Trong kiến nghị gửi tới Chính phủ sau Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV, một trong những vấn đề nóng được cử tri quan tâm đó là quản lý thị trường vàng. Theo đó, cử tri nhiều địa phương đồng loạt kiến nghị Chính phủ cần có giải pháp để quản lý thị trường vàng trong bối cảnh giá vàng tăng mạnh, chênh lệch cao so với vàng quốc tế.
Trả lời kiến nghị cử tri, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho biết, từ tháng 4/2025 đến nay, giá vàng thế giới liên tục biến động, chủ yếu theo xu hướng tăng. Nguyên nhân do: căng thẳng địa chính trị, ngoại giao, xung đột vũ trang tại nhiều quốc gia trên thế giới leo thang (như giữa Nga – Ukraine, xung đột tại khu vực Trung Đông).
Theo đó, giá vàng miếng SJC trong nước cũng tăng cao theo đà tăng của giá vàng thế giới. Nhiều thời điểm giá vàng trong nước tăng mạnh hơn giá vàng thế giới do các nguyên nhân: Giá vàng thế giới liên tục tăng mạnh và nhiều dự báo cho thấy giá vàng thế giới tiếp tục tăng khiến người nắm giữ vàng hạn chế bán ra trong khi các kênh đầu tư khác ở trong nước kém hấp dẫn như thị trường trái phiếu doanh nghiệp ảm đạm, bất động sản giá cao, mặt bằng lãi suất huy động ở mức thấp… đã làm tăng tâm lý đầu cơ, tích trữ vàng.
Cùng với đó, Việt Nam không phải là quốc gia sản xuất vàng, do vậy nguồn cung vàng chủ yếu từ nhập khẩu. Tuy nhiên nguồn cung vàng miếng nhập khẩu từ NHNN hạn chế do cần tập trung ngoại tệ cho các nhu cầu thiết yếu hơn.
Thời gian qua, NHNN đã phối hợp cùng các Bộ, ngành và địa phương triển khai đồng bộ các giải pháp để bình ổn thị trường vàng, xử lý tình trạng chênh lệch ở mức cao giữa giá vàng miếng trong nước và vàng quốc tế.
Trong đó, để phù hợp với bối cảnh mới của thị trường, NHNN đã khẩn trương nghiên cứu trình Chính phủ ban hành Nghị định số 232/2025/NĐ-CP ngày 26/8/2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 24/2012/NĐ-CP ngày 03/4/2012 của Chính phủ về quản lý hoạt động kinh doanh vàng, có hiệu lực từ ngày 10/10/2025.
Nghị định số 232 đã bám sát các chủ trương của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là chỉ đạo của Tổng Bí thư về xóa bỏ cơ chế độc quyền Nhà nước một cách có kiểm soát trên nguyên tắc Nhà nước vẫn quản lý hoạt động sản xuất vàng miếng, phù hợp với quan điểm chuyển từ “siết để kiểm soát” sang “mở để quản trị”.
Việc chấm dứt cơ chế Nhà nước độc quyền thương hiệu vàng miếng, mở rộng đối tượng sản xuất vàng miếng, xuất khẩu, nhập khẩu vàng miếng và nhập khẩu vàng nguyên liệu sẽ giúp nguồn cung vàng trên thị trường đa dạng hơn. Người dân sẽ có nhiều sự lựa chọn hơn, thị trường cạnh tranh, minh bạch hơn, góp phần thu hẹp chênh lệch giữa giá vàng trong nước với giá vàng thế giới cũng như giữa các thương hiệu vàng.
NHNN đã ban hành Thông tư 34/2025/TT-NHNN ngày 09/10/2025 hướng dẫn một số điều của Nghị định nêu trên. Ngoài ra, trên cơ sở phối hợp với các Bộ, ngành, NHNN đã có Tờ trình Thủ tướng Chính phủ báo cáo về việc nghiên cứu, đề xuất thành lập Sở/Sàn giao dịch vàng tại Việt Nam.
Về việc quản lý giá vàng, NHNN cho biết, theo Luật Giá năm 2012 và Luật Giá sửa đổi năm 2023, vàng không phải mặt hàng thiết yếu, không thuộc Danh mục hàng hóa, dịch vụ thực hiện bình ổn giá. Giá mua, bán vàng do các tổ chức tín dụng, doanh nghiệp kinh doanh mua, bán vàng miếng chủ động niêm yết theo quy định. NHNN chỉ thực hiện can thiệp, bình ổn thị trường vàng trong trường hợp giá vàng biến động bất lợi ảnh hưởng đến thị trường ngoại tệ, tỷ giá, chính sách tiền tệ.
Thời gian tới, NHNN cho biết, sẽ mở rộng quyền nhập khẩu có kiểm soát để tăng cung vàng, đưa thị trường vàng vận động phù hợp với các nguyên tắc của thị trường vẫn đảm bảo có sự quản lý của Nhà nước;
Đồng thời bảo đảm nguyên tắc tôn trọng quyền sở hữu, quyền tài sản, quyền tự do kinh doanh của người dân và doanh nghiệp; bảo đảm sự minh bạch trên thị trường.
