Công văn 1167/BTP-BTTP của Bộ Tư pháp về việc công chứng liên quan đến quyền sử dụng đất của hộ gia đình nêu rõ việc xác nhận thành viên hộ gia đình. Theo công văn này, Luật Đất đai 2024 không quy định về việc cấp đất cho hộ gia đình, tuy nhiên vẫn có quy định về hộ gia đình sử dụng đất đối với những trường hợp cấp đất cho hộ gia đình trước ngày Luật này có hiệu lực thi hành.
Cụ thể, hộ gia đình sử dụng đất là những người có quan hệ hôn nhân, huyết thống, nuôi dưỡng theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình, đang sống chung và có quyền sử dụng đất chung tại thời điểm được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất, nhận chuyển quyền sử dụng đất trước ngày Luật này có hiệu lực thi hành.
Khoản 4 Điều 256 Luật Đất đai quy định về việc cấp đổi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất đối với trường hợp đã cấp trước đó chi ghi tên đại diện hộ gia đình. Trong trường hợp này thì các thành viên có thể tự thỏa thuận khi thực hiện thủ tục cấp đổi này tại cơ quan đăng ký đất đai…
Đối với hoạt động công chứng, trường hợp công chứng giao dịch liên quan đến quyền sử dụng đất của hộ gia đình sử dụng đất mà giấy chứng nhận không xác định cụ thể các thành viên hộ gia đình thì công chứng viên phải căn cứ quy định của Bộ luật Dân sự, Luật Hộ tịch và quy định pháp luật có liên quan để xác định thành viên hộ gia đình sử dụng đất là người có quan hệ hôn nhân, huyết thống, nuôi dưỡng theo quy định tại khoản 25 Điều 3 của Luật Đất đai.
Ngoài việc hướng dẫn xác định thành viên hộ gia đình sử dụng đất, tại Công văn 1167, Bộ Tư pháp cũng nêu rõ cách xử lý trường hợp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Sổ đỏ) đã cấp trước đây chỉ ghi tên đại diện hộ gia đình.
Theo khoản 4 Điều 256 Luật Đất đai 2024, đối với các trường hợp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp trước đây chỉ ghi tên đại diện hộ gia đình, khi thực hiện thủ tục cấp đổi Giấy chứng nhận, các thành viên hộ gia đình có thể: Tự thỏa thuận về việc xác định các thành viên có quyền sử dụng đất chung; Thực hiện thủ tục tại cơ quan đăng ký đất đai.
Nội dung này cũng được hướng dẫn tại Công văn 1277 của Cục Đăng ký và Dữ liệu thông tin đất đai, Bộ Tài nguyên và Môi trường, gửi Sở Tài nguyên và Môi trường các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương.
Theo Bộ Tư pháp, khi thực hiện công chứng các giao dịch liên quan đến quyền sử dụng đất của hộ gia đình, công chứng viên cần căn cứ các quy định của: Luật Đất đai; Bộ luật Dân sự; Luật Hộ tịch; Các quy định pháp luật có liên quan, để xác định đúng các chủ thể có quyền sử dụng đất.
