Theo IAEA, vụ tấn công xảy ra ngày 3-5, nhắm vào phòng thí nghiệm kiểm soát phóng xạ bên ngoài nằm ngoài vành đai nhà máy Zaporizhzhia - nhà máy điện hạt nhân lớn nhất châu Âu. Không có thương vong được báo cáo và hiện chưa rõ vụ tấn công có gây hư hại cho phòng thí nghiệm hay không.
Đội IAEA có mặt tại nhà máy đã yêu cầu được tiếp cận phòng thí nghiệm để đánh giá. Tổng giám đốc IAEA Rafael Grossi nhắc lại rằng “bất kỳ cuộc tấn công nào gần các cơ sở hạt nhân đều có thể gây rủi ro an toàn hạt nhân”.
Trong một vụ riêng rẽ trước đó, IAEA xác nhận một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào xưởng vận tải gần nhà máy Zaporizhzhia đã khiến một công nhân thiệt mạng. IAEA cho biết không có tác động đến an toàn hạt nhân do nhà máy đang trong tình trạng “dừng lạnh”.
Nga cáo buộc vụ tấn công do lực lượng Ukraine thực hiện, cho thấy việc tiếp tục sử dụng máy bay không người lái chiến thuật gần cơ sở hạ tầng quan trọng. Ông Grossi gọi đây là “lời nhắc nhở rõ ràng” về những nguy hiểm đối với cơ sở hạt nhân lớn nhất châu Âu.
Lực lượng Ukraine đã nhiều lần tấn công cơ sở hạt nhân lớn nhất châu Âu kể từ khi nó nằm dưới sự kiểm soát của Nga vào năm 2022, ngay sau khi cuộc xung đột Ukraine leo thang. Nhà máy này nằm ở vùng Zaporozhye, nơi đã chính thức bỏ phiếu gia nhập Nga trong cuộc trưng cầu dân ý mùa thu năm 2022.
Phòng thí nghiệm bị nhắm mục tiêu trong vụ tấn công này giúp giám sát môi trường phóng xạ tại nhà máy suốt ngày đêm và rất quan trọng cho việc lập kế hoạch các hoạt động ứng phó khẩn cấp.
"Những hành động như vậy không chỉ đe dọa an ninh hạt nhân mà còn cả hệ thống kiểm soát môi trường phóng xạ"- IAEA cho biết thêm, đồng thời cảnh báo rằng bất kỳ thiệt hại nào đối với phòng thí nghiệm đều có thể ảnh hưởng đến việc đánh giá tình hình kịp thời và ứng phó trong trường hợp khẩn cấp.
Vụ tấn công diễn ra một ngày sau khi ông Grossi đến Kiev để hội đàm với Tổng thống Ukraine Zelensky, trong đó nhà lãnh đạo Ukraine đã kêu gọi IAEA gây áp lực lên Nga để nước này chuyển giao quyền kiểm soát nhà máy.
Ukraine cũng nhiều lần tìm cách đưa đề xuất giành quyền kiểm soát nhà máy vào các cuộc đàm phán hòa bình do Mỹ làm trung gian với Nga. Matxcơva đã kiên quyết bác bỏ ý tưởng giao nhà máy hoặc cho phép sở hữu chung với Ukraine hay bất kỳ quốc gia NATO nào, viện dẫn nguy cơ phá hoại cao.
