Đây được xem là bước nhằm hạ nhiệt căng thẳng sau nhiều tuần xung đột trực tiếp giữa hai nước.
Thỏa thuận khung được thương lượng “phần lớn” và dự kiến công bố trong vài ngày tới, theo tuyên bố của Tổng thống Donald Trump hôm 24-5.
Cốt lõi của bản ghi nhớ gồm 3 nội dung chính: chấm dứt giao tranh, mở lại dần eo biển Hormuz, và hoãn các cuộc đàm phán hạt nhân phức tạp để tập trung vào thỏa thuận ngừng bắn.
Hai bên cũng đồng ý gia hạn lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày để có thời gian đàm phán một thỏa thuận cuối cùng. Trong giai đoạn này, Mỹ và Iran sẽ tiến hành ít nhất 30 ngày đàm phán tiếp theo về các vấn đề an ninh hàng hải và năng lượng.
Dù Washington nói “eo biển sẽ được mở trở lại”, giới chức Iran nhấn mạnh Tehran sẽ duy trì quyền “quản lý” tuyến hàng hải chiến lược này. Theo truyền thông Iran, mọi tàu thương mại vẫn phải được lực lượng vũ trang Iran cấp phép trước khi đi qua.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho biết hai bên đang xây dựng khuôn khổ thỏa thuận 14 điểm, tập trung chấm dứt giao tranh trên mọi mặt trận, bao gồm cả Lebanon, và dỡ bỏ phong tỏa hàng hải với Iran.
Một nguồn tin ngoại giao tiết lộ thỏa thuận sơ bộ có thể là bản ghi nhớ dự kiến ký trong ngày 25-5. Đổi lại việc giảm căng thẳng quân sự, Iran có thể được giải phóng khoảng 25 tỷ USD tài sản đang bị đóng băng ở nước ngoài.
Hiện thỏa thuận khung vẫn chưa được phía Iran chính thức chấp thuận. Các cuộc đàm phán chi tiết dự kiến diễn ra trong 30-60 ngày tới để chuyển hóa thỏa thuận sơ bộ thành văn bản ràng buộc pháp lý.
Thông tin về thỏa thuận sơ bộ giữa Mỹ và Iran lập tức tác động mạnh đến thị trường năng lượng. Giá dầu thô tương lai giảm khoảng 5% ngay khi giao dịch mở cửa tuần mới.
Cụ thể, giá dầu WTI giao tháng 7 có lúc mất 5,35 USD, tương đương 5,53%, xuống còn 91,25 USD/thùng. Dầu Brent giao tháng 7 cũng giảm 5,57 USD, tương đương 5,38%, về mức 97,97 USD/thùng.
Mức giảm mạnh phản ánh kỳ vọng của nhà đầu tư rằng rủi ro gián đoạn nguồn cung qua eo biển Hormuz - nơi vận chuyển khoảng 20% dầu thô toàn cầu - sẽ hạ nhiệt nếu thỏa thuận được thực thi. Trước đó, giá dầu đã tăng vọt khi Iran siết kiểm soát tuyến hàng hải này trong giai đoạn xung đột.
Giới phân tích cho rằng mức độ phục hồi của giá sẽ phụ thuộc vào việc Iran và Mỹ có chính thức hóa được thỏa thuận khung và duy trì được lệnh ngừng bắn 60 ngày để đàm phán chi tiết.
