Hệ thống văn bản pháp lý
Tái hòa nhập cộng đồng (THNCĐ) đối với người chấp hành xong án phạt tù là quá trình họ tự nhận thức, điều chỉnh tư duy và hành vi phù hợp với các quy định và chuẩn mực của xã hội dưới sự hỗ trợ, tạo điều kiện của Nhà nước và xã hội giúp cho họ tạo lập cuộc sống bình thường, hòa nhập với cộng đồng.
Công tác THNCĐ là quá trình tác động của cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội, cộng đồng dân cư và gia đình đối với người chấp hành xong hình phạt tù (CHXAPT) nhằm giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi để họ xóa bỏ mặc cảm, tích cực hòa nhập với cộng đồng, nhanh chóng trở thành công dân lương thiện có ích cho xã hội.
Đặc trưng của THNCĐ là quá trình kết hợp biện chứng hai chiều giữa sự nỗ lực cá nhân (tự giác) của người CHXAPT và sự tác động chủ động, tích cực có định hướng của Nhà nước, xã hội để giúp cá nhân đó hòa nhập với cộng đồng.
Có nhiều văn bản căn cứ thực hiện THNCĐ, đó là Luật THAHS (Điều 45); Nghị định số 49/2020/NĐ-CP ngày 17/4/2020 quy định chi tiết thi hành Luật THAHS năm 2019 về THNCĐ; Nghị định số 133/2020/NĐ-CP ngày 09/11/2020 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật THAHS năm 2019 (Điều 17); Chỉ thị số 33/CT-TTg ngày 05/12/2018 về Tăng cường các biện pháp bảo đảm THNCĐ đối với người chấp hành xong án phạt tù; Quyết định số 22/2023/QĐ-TTg ngày 17/8/2023 của Thủ tướng Chính phủ về tín dụng đối với người chấp hành xong án phạt tù (hiệu lực thi hành từ ngày 10/10/2023); Thông tư số 22/2021/TT-BCA ngày 22/02/2021 của Bộ Công an quy định trách nhiệm của Công an các đơn vị, địa phương trong công tác THNCĐ; Thông tư số 10/2024/TT-BCA ngày 15/3/2024 quy định về công tác THNCĐ đối với người chấp hành xong hình phạt tù của lực lượng Công an nhân dân; Thông tư số 44/2016/TT-BCA ngày 28/12/2016 của Bộ lao động - Thương binh và xã hội hướng dẫn chính sách đào tạo nghề nghiệp, tạo việc làm cho người chấp hành xong án phạt tù…
Tương tự vậy, có nhiều nguồn kinh phí bảo đảm cho việc thực hiện THNCĐ, gồm ngân sách Nhà nước; Quỹ hòa nhập cộng đồng; và tài trợ, ủng hộ. Lưu ý, việc sử dụng các nguồn đóng góp tự nguyện và các nguồn thu hợp pháp khác (nếu có) cho các hoạt động THNCĐ phải được lập kế hoạch, trong đó xác định rõ mục đích, đối tượng thụ hưởng; cách thức tổ chức thực hiện, tiến độ thực hiện; chất lượng hoạt động kèm dự toán kinh phí chi tiết phù hợp với các quy định về tiêu chuẩn, định mức theo quy định tài chính hiện hành.
Trách nhiệm tiếp nhận, quản lý, giáo dục, giúp đỡ người chấp hành xong án phạt tù THNCĐ
Công tác tiếp nhận, quản lý, giúp đỡ người chấp hành xong án phạt tù về cư trú ở địa phương là trách nhiệm của chính quyền địa phương, lực lượng Công an thực hiện các nội dung, nhiệm vụ theo các quy định của pháp luật để tiếp nhận người chấp hành xong án phạt tù (bao gồm cả người được đặc xá) ngay từ khi họ mới trở về địa phương và tiến hành các biện pháp quản lý, giáo dục giúp đỡ họ ổn định cuộc sống, phòng ngừa tái phạm và hòa nhập với cộng đồng.
Công tác tiếp nhận người chấp hành xong án phạt tù ngay từ khi họ mới trở về nơi cư trú là khâu đầu tiên, quan trọng, tiền đề, quyết định đến hiệu quả triển khai các nội dung quản lý, giáo dục, giúp đỡ họ THNCĐ.
Một số lưu ý là đối tượng thuộc diện tiếp nhận, quản lý, giám sát, giáo dục, giúp đỡ, bao gồm: Người chấp hành xong án phạt tù, gồm phạm nhân chấp hành xong án phạt tù và người được tha tù trước thời hạn có điều kiện chấp hành xong thời gian thử thách đã được cấp giấy chứng nhận chấp hành xong án phạt tù chưa được xoá án tích;
Người được đặc xá, gồm phạm nhân được đặc xá và người được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù được đặc xá đã được cấp giấy chứng nhận đặc xá chưa được xoá án tích.
Thời gian thực hiện tiếp nhận, quản lý, giám sát, giáo dục, giúp đỡ từ ngày chấp hành xong án phạt tù, được đặc xá cho đến khi có căn cứ kết thúc quản lý, giám sát, giáo dục, giúp đỡ thuộc các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 14 Thông tư 10/2024/TT-BCA.
Công an cấp xã nơi người chấp hành xong án phạt tù, người được đặc xá về cư trú thực hiện các nội dung quản lý, giám sát, giáo dục, giúp đỡ đối với người chấp hành xong án phạt tù, người được đặc xá theo quy định tại Điều 25 Nghị định số 49/2020/NĐ-CP.
Người được tha tù trước thời hạn có điều kiện đang chấp hành thời gian thử thách được tiếp nhận, quản lý theo quy định của Luật Thi hành án hình sự và Thông tư số 65/2019/TT-BCA ngày 28 tháng 11 năm 2019 của Bộ trưởng Bộ Công an quy định về công tác thi hành án hình sự tại cộng đồng.
(còn tiếp)
