“Mệnh lệnh tiến độ” không nằm trên giấy
Từ 19/3, Đoàn công tác UBND đặc khu Phú Quốc đã “đi từng ngõ, gõ từng nhà” để vận động tháo dỡ các công trình lấn chiếm và bàn giao mặt bằng trên tuyến đường ĐT.975, đoạn từ ngã ba giao với đường ĐT.973 khu vực Cảng hàng không Phú Quốc đến ngã tư giao với đường ĐT.973 tại khu vực Marriott (1 trong số 16 dự án, công trình trọng điểm phục vụ APEC 2027 thuộc diện GPMB).
Trong khi rất nhiều hộ dân đã bày tỏ sự đồng thuận và chủ động tháo dỡ mái che, di dời tài sản khỏi phần diện tích lấn chiếm để trả lại hiện trạng tuyến đường, thì vẫn còn một số hộ dân chưa sẵn sàng bàn giao. Theo số liệu của đặc khu Phú Quốc, tới nay trên tuyến, còn 15 công trình cần xử lý vi phạm hành chính, tổng mặt bằng chưa bàn giao hoặc đã bàn giao nhưng còn vướng mắc không thi công được vào khoảng 30%.
Với những trường hợp không hợp tác, lực lượng chức năng kiên quyết lập biên bản vi phạm hành chính và xử lý theo quy định của pháp luật. Cách làm của địa phương không đơn thuần là áp dụng các biện pháp cứng rắn. Mục tiêu vẫn là lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của người dân và giải thích để bà con hiểu rõ lợi ích lâu dài của các dự án phát triển hạ tầng.
Động thái “đi từng ngõ, gõ từng nhà” thể hiện sự quyết liệt trong công tác tháo gỡ điểm nghẽn mặt bằng của các cấp chính quyền, từng được nêu rõ tại chỉ thị 07/CT-UBND, tỉnh An Giang ban hành ngày 10/3: “Không giao nhiệm vụ khác cho Đặc khu Phú Quốc trong khoảng thời gian từ ngày 10/3 - 20/4/2026, nhằm tập trung tối đa nhân lực và thời gian cho giải phóng mặt bằng, bồi thường, tái định cư”. Đây được xem là biện pháp điều hành đặc biệt, hiếm khi được áp dụng, cho thấy mức độ cấp bách của nhiệm vụ chuẩn bị hạ tầng cho APEC 2027.
Trước đó, ngay từ đầu năm 2026, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã trực tiếp thị sát Phú Quốc và đưa ra thông điệp mạnh mẽ “4 không” về tiến độ các công trình APEC: “không lãng phí một ngày, không chậm trễ một tuần, không lỡ cơ hội một tháng và không để bị động cả năm”.
Thông điệp được xem như “mệnh lệnh tiến độ” đối với toàn bộ hệ thống chính quyền và các đơn vị liên quan trong quá trình chuẩn bị cho hội nghị thượng đỉnh APEC 2027.
Bên cạnh kỷ cương pháp luật, chính quyền Phú Quốc vẫn đặt mục tiêu tạo sự đồng thuận xã hội lên hàng đầu. Theo ông Trần Minh Khoa, Chủ tịch UBND đặc khu Phú Quốc, địa phương đang linh hoạt áp dụng nhiều chính sách bồi thường phù hợp nhằm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người dân.
Ngoài các phương án bồi thường theo quy định, chính quyền khuyến khích các nhà đầu tư dành thêm nguồn lực hỗ trợ cho những hộ dân bàn giao mặt bằng sớm, với mức thưởng có thể dao động từ 5–10% giá trị bồi thường. Cách làm này được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực để người dân đồng thuận, góp phần đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng.
“Đồng hồ cát APEC” đang chảy ngược
Áp lực tiến độ đang đè nặng lên các nhà thầu, chủ đầu tư và địa phương khi Phú Quốc đang đồng thời triển khai 16 dự án, công trình phục vụ APEC 2027, với tổng diện tích đất cần thu hồi hơn 1.120 ha, với hơn 4.000 hộ dân ảnh hưởng.
Đáng nói, nhiều công trình hạ tầng quan trọng phải hoàn thành trước thời điểm diễn ra APEC từ 3 - 6 tháng để kịp vận hành thử và hoàn thiện các hạng mục phụ trợ. Điều đó đồng nghĩa với việc các đơn vị liên quan “không còn sự lựa chọn”, buộc phải hoàn thiện các dự án trong khoảng 18 tháng ngắn ngủi.
Một trong những công trình được xem là then chốt là dự án mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc, với quy mô hơn 200 ha. Tuy nhiên, tại khu vực 52,7 ha ưu tiên để thi công đường cất hạ cánh, tiến độ đo đạc và kiểm đếm vẫn chưa hoàn tất. Hiện còn hơn 14 ha đất vướng vào tình trạng chủ đất vắng mặt hoặc đang xảy ra tranh chấp. Phần diện tích này dự kiến sẽ phải tiến hành đo đạc và kiểm đếm vắng chủ để tiếp tục triển khai.
Tương tự, tại dự án đại lộ APEC, nguồn vốn bố trí cho công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trong năm 2026 lên tới 308 tỷ đồng, nhưng số vốn giải ngân đến nay vỏn vẹn 129 triệu đồng (0,04% kế hoạch).
Trong khi đó, tuyến đường ĐT.975 – trục giao thông kết nối sân bay với khu vực trung tâm hội nghị và các khu nghỉ dưỡng Nam đảo – vẫn còn nhiều công trình lấn chiếm hành lang đường chưa được tháo dỡ dứt điểm.
Một số dự án đô thị và khu lưu trú phục vụ nhu cầu chỗ ở cho lượng lớn đại biểu và du khách trong dịp APEC cũng đang chậm tiến độ mặt bằng. Chẳng hạn, dự án khu đô thị hỗn hợp Bãi Đất Đỏ quy mô hơn 88 ha hiện mới bàn giao được khoảng 40% diện tích cho chủ đầu tư. Trong khi đó, dự án khu đô thị du lịch sinh thái Núi Ông Quán mới đạt tỷ lệ bàn giao mặt bằng gần 32%.
“Đồng hồ cát APEC” đang chảy ngược, các nhà thầu, chủ đầu tư và cả chính quyền các cấp như “ngồi trên đống lửa”. Nhiều công trường đang trong cảnh “đói mặt bằng”. Nếu “nút thắt” không sớm được cởi bỏ, nguy cơ Phú Quốc “chậm nhịp” với APEC 2027 là điều hoàn toàn có thể xảy ra.
