Thời gian qua, mặc dù Đảng, Nhà nước ta đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhân văn, nhân đạo, khoan hồng nhằm giúp đỡ người chấp hành xong án phạt tù (CHXAPT) ổn định cuộc sống, hòa nhập với cộng đồng. Bên cạnh những kết quả đã đạt được, việc hòa nhập cộng đồng của một bộ phận người chấp hành xong án phạt tù vẫn còn nhiều khó khăn do họ không thể tìm kiếm được việc làm, không có vốn để tự sản xuất, kinh doanh, đây cũng là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng tái phạm tội.
Xuất phát từ những khó khăn, vướng mắc như vậy, thời gian qua lãnh đạo Bộ Công an đã giao Cục Cảnh sát quản lý tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự tại cộng đồng phối hợp với các đơn vị chức năng của Ngân hàng Chính sách xã hội, các Bộ, ngành liên quan tham mưu với Thủ tướng Chính phủ ban hành cơ chế tín dụng đối với người chấp hành xong án phạt tù, tạo điều kiện giúp họ tiếp cận nguồn vốn phục vụ học nghề, sản xuất, kinh doanh, có nguồn thu nhập để ổn định cuộc sống.
Phải khẳng định tính nhất quán trong quan điểm, chủ trương, đường lối, chính sách nhân văn, nhân đạo, khoan hồng của Đảng, Nhà nước ta đối với người lầm lỗi, người đã có quá khứ phạm tội; không ai bị bỏ lại phía sau; tiếp nối và phát huy truyền thống nhân văn, nhân ái của dân tộc ta.
Tạo điều kiện cho NCHXAPT có việc làm, cơ sở sản xuất kinh doanh có thêm điều kiện, động lực để tạo việc làm cho NCHXAPT, từ đó tạo ra của cải vật chất, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và đất nước.
Khẳng định sự chung tay của Nhà nước và xã hội trong công tác THNCĐ, từng bước xoá bỏ kỳ thị, xa lánh của cộng đồng xã hội đối với NCHXAPT, tạo điều kiện cho NCHXAPT có những điều kiện thuận lợi để sớm THNCĐ.
Mặt khác nếu NCHXAPT được tạo điều kiện vay vốn, có việc làm, ổn định cuộc sống sẽ góp phần làm giảm tỷ lệ tội phạm, giảm số người phải chấp hành án, do đó, sẽ có tác động tích cực cả về kinh tế và xã hội. Huy động sự chung tay của các cấp uỷ đảng, chính quyền và quần chúng nhân dân tích cực tham gia thực hiện quản lý, giám sát, giáo dục, giúp đỡ người CHXAPT. Góp phần giảm tỷ lệ tái phạm tội, đảm bảo an ninh trật tự an toàn xã hội
Đây là lần đầu tiên chúng ta có một cơ chế rất cụ thể tạo điều kiện cho người chấp hành xong án phạt tù được tiếp cận, vay vốn ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội để học nghề, sản xuất kinh doanh, tạo lập cuộc sống, đồng thời cũng có cơ chế để khuyến khích các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh tạo việc làm, sử dụng lao động là người chấp hành xong án phạt tù.
Đối tượng vay vốn theo Quyết định 22/2023-TTG gồm cá nhân NCHXAPT và cơ sở sản xuất kinh doanh có sử dụng lao động là NCHXAPT
Điều kiện vay vốn - Người CHXAPT có nhu cầu vay vốn; có tên trong danh sách người CHXAPT về cư trú tại địa phương, chấp hành tốt các quy định của pháp luật, không tham gia các tệ nạn xã hội, do Công an cấp xã lập và được UBND cấp xã xác nhận theo mẫu. Thời gian kể từ khi CHXAPT đến thời điểm vay vốn tối đa là 5 năm..
Cơ sở sản xuất kinh doanh: được thành lập và hoạt động hợp pháp theo quy định của pháp luật; sử dụng tối thiểu 10% tổng số lao động là người CHXAPT đáp ứng các điều kiện nêu tại điểm a khoản này và ký hợp đồng lao động theo quy định của pháp luật về lao động; Có phương án vay vốn và được UBND cấp xã nơi thực hiện phương án xác nhận theo mẫu. Lưu ý: Người CHXAPT và cơ sở sản xuất kinh doanh quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 3 phải thuộc trường hợp không còn dư nợ tại Ngân hàng Chính sách xã hội đối với các chương trình tín dụng khác có cùng mục đích sử dụng vốn vay để đào tạo nghề và sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm theo quy định của pháp luật.
Phương thức cho vay; đối với người CHXAPT: Thực hiện phương thức cho vay thông qua hộ gia đình. Đại diện hộ gia đình của người CHXAPT là người đứng tên vay vốn và giao dịch với Ngân hàng Chính sách xã hội. Trường hợp trong hộ gia đình không còn thành viên nào từ đủ 18 tuổi trở lên hoặc thành viên còn lại không còn sức lao động, không có đủ năng lực hành vi dân sự đầy đủ theo quy định của pháp luật thì người CHXAPT trực tiếp đứng tên vay vốn tại Ngân hàng Chính sách xã hội. Ngân hàng Chính sách xã hội nơi cho vay thực hiện cho vay theo phương thức ủy thác cho các tổ chức chính trị - xã hội.
Đối với cơ sở sản xuất kinh doanh thì Ngân hàng Chính sách xã hội nơi cho vay thực hiện cho vay trực tiếp. Mục đích sử dụng vốn vay có thể để đào tạo nghề; vay vốn để sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm;
Chi phí để sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm gồm chi phí cho việc thực hiện các hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm. Người CHXAPT vay vốn đào tạo nghề và vay vốn để sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm không phải thực hiện bảo đảm tiền vay. Cơ sở sản xuất kinh doanh sử dụng lao động là người CHXAPT vay vốn trên 100 triệu đồng phải thực hiện bảo đảm tiền vay theo quy định của pháp luật và Ngân hàng Chính sách xã hội về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ vay vốn.
Người chấp hành xong hình phạt tù được chính quyền địa phương, các cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân tiếp nhận, giáo dục, giúp đỡ để tái hòa nhập cộng đồng và phòng ngừa các hành vi vi phạm pháp luật. Nhà nước khuyến khích các cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân tham gia thực hiện các hoạt động tư vấn, hỗ trợ các thủ tục pháp lý, đào tạo nghề, giới thiệu việc làm, giúp đỡ những người chấp hành xong hình phạt tù tái hòa nhập cộng đồng; khuyến khích việc tiếp nhận người chấp hành xong hình phạt tù vào làm việc trong các cơ quan, tổ chức, cơ sở sản xuất, kinh doanh.
