức và chiêm nghiệm, nơi nhạc sĩ nhìn lại tuổi thơ, Hà Nội cũ, chiến tranh, tình yêu, bạn bè, gia đình và cả những khúc quanh số phận. Ở đó, Trần Tiến xuất hiện đúng với con người ông ngoài đời: thẳng thắn, bản năng, đôi khi ngang tàng nhưng luôn giàu cảm xúc và nhân ái.
Phần trung tâm của cuốn sách là “Ca khúc và những câu chuyện”, mở ra không gian nơi âm nhạc và văn xuôi hòa làm một. Những bài hát quen thuộc với nhiều thế hệ khán giả được kể lại bằng chính giọng nói của tác giả, qua những câu chuyện hậu trường, những ký ức tưởng như rất riêng nhưng lại phản chiếu một giai đoạn lịch sử, một tâm thế xã hội. Cách kể này khiến người đọc nhận ra rằng, với Trần Tiến, ca khúc không chỉ là sản phẩm nghệ thuật mà là một phần đời sống, một cách đối thoại với thời đại và với chính mình.
Phần cuối của sách tập hợp các nhận định, đánh giá từ giới chuyên môn, báo chí và những người đồng hành cùng nhạc sĩ Trần Tiến trong đời sống và nghệ thuật. Những góc nhìn này góp phần hoàn thiện chân dung một nhạc sĩ luôn đứng ngoài khuôn mẫu, không đi theo lối mòn thị trường nhưng lại để lại dấu ấn sâu đậm trong đời sống âm nhạc Việt Nam.
Cuốn sách do nhà văn Hồ Anh Thái biên soạn, đóng vai trò tổ chức và kết nối khối lượng lớn chất liệu sáng tác và hồi ức của Trần Tiến thành một chỉnh thể liền mạch. Phần hình thức cũng được đầu tư công phu, với thiết kế hiện đại, nhiều hình ảnh tư liệu, hướng tới một ấn phẩm vừa mang giá trị lưu trữ vừa có tính thưởng lãm.
Trong những chia sẻ xoay quanh cuốn sách, nhạc sĩ Trần Tiến từng cho biết việc tập hợp và xuất bản các ca khúc của mình không đơn thuần là nhìn lại quá khứ, mà là một cách “để lại cho đời” những gì ông đã sống, đã viết và đã hát. Khi nghe lại những bản nhạc cũ, chọn lọc và chỉnh sửa để đưa vào sách, ông coi đó như một lần sắp xếp lại ký ức, trước khi buông tay khỏi những điều không còn có thể mang theo.
Với nhạc sĩ Trần Tiến, âm nhạc sinh ra không phải để cất giữ cho riêng mình, mà để được sẻ chia, được tiếp tục sống trong đời sống tinh thần của người khác. Bởi vậy “Trần Tiến – Người hát thơ mình – Ca khúc và những câu chuyện” không chỉ dành cho người yêu nhạc Trần Tiến, mà còn dành cho những ai muốn hiểu hành trình của một nghệ sĩ đã đi qua nhiều biến động của đất nước, vẫn giữ được tinh thần tự do, bản lĩnh cá nhân và niềm tin vào giá trị nhân văn của nghệ thuật. Đây là cuốn sách để đọc chậm, để lật từng trang như lần giở ký ức, và để nghe âm nhạc vang lên từ chính những con chữ.
